Opublikowano: 30.VII.1965 49682 KI 42 k, 21/01 MKP G 01 UKD 8/ ihO Wspóltwórcy wynalazku: Bernard Parysz, mgr inz. Waclaw Delebirrski, Jan Kulesza Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Urzadzenie pomiarowe do badania pneumatycznych recznych maszyn udarowych BIBLIOTEKA Urtedu Pol«ntowego Reczne pneumatyczne maszyny udarowe tj. wiertarki udarowe i mlotki, charakteryzuja naste¬ pujace wielkosci: energia udaru, ilosc udarów w czasie, dlugosc drogi odrzutu przy okreslonym do¬ cisku, cisnienie robocze powietrza sprezonego, zu¬ zycie powietrza sprezonego, maksymalny moment obrotowy i ilosc obrotów7 w czasie. Teostatnie dwie wielkosci nie wystepuja w mlotkach.Znane sa urzadzenia do mierzenia poszczególnych wielkosci lub par wielkosci sprzezonych. Na przy¬ klad urzadzenie do mierzenia energii udaru oraz ilosci udarów w czasie, w którym unieruchamia sie maszyne badana w jarzmie zaopatrzonym w sprezyne przejmujaca uderzenia maszyny wykazu¬ jac pewne ugiecie, a równoczesnie urzadzenie za¬ pisuje uderzenia w jednostce czasu. Zamiast spre¬ zyny znane jest stosowanie cylindra pneumatycz¬ nego z tlokiem przejmujacym uderzenia maszyny.Do pomiaru momentu obrotowego stosuje sie kla¬ syczny hamulec Prony'ego. Ilosc obrotów mierzy sie licznikiem obrotów. Zuzycie powietrza mierzy sie za pomoca zwezki pomiarowej. Znane sa zesta¬ wienia tych przyrzadów stanowiace cale laborato¬ rium, w którym jedne przyrzady stoja na podlodze na wlasnych wspornikach, inne sa pozawieszane na scianach.Przedmiotem wynalazku jest zwarty zestaw do mierzenia wszystkich uprzednio wymienionych wielkosci charakterystycznych równoczesnie lub oddzielnie. 25 30 Dzieki zwartosci budowy i umieszczeniu wszyst¬ kich przyrzadów wraz z koniecznym osprzetem w obrebie jednego urzadzenia pomiarowego, otrzyma¬ no jednostke latwo przenosna wymagajaca dla uruchomienia jedynie podlaczenia sprezonego po¬ wietrza i pradu. Zarazem uzyskano mozliwosc rów¬ noczesnego wykreslania na jednej przesuwnej tas¬ mie papierowej krzywych charakteryzujacych glów7ne cechy badanej maszyny.Wynalazek polega w pierwszym rzedzie na roz¬ wiazaniu stolu pomiarowego, na którym ustawia sie badana maszyne w pozycji pionowej. Stól po¬ miarowy zawiera cylinder pneumatyczny z tlokiem przejmujacym uderzenia bijaka mierzonej maszy¬ ny w celu pomiaru energii udaru oraz ma zamoco¬ wana obrotowo tarcze sluzaca do mierzenia ilosci obrotów w czasie, pelniaca zarazem role tarczy ha¬ mulcowej hamulca do mierzenia wielkosci momen¬ tu obrotowego. Dzieki przewidzianej na tym stole pomiarowym mozliwosci mocowania wymiennych gniazd, dostosowuje sie urzadzenie do badania maszyn pneumatycznych róznych typów, a dzieki przewidzianej mozliwosci umieszczania podkladek pierscieniowych o kalibrowanej grubosci, stól po¬ miarowy spelnia jeszcze jedno zadanie. iSluzy on do ustalania optymalnej glebokosci chwytu zerdzi w maszynie udarowej, przy której to glebokosci bijak oddaje maksymalna energie udaru.Ponadto wynalazek polega na rozwiazaniu ukla¬ du dociskowego, umieszczonego w górnej czesci 49682l ¦"" 3 . • urzadzenia zawierajacego przesuwny w pionie cy¬ linder pneumatyczny sluzacy do wywierania na¬ stawnego docisku maszyny do gniazda na stole po¬ miarowym, a zarazem do pomiaru dlugosci drogi odrzutu. Przesuwnosc w pionie ukladu dociskowe¬ go oraz mozliwosc ustalania go na obranym pozio¬ mie, pozwala na dostosowanie urzadzenia do dlu¬ gosci badanej maszyny.Dalsza nowa cecha urzadzenia jest przenoszenie drga& tloków obu cylindrów jak równiez przeno- szeirM obrotów tarczy na rysiki kreslace równo- * czesnie trzy krzywe na jednej przesuwajacej sie v t tallmie papierowej, na której czwarty rysik pola- ' ,"*' czony ze znanym elektromagnetycznym przekaz¬ nikiem czasowym kresli tak zwana podstawe czasu.Regulacja cisnienia jw cylindrze pomiarowym sluzacym do pomiaru ejhergii udaru kontrolowana za jp^mc^a^manomet^u^ umozliwia uzyskanie am¬ plitudy drgan dogodnej do dokladnego odczytania na wykresie i do dalszych przeliczen. Regulacja cisnienia w cylindrze ukladu dociskowego kontro¬ lowana za pomoca manometru, umozliwia dobór wlasciwego dla danej maszyny docisku tj. takiego, przy którym uzyskuje sie maksymalny efekt pracy ;'7'^Tt^'^a"z:3^6jpliwia ustalenie dla jakiego docisku zo- \*'' •* ¦ stalaMtfj&teslona krzywa odrzutu. i Powietrze sprezone sluzace do napedzania ma- ,r r szyny doprowadzone1 jest z sieci zewnetrznej po¬ przez pionowy zbiornik wyrównawczy, znajdujacy sie wewnatrz urzadzenia we wspólnej obudowie ze wspornikiem urzadzenia. We wnetrzu tej obudowy znajduja sie równiez dwa równolegle odcinki po¬ miarowe rurociagu doprowadzajacego powietrze je¬ den ze zwezka dostosowana do pomiaru spadku cisnienia slupem rteci, a drugi ze zwezka dostoso¬ wana do pomiaru slupem wody, jak równiez orga¬ ny odcinajace sluzace do przelaczania przeplywu powietrza na jeden lub drugi odcinek pomiarowy w celu zwiekszenia zakresu pomiarów zuzycia po¬ wietrza.Na obudowie urzadzenia zamocowana jest tabli¬ ca zawierajaca manometry, które wskazuja cisnie¬ nie powietrza doprowadzanego cisnienie w zbiorniku wyrównawczym oraz cisnienia w dwóch cylindrach pomiarowych. Na tej samej ta¬ blicy umieszczone sa mikromanometry z rtecia i woda sprzezone ze zwezkami pomiarowymi, Przez sciane obudowy na frontowa powierzchnie urzadzenia wyprowadzone sa wrzeciona wszystkich zaworów regulacyjnych i odcinajacych zaopatrzo¬ ne na zewnatrz w pokretla reczne.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku jest przedstawiony na rysunku schematycz¬ nym, którego fig. 1 jest widokiem frontowym urzaj- dzenia z odslonieciem pewnych elementów we¬ wnetrznych, fig. 2 —przekrojem pionowym ukla¬ du dociskowego' przeprowadzonym przez os jego cylindra, fig. 3 — przekrojem poziomym tego sa¬ mego ukladu, a fig. 4 jest przykladem wykresu osiagnietego przy badaniu maszyny udarowej i slu¬ zy do ilustracji wyników osiaganych za pomoca zrzadzenia wedlug wynalazku.Urzadzenie sklada sie z nastepujacych glównych czesci: wspornika w obudowie 1 wspólnej dla sze- 4 regu dalej opisanych elementów, stolu pomiarowe¬ go 2 i ukladu dociskowego 3. Ponadto, na fig. 1 zaznaczona jest strzalka 4 maszyna badana.Stól pomiarowy 2 zawiera cylinder pneumatycz- 5 my 5 z wystajacym pionowo pretem 6, który wcho¬ dzi w glab maszyny udarowej i odbiera energie uderzen bijaka. Wymienne gniazdo 7 sluzy do opie¬ rania konca badanej maszyny i dostosowane jest do danego typu maszyn. Gniazdo 7 sprzezone jest io z tarcza obrotowa 8 ulozyskowana na lozysku 9, która chwytaja szczeki 10 hamulca dzialajacego ze zmienna sila uzyskana za pomoca obciazników 11.Tarcza obrotowa 8 porusza przy kazdym obrocie rysik 12 za posrednictwem rolki tocznej. 15 Tlok cylindra 5 za posrednictwem drazka 13 po¬ laczony jest z innym rysikiem 14 urzadzenia pi¬ szacego.Uklad dociskowy 3 zawiera cylinder pneumaty¬ czny 15 przesuwny w pionie przy pomocy ukladu 20 zebatego 16 obracanego pokretlem recznym 17 przy poluzowaniu zacisków 18 i 19 dzwigniami zacisko¬ wymi. Drganie tloka tego cylindra przenosi dra¬ zek 20 na trzeci rysik ukladu piszacego. Czwarty rysik tego ukladu otrzymuje impulsy czasowe ze 25 znanego elektromagnetycznego przekaznika. Na fig. 1 uwidocznione sa tylko dwa rysiki oraz pomi¬ nieto znany przekaznik.Wewnatrz wspólnej obudowy ze wspornikiem urzadzenia znajduje sie zbiornik 21 wyrównawczy 30 dla sprezonego powietrza oraz dwa odcinki pomia¬ rowe 22 i 23 ze zwezkami. Na zewnatrz obudowy umieszczone sa reczne pokretla wrzecion wszyst¬ kich zaworów potrzebnych w urzadzeniu graz za¬ mocowana jest tablica 24 zawierajaca cztery ma- 35 nometry i dwa mikromanometry, jeden z rtecia i jeden z woda. Doprowadzenie powietrza sprezo¬ nego do napedzania badanej maszyny uzyskuje sie przez polaczenie weza maszyny z króccem 25.Wykres na fig. 4 przedstawia zapisy uzyskane na 40 odcinku tasmy podczas badania wiertarki udaro¬ wej w urzadzeniu wedlug wynalazku. Krzywa 41 wykazuje drgania tloka cylindra 5., Krzywa 42 wy¬ kazuje drgania tloka cylindra 15. Krzywa 43 wy¬ kazuje obroty tarczy 8. Krzywa 44 jest tak zwana 45 podstawa czasu. Strzalka 45 dorysowana do tych zapisów stanowi odcinek odpowiadajacy posuwowi tasmy w ciagu jednej sekundy. 50 PL