Pierwszenstwo: Opublikowano: ll.III.1963(P100 985) 15.VI.1962 Niemiecka Republika Demokratyczna 10.IX.1965 49965 KI. 62/£-2©/©2 MKP B 64 d UKD f4| Wlasciciel patentu: VEB Gasturbinenbau und Energie Maschinenentwic- . klung Pirna, Pirna (Niemiecka Republika Demokra¬ tyczna) 1SUOTEKA Urzadzenie do rozpryskiwania cieczy Urzedu Pol«nlew*g# Wynalazek dotyczy urzadzenia do rozpryskiwa¬ nia cieczy pod cisnieniem. W uprawach rolnych i lesnych stosuje sie przy nawozeniu i zwalczaniu szkodników rozpylanie proszkowych lufo rozpryski¬ wanie cieklych srodków z samolotu na uprawy. 5 Taka metoda jest bardzo ekonomiczna, gdyz przy malym nakladzie pracy mozna w krótkim czasie obrobic duze powierzchnie uipraw rolnych i les¬ nych. Wynalazek dotyczy jednego z rodzajów obra¬ biania takich upraw, a mianowicie za pomoca sród- 10 ków cieklych.Znanych jest kilka rozwiazan tego zagadnienia.Jedno z takich rozwiazan polega na zastosowaniu rury umocowanej na skrzydlach równolegle do osi poprzecznej samolotu. Prostopadle do osi podluz- 15 nej takiej rury, patrzac w kierunku lotu, znajduja sie na rurze liczne nasadki cylindryczne. Nasadki cylindryczne maja osiowe przewiercenia i sa nieco odgiete ku dolowi. W obszarze zewnetrznej wy¬ puklosci znajduja sie w cylindrycznej oslonie na- 2o sadek dwa lub trzy szczelinowe otwory wylotowe dla rozpylania srodka, które sa polaczone za po¬ moca osiowego przewiercenia z wnetrzem rury.Taka konstrukcja wyikazuje miedzy innymi te wade, ze przy koncu zabiegu rozpylania, po odla- 25 czeniu przewodu doplywowego, sa wyrzucane jesz¬ cze znaczne ilosci cieczy znajdujace sie wewnatrz przewodów, wskutek czego zostaja one rozpylone na '.sasiednie uprawy. Wylaczenie zawczasu urza¬ dzenia nie daje jednak zadnej gwarancji, ze ostat- 30 r.ia czesc obrabianej uprawy jest jeszcze wystar¬ czajaco opryskana. W znanym ulepszonym wyko¬ naniu, w celu unikniecia tej wady zastosowano w nasadkach cylindrycznych obciazony sprezyna zawór kulkowy. Taki zawór kulkowy odslania otwór podluzny w cylindrycznych nasadkach wte¬ dy, g'dy dziala na niego ciecz.Te nasadki cylindryczne róznia sie od pierwszej opisanej konstrukcji jeszcze tym, ze sa zwezone stozkowato w kierunku lotu. Otwór podluzny prze¬ biega centralnie w zwezonej czesci nasadek, przy czym powstaje okragly otwór wylotowy cieczy.Wada takiej konstrukcji polega zasadniczo na tym, ze natryskiwanie przebiega niezadawalajaco, po¬ niewaz otrzymuje sie szeroki zakres wielkosci powstajacych kropel, w którym przewaza liczba drobnych kropelek. Rozlozenie cieczy na gruncie nie odpowiada oszczednemu uzyciu, jak tego wy¬ maga rolnictwo.Wreszcie znana jest jeszcze konstrukcja, która usuwa inna wade znanych dotychczas urzadzen, a mianowicie niezmiennosc ilosci cieczy, wyplywa¬ jacej przy stalym cisnieniu statycznym z takiego otworu wylotowego. Niedogodnosc ta dawala sie odczuwac przede wszystkim w ten spoósb, ze dla róznych cieczy nalezalo stosowac równiez rózne dysze. Znana konstrukcja sklada sie z cylindrycz¬ nej czesci oslonowej, która jest umieszczona rów¬ nolegle do osi poprzecznej samolotu i w której to oslonie jest wykonany w kierunku lotu szereg 499653 49965 4 równoleglych otworów wylotowych cieczy. W tej cylindrycznej czesci oslonowej porusza sie tlok posiadajacy podluzne wyzlobienie.Wyzlobienie to przebiega równolegle do osi po¬ dluznej tloka na (powierzchni obwodowej tloka i jest obliczone tak, ze przy prawidlowym ustawie^ niu tloka otwory wylotowe umieszczone w jednym szeregu sa polaczone z podluznym wyzlobieniem wypelnionym ciecza. Dzialanie takiego urzadzenia jest nastepujace: Gdy cza, to tlok przezwycieza przy okreslonym cisnie- v niu sile przeciwdzialajaca sprezyny i przesuwa sie w kierunku podluznym. Tlok zostaje obracany za pomoca ukosnegp rowka prowadniczego na tlo¬ ku i trzpienia prowadniczego na cylindryczniej czesci oslonowej, wskutek czego wyzlobienie po¬ dluzne tloka wchodzi w zasieg otworów wyloto-? wych cieczy.W tym (polozeniu tloka, ciecz wydostaje sie na zewnatrz z czesci oslonowej przez otwory wyloto¬ we. Przekrój otworów wylotowych odslonietych przez krawedz sterujaca wyzlobienia 'podluznego moze byc ograniczony przez ustawienie zderzaka ............. tloka. W ten sposólb' mozna zmieniac ilosc wyply- '.y-. * -\ waaacej cieczy przez zmiane przekroju otworu 1 wylotowego. Konstrukcja ta wykazuje te wade, ze : przestawianie tloka nie odbywa sie w sposób nie- | ^^'^^awodny, gdyz juz przy niewielkich tolerancjach i..-;.. .:„,, produkcyjnych i wobec zwiazanego z tym utrud¬ nionego ruchu sterowania tloka, nie ma kontroli rzeczywistego odsloniecia przekroju otworów wy- lotcjwych.Ponadto wszystkie opisane wyzej konstrukcje maja jeszcze te wade, ze na skutek ksztaltu otwo¬ rów wylotowych cieczy, natryskiwanie nie odbywa s/ie równorniernie na calej rozpietosci samolotu, i a przy tym znane konstrukcje nie nadaja sie do rozpylania cieczy o duzej lepkosci. Wielkosc kro- i pel powstajacych w znanych otworach wylotowycb I jest zawarta zawsze w duzym zakresie, w którym i przewaza liczba malych kropelek. Ta czesc malych \ kropelek zostaje unoszona przez wiatry, wskutek czego, jak juz wspomniano, rozpylanie nie rozkla¬ da sie równomiernie na calej rozpietosci samolotu, W przypadku cieczy o duzej lepkosci, rozpylanie w znanych konstrukcjach nie przebiega w sposób zadawalajacy, gdyz rozklad kropli jest niekorzystny ' równiez wskutek niewlasciwego ksztaltu otworów wylotowych.Wynalazek ma na celu wykonanie urzadzenia, w którym przekrój otworów (wylotowych jest regu¬ lowany w sposób prosty, przy czym jest zapewnio¬ ne rozpylanie na calej rozpietosci samolotu, od¬ powiednio do wymagan gospodarki rolnej i lesnej przy oszczednym zuzyciu rozpylanego czynnika takze i w przypadku cieczy o duzej lepkosci.Wedlug wynalazku zadanie zostalo rozwiazane przez zastosowanie szczelinowych otworów wyloto¬ wych, równoleglych do podluznej osi tulei, w któ¬ rych przez przesuniecie tloka rozrzadczego przekrój czynny moze byc zmieniany za pomoca krawedzi rozrzadczyeh utworzonych na tloku przez wzajem¬ nie równolegle rowki pierscieniowe, polaczone z wydrazeniem podluznym w tloku rozrzadezym.Dzieki temu osiaga sie to, ze ilosc rozpylonej cieczy jest dokladnie okreslona odpowiednio do przewidzianego stopnia rozpylenia na gruncie przez przestawienie tloka, gdyz dzieki zastosowaniu szczelin wedlug wynalazku na tloku rozrzadezym 5 wielkosc otworów wylotowych moze byc zmieniana w znacznym zakresie. Ponadto zmiana wielkosci przekroju wylotowego jest uzyskiwana korzystnie przez poosiowy ruch tloka rozrzadczego, wskutek czego usuwa sie w znacznym stopniu mozliwosc iq uszkodzenia lub zablokowania urzadzenia przez zakleszczenie tloka.Ponadto otwory wylotowe cieczy sa rozmieszczo¬ ne na obwodzie tulei najlepiej tak, iz plaszczyzna promieniowa cylindrycznego grgelcroju tule}, prze- 15 biegajaca równolegle do podluznej osi samolotu i promieniowa plaszczyzna symetrii otworów wy¬ lotowych cieczy, liczac w kierunku lotu, tworza kat 75°. Takie otwory szczelinowe cieczy w zalez¬ nosci od lepkosci cieczy najlepiej maja szerokosc 20 szczeliny 0,6—1,00 mm, a wysokosc szczeliny wyno¬ si imaly ulamek jej szerokosci. Dzieki takiemu uksztaltowaniu otworów wylotowych uzyskuje sie równomierny rozdzial cieczy na calej rozpietosci samolotu, a zakres wielkosci kropelek rozpylanego 25 czynnika jest maly. Poza tym wystepuje jeszcze zaleta, ze rozpylona ciecz nie zawiera wcale duzych kropel, które spadaja bezuzytecznie na ziemie powodowalyby strate. W rozpylonej cieczy nie ma równiez zbyt malych kropelek, które móglby uniesc 30 wiatr. Zalety te wystepuja równiez wtedy, gdy do rozpylania stosuje sie ciecze o takiej lepkosci jaka ma olej maszynowy lufo olej do silników Diesla.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w rzucie 35 aksonometrycznym urzadzenie rozpryskujace we¬ dlug wynalazku w przekroju po dluznym, fig. 2 — przekrój otworu rozpryskujacego, a fig. 3 — prze¬ krój wzdluz linii III-III na fig. 1.Urzadzenie do rozpryskiwania cieczy sklada sie 40 w zasadzie z cylindrycznej tulei 4 i przesuwnego w niej pooisiowo tloka rozrzadczego 5. W cylin¬ drycznej tulei 4 znajduja sie promieniowo roz¬ mieszczone szczelinowe otwory wylotowe • 6 cieczy.W tloku rozrzadezym 5 sa wykonane na obwodzie 45 liczne równolegle rowki pierscieniowe 7. Rowki pierscieniowe 7 sa polaczone poprzez otwory pro¬ mieniowe 8 ze srodkowym podluznym wydraze¬ niem 9 w tloku rozrzadezym 5. Wzajemny odstep, liczbe i wielkosc rowków piescieniowych 7 dobiera 50 sie tak, zeby przy czynnym ustfywieniu tloka roz¬ rzadczego 5 rowki pierscieniowe 7 odslanialy caly przekrój otworów wylotowych 6 cieczy. Na koncu tulei 4 zwróconym do zamknietej strony czolowej tloka rozrzadczego 5, zaopatrzonego w podluzne 55 wydrazenie 9, znajduje sie gwintowana tuleja 10.Tuleja 10 posiada gniazdo 11 dla sprezyny nacisko¬ wej 12, dzialajacej na tlok rozrzadczy 5. Ponadto, wewnatrz gwintowanej tulei 10 znajduje sie po¬ srodku nastawny zderzak 13. Tuleja 10 jest zam- 60 knieta plytka czolowa 14. Czesc 15 urzadzenia roz- pryskowego uruchamiana przy przestawianiu zde¬ rzaka 13 jest zamknieta gwintowanym kolpa¬ kiem 18.Urzadzenie rozpryskowe dziala w sposób naste- 65 pujacy: Urzadzenie rozpryskowe umocowuje sie49965 na samolocie, nie przedstawionym na rysunku, w taki sposób, ze podluzna os tulei 4 przebiega równolegle do osi poprzecznej samolotu. Otwory wylotowe 6 cieczy znajduja sie przy tym w wysta¬ jacej ku przodowi czesci poboczrilcy Milei. Aby 5 mozna Ibylo opryskiwac z samolotu jak najwieksza powierzchnie mozna umiescic na nim szereg takich urzadzen rozpryskowych. Otwory wylotowe 6 cie¬ czy sa umieszczone na obwodzie tulei, tak iz prze¬ biegajaca równolegle do podluznej osi samolotu 10 plaszczyzna promieniowa cylindrycznego przekroju tulei i promieniowa plaszczyzna symetrii otworów wylotowych 6 tworza, patrzac w kierunku lotu (oznaczonym strzalka y) kat a wynoszacy 75°.Otwory wylotowe 6 sa umieszczone w dwóch rów- 15 nojeglych rzedach oibok siebie i z zachowaniem wzglednego przesuniecia.Ciecz pozostajaca pod cisnieniem wyplywa w kie¬ runku strzalki x ze zbiornika nieuwidocznionego na rysunku do podluznego wydrazenia 9 tloka roz- 20 rzadczego 5. Cisnienie statyczne cieczy powoduje przsuniecie tloka rozrzadczego 5 w kierunku osio¬ wym, przy czym zostaje przezwyciezona sila na¬ piecia sprezyny naciskowej 12. Poosiowy ruch tlo¬ ka rozrzadczego 5 jest ograniczony zderzakiem 13. 25 W ten sposólb odsloniety przekrój otworów wylo¬ towych 6 cieczy jest okreslony nastawieniem zde¬ rzaka 13. Znajdujace sie na tloku rozrzadczym 5 krawedzie rozrzadcze utworzone przez rowki pier¬ scieniowe 7 powoduja przy osiowym przesunieciu 30 tloka rozrzadczego 5 do nastawnego zderzaka 13 zmiane czynnego przekroju otworów wylotowych 6 cieczy.Nastawianie zderzaka 13 nastepuje przez pokrer cenie czesci 15, przy czym zderzak 13 zostaje prze- 35 suniety w kierunku podluznym za pomoca gwintu.Na obrotowej czesci 15 znajduje sie w tym celu kreska, która wskazuje nastawiona wielkosc otwo¬ rów wylotowych. Ciecz przedostaje sie z podluzne¬ go wydrazenia 9 do tloka rozrzadczego 5 poprzez 40 promieniowe otwory 8 do rowków promieniowych 7 zamknietych scianka tulei 4. Przekrój otworów wylotowych 6, odsloniety przez krawedzie rozrzad¬ cze, otrzymuje ciecz przez rowki pierscieniowe 7.Wysokosc szczelinowych otworów wylotowych 6 45 wynosi maly ulamek szerokosci szczeliny, gdyz mala wysokosc szczeliny przyczynia sie w znacz¬ nym stopniu do sprawnosci rozpylania. Wysokosc szczeliny zajmuje wiec z tego wzgledu tylko nie¬ wielka czesc gruibosci scianki tulei. 50 Z tego wzgledu na obwodzie tulei 4 znajduja sie w otoczeniu otworów wylotowych 8 wyzlobienia 16 o oksztalcie nieckowym. Gdy proces opryskiwa¬ nia jest zakonczony zamyka sie hieuwidoczniony na rysunku przewód doplywowy, wskutek czego na skutek spadku cisnienia statycznego tlok roz- 55 rzadczy 5 pod dzialaniem sily napiecia sprezyny naciskowej 12 powraca w polozenie wyjsciowe ¦ i zaslania otwory wylotowe pobocznica tloka roz¬ rzadczego 5. Ruch wsteczny tloka rozrzadczego 5, po ukonczeniu zalbiegu opryskiwania, jest ograni¬ czony na koncu tulei za pomoca pierscienia 17 umocowanego za pomoca gwintu. Przekrój otwo¬ rów wylotowych 6 cieczy jest 'regulowany w opisa¬ nym urzadzeniu rozpryiskowym, w prosty sposób, przy czym rozpylanie jest zapewnione na calej rozpietosci samolotu odpowiednio do wymagan gospodarki rolnej i lesnej przy najoszczedniejszym zuzyciu cieczy. PL