Opublikowano: 31.VIII. 1965 49795 KI. 42 b, 22/03 MKP G 01 bd UKD Jfao Twórca wynalazku: mgr inz. Wit Werys Wlasciciel patentu: Krasnicka Fabryka Wyrobów Metalowych im. Ma¬ riana Buczka, Krasnik Fabryczny (Polska) Sposób sprawdzania sredniej srednicy i nieokraglosci powierzchni obrotowych zwlaszcza pierscieni oraz uklad pomiarowy do stosowania tego sposobu i Przedmiotem wynalazku jest sposób sprawdza¬ nia sredniej srednicy i nieokraglosci powierzchni obrotowych oraz uklad pomiarowy do stosowania tego sposobu.Znane dotychczas proste sposoby nie daja moz¬ liwosci . dokladnego, a przy tym automatycznego sprawdzania nieokraglosci, jesli tolerancja nie¬ okraglosci przekracza tolerancje sredniej srednicy.Sposób wedlug wynalazku polega na pomSarze srednic przynajmniej w dwóch- miejscach przed¬ miotu, w szczególnym przypadku równo oddalo¬ nych katowo od siebie, przy czym podczas po¬ miaru nastepuje ruch obrotowy wzgledny przed¬ miotu mierzonego w stosunku do ukladu mierza¬ cego przynajmniej o kat 180°, okresleniu sredniej arytmetycznej wszystkich mierzonych srednic i sprawdzeniu czy srednica ta podczas wzglednego obracania sie ukladu pomiarowego i przedmiotu o kat 180° miesci sie w granicach tolerancji sred-i niej srednicy oraz sprawdzeniu jednej dowolnej srednicy podczas obrotu wzglednego czy miesci sie w granicach tolerancji przewidzianej dla srednicy z uwzglednieniem bledów ksztaltu.Potrzeba tego rodzaju sprawdzania wymiarów zachodzi przy produkcji cienkosciennych pierscie¬ ni np. lozyskowych, ulegajacych odksztalceniom a od których wymaga sie duzej dokladnosci wymia¬ rowej. Utrzymanie w waskich granicach tolerancji sredniego wymiaru jest wazne ze wzgledu na ko¬ niecznosc utrzymania zadanego charakteru paso- 10 15 20 wania pierscienia z gniazdem, natomiast bledy ksztaltu jak ówalmosc czy trójkatnosc, moga byc takie iz srednica moze w niektórych przekrojach przekraczac tolerancje wymiaru sredniego.W wymienionych przypadkach prawidlowa me¬ toda kontroli jest sprawdzenie wymiaru srednie¬ go oraz niezaleznie od tego sprawdzenie wymiarów najwiekszego i najmniejszego, przy czym tolerancja wymiaru sredniego powinna byc waska, zas tole¬ rancja wymiaru z uwzglednieniem bledów ksztal¬ tu odpowiednio szersza. Taka wlasnie metode kon¬ troli stanowi sposób wedlug wynalazku.Sposób wedlug wynalazku pozwala na automa¬ tyczne sprawdzenie zarówno powierzchni zew¬ netrznych jak tez wewnetrznych. Sposób spraw¬ dzania oraz uklad pomiarowy wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przesadnym ujeciu nieregularnosc ksztaltu poprzecznego przekroju mierzonego przed¬ miotu a fig. 2 przedstawia schemat pneumatycz- noelektrycznego ukladu kontrolnego.Rzeczywisty ksztalt poprzecznego przekroju mie¬ rzonego przedmiotu zawarty jest pomiedzy dwoma okregami o srednicach A2 i A6. Wartosc srednia srednicy wynosi NA4. Srednia srednica A4 powinna byc wieksza od A3 i mniejsza od A5 czyli jej to¬ lerancja wyniesie: Tl = (A5) — (A3) 497953 Srednica w dowolnym przekroju wzdluznym po¬ winna toyc wieksza od Al i mniejsza od A7, czyli jej tolerancja wyniesie: T2 = (A7) — (Al) W igrzypadku przedstawionym na fig. 1 rysunku pomiar dokonuje sie w czterech wzdluznych prze¬ krojach przedmiotu, przy czym podczas pomiaru przedmiot obraca sie wzgledem ukladu pomiaro¬ wego o fcat wynoszacy przynajmniej 180°. Uzysku¬ je sie ezrtery zmienne wartosci srednic: Dl, D2, P3» D4, zmieniajace sde w trakcie obrotu od A2 do A6.Sposób wedlug wynalazku polega na sprawdze¬ niu czy w czasie calego cyklu pomiaru, czyli w cza¬ sie wzglednego obrotu o kat 180° spelnione sa dwa warunki: dowolna srednica mierzona, a wiec na przyklad Dl zawiera sie w przedziale Al, A7 oraz srednica arytmetyczna wszystkich lub z wy¬ jatkiem Dl srednic zawiera sie w przedziale A3, A5.Uklad pomiarowy pneumatyczno - elektryczny sklacta sie z nastepujacych zasadniczych czesci: filtru powietrza F, stabilizatora cisnienia S, zwezek stalych Z, zwezek regulowanych (dlawików) R, dy- szek wylotowych W oraz przekazników pneuma- tyczno-elektrycznycii P, przy tym przekaznik PI polaczony jest jedna komora ipoprzez przewód 6 z przewodem 4 za posr^teic^twem zwezki Z5 oraz z przewodem 5 za posrednictwem zwezki Z6.Przekazniki pneumatyczno-elektryczne PI i P2 maja po jednej komorze polaczonej z kaskadami pneumatycznymi kompensujacymi zwezki Zl i Rl oraz zwezki Z2 i R2.Dzialanie ukladu ijest nastepujace: cisnienie w przewodzie pneumatycznym 4 równe p4 zalezy od wielkosci szczelin miedzy obracajacym sie podczas pomiaru przedmiotem O a dyszkami wylotowymi Wl i W2 i jest proporcjonalne do srednicy Dl. Po¬ niewaz cisnienie w przewodzie 3 równe p3 jest stale, przekaznik pneumatyczno-elektryczny P2 dziala w zaleznosci od cisnienia p3, dajac przy gra¬ nicznych wartosciach cisnienia p3, a wiec sredni¬ cy Dl impulsy elektryczne. Przy osiagnieciu dolnej srednicy granicznej Al, zachodzi zwarcie przewodu elektrycznego b2, zas przy osiagnieciu górnej sred¬ nicy granicznej A7 zachodzi zwarcie przewodu a2.Cisnienie w przewodzie 5 równe p5 zalezy od wielkosci szczelin miedzy obracajacym sie pod¬ czas pomiaru przedmiotem O a dyszkami wyloto¬ wymi od W3 do W8, czyli od wielkosci sredniej arytmetycznej srednic D2, D3 i D47 Dzieki odpo¬ wiedniemu dobraniu srednic zwezek Z5 i Z6 cis^ nienie w przewodzie 6 równe p6 jest proporcjo¬ nalne do sredniej arytmetycznej wszystkich mie- 4 rzonych srednic, a wiec Dl, D2, D3 i D4. Stale cisnienie w przewodzie 2 równe p2 powoduje, ze przekaznik pneumatyczno-elektryczny PI dziala w zaleznosci od cisnienia p6, a wiec w zaleznosci 5 od sredniej arytmetycznej srednic Dl, D2, D3 i D4, dajac przy granicznych wartosciach tej sredniej odpowiednie impulsy elektryczne, mianowicie przy osiagnieciu srednicy A3 — impuls w przewodzie bl, a przy osiagnieciu A5 — impuls w przewo- 10 dzie al. PL