Pierwszenstwo: Opublikowano: 26.VII.1965 49665 KI. 53 1, 10 MKP A 23 g Wspóltwórcy wynalazku: inz. Wilhelm Keskel, Walery"Morelowski Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Cukierniczego „Baltyk", Gdansk (Polska) Urzadzenie do wycinania i ukladania krajanki czekoladowej Przedmiotem wynalazku jest mechaniczne urza¬ dzenie do wycinania i ukladania krajanki czeko¬ ladowej, pracujace w sposób ciagly, ksztaltujace mechanicznie krajanki z placków, oraz ukladaja¬ ce je do oblewarek w celu pokrywania kuwertura.Niektóre krajanki, np. krajanki o ksztalcie cy¬ gar, dotychczas sa wykonywane za pomoca wykrój- nika recznego. Krajanki czworokatne sa wykony¬ wane na krajalnicy tarczowej. Inne krajanki, np. krajanki z marmolada, sa krajane na krajalnicy nozowej.Ukladanie na oblewarkach wykonuje sie zaw¬ sze recznie. Znany sposób jest wiec bardzo pra¬ cochlonny, a stosowane przyrzady — prymitywne.Urzadzenie do wycinania i ukladania krajanki czekoladowej wedlug wynalazku jest mechanicz¬ nym' agregatem samoczynnym, wykonujacym ze¬ spól czynnosci i eliminujacym prace reczna. Urza¬ dzenie jest proste i latwe w obsludze, a praca jego — niezawodna.Stosowanie mechanicznego wycinania i uklada¬ nia czekoladek poprawia warunki sanitarne. Uzy¬ skiwane czekoladki sa estetyczne, równe i wyzszej jakosci.Celem wynalazku jest takie rozwiazanie ukladu kinematycznego urzadzenia, w którym podawanie surowca, to jest placka masy czekoladowej, odby¬ wa sie za pomoca tasmy o ruchu pulsujacym,, wy¬ cinanie — w chwili zatrzymania tasmy — przez nadanie wykrójnikom pionowego ruchu harmonicz- 15 20 25 30 nego, a ukladanie — narzadem spychajacym la¬ godnie krajanke — po wycieciu, przez nadanie temu narzadowi poziomego ruchu pseudoharmo- nicznego.Dalszym celem wynalazku jest odprowadzanie pokrajanej krajanki i jej jednoczesne rozdzielenie.Dla dalszego procesu technologicznego, konieczne jest by poszczególne krajanki nie tylko sie nie sty¬ kaly i nie pokleily, lecz aby byly one ulozone w równomiernych odstepach zarówno w kolejnych szeregach, jak i w rzedach; Dalszym celem wynalazku jest „sztywne" wza¬ jemne uzaleznienie ruchów trzech pierwszych ze¬ spolów: doprowadzajacego surowiec, wycinajacego i spychajacego krajanke. Musi byc wyelimino¬ wana mozliwosc zatrzymania sie któregos z tych zespolów, przy jednoczesnym ruchu innych. Takie wypadki, np. zatrzymanie ukladania i ruch wy¬ krójników, lub zatrzymanie wykrójników i ruch tasmy z plackami — prowadza do strat materia¬ lowych i zanieczyszczen blokujacych urzadzenia.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze mozna zrealizo¬ wac te cele w stosunkowo prosty sposób.Istota wynalazku jost zaopatrzenie urzadzenia w jedna wspólna pednie, w której krzywki przeka¬ zuja za posrednictwem pretów i ciegiel energie, wprawiajac trzy pierwsze zespoly w pozadane ru¬ chy: pulsujacy, harmoniczny pionowy i pseudo- harmoniczny poziomy.Na napedzanym kole, wzglednie korzystniej na 4966549665 dwóch kolach, symetrycznie po obu stronach urza¬ dzenia, mocowane sa krzywki. Kola sa napedzane poprzez bezstopmiowa przekladnie od elektrycz¬ nego silnika.Krzywka lub krzywki sa polaczone z odbieraja¬ cymi naped elementami: dzwignia, cieglami, po- pychaczami — za pomoca czopów prowadzonych przez krzywki w znany sposób.Istotnym jest ksztalt krzywki. Krzywka stanowi równoboczny trójkat krzywoliniowy i jest umiesz¬ czona mimosrodowo na kole. Mimosród wynosi od 0,08—0,15 srednicy kola, korzystnie — mniej niz 0,13, najkorzystniej — 0,11 tej srednicy. Promie¬ nie krzywizny boków tego trójkata sa w zasadzie rówrte promieniowi krzywizny kola napedowego, korzystnie — 0,95 tego promienia. Przy dlugosci dzwigni w granicach 2—2,5 srednicy kola, korzyst¬ nie..— 2,2 oraz przy stosunku dlugosci obu ramion jednoramiennej dzwigni 1 :2,5, uklad napedowy pozwala na harmonijna wspólprace zespolu poda¬ jacego surowiec, zespolu krajacego go i zespolu wypychajacego krajanke na odbierajacy przenosnik przy niewielkiej mocy silnika napedu glównego.Rozdzielenie pokrajanej krajanki i jej ulozenie musi zabezpieczac krajanke od wzajemnego zlepia¬ nia sie. Przy recznym krajaniu i ukladaniu pro¬ blem ten nie istnieje. Recznie uklada sie krajanke odrazu luzno. Mechanicznie pokrajana krajanka pozostaje zazwyczaj w ukladzie zwartym, jak przed procesem krajania. Zachodzi koniecznosc po- rozsuwania poszczególnych krajanek tak, by sie ze soba nie stykaly. Trudnosci wystepuja przy przeprowadzaniu tego procesu. Konwencjonalny, narzucajacy sie sposób rozsuwania poszczególnych krajanek dla ich wzajemnego oddalenia prowadzi oczywiscie do ich kruszenia.Przy odsuwaniu krajanki wystepuje znaczne tar¬ cie delikatnej konstrukcji krajanki o podloze. Na podlozu pozostaje warstwa okruchów i warstwa przylepionej masy, co sprawia znane powazne trud¬ nosci.Wprowadzenie dwóch poziomów pracy to jest ukladanie krajanek na jednej plytce, a nastepnie rozkladanie przy przenoszeniu jej na inna, pro¬ wadzi do znanych innych powaznych trudnosci.Krajanka przy mechanicznym „zrzucaniu" z pierw¬ szej plyty na druga przylepia sie do niej i dodat¬ kowo peka oraz kruszy sie. Niezaleznie od tych klopotów technologicznych, rozwiazanie ukladu ki¬ nematycznego dwupoziomowego jest skomplikowa¬ ne, a wiec drogie i o mniejszej pewnosci ruchu.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze mozna i te trud¬ nosci pokonac w sposób prosty, pewny i tani.Istota tej fazy projektu jest zastosowanie szcze¬ gólnie elastycznego i azurowego podloza, na które sa spychane pokrajane placki, i prowadzenie pro¬ cesu wzajemnego rozsuwania krajanek lezacych na tym podlozu. W ten sposób unika sie niszcza¬ cych wstrzasów ukladania na twarde podloze.Ewentualne okruszyny swobodnie spadaja poprzez azurowe podloze. Proces rozsuwania nastepuje stop¬ niowo, lagodnie, stosunkowo na dlugiej drodze.Rozsuwanie jest równomierne, co jest szczególnie pozadane w kazdym samoczynnym sposobie. 10 20 25 30 35 40 45 50 60 65 Realizacja tego sposobu, stanowiaca dalsza istote wynalazku jest sznurkowy przenosnik, w którym sznurki, stanowiace „tasme", sa zamocowane na jednym koncu w mniejszych odstepach, a na dru¬ gim koncu przenosnika — w wiekszych odstepach.W czasie ruchu „tasmy" od pierwszego do drugie¬ go konca, sznurki — przesuwajac sie — oddalaja sie równoczesnie od siebie. Lezace na takiej „ta¬ smie" rzedami krajanki rozsuwaja sie, oddalajac sie wzajemnie. Rzedy rozchodza sie.Oddalenie sie szeregów krajanek nastepuje od¬ razu przy ich ukladaniu i jest znanym wynikiem ukladania przedmiotów na ruchomej tasmie.Waznym ulepszeniem wedlug wynalazku jest wyposazenie odbierajacego przenosnika sznurowego w blokowy regulator naciagu sznura i w przyrzad do czyszczenia sznura.W odmianie przenosnika sznurowego zastapiono przednia listwe z prowadzacymi rowkami przez grzebieniowy walek, co obniza opory tarcia sznur¬ ka o ten element., Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie widok zespolów: poda¬ jacego, wycinajacego i ukladajacego, fig. 2 — rzut poziomy elementów napedu, fig. 3 — szczegól ukla¬ du w przekroju B—B (fig. 1) w powiekszeniu, fig. 4 — inny szczegól ukladu w przekroju A—A (fig. 1) w powiekszeniu, fig. 5 — odbierajacy przenosnik sznurkowy w widoku z boku, fig. 6 — rzut po¬ ziomy ukladu sznurków przenosnika, fig. 7 — szczegól walka grzebieniowego w widoku z przo¬ du, fig. 8 — ten sam szczegól w -rzucie poziomym, a fig. 9 — ten sam szczegól w przekroju C—C (fig. 7).Urzadzenie sklada sie z tasmowego przenosnika podajacego surowiec, z zespolu wycinajacego kra¬ janke z placka surowca, z zespolu ukladajacego szeregi krajanki, z przenosnika odbierajacego te krajanke i ukladajacego ja w luznych rzedach i szeregach oraz z napedów.Zródlem energii mechanicznej jest elektryczny silnik 1, napedzajacy trzy pierwsze zespoly poprzez znana bezstopniowa przekladnie 2 i uklad zeba¬ tych kól 3, 4, 5 (fig. 1 i 2). Dwa napedzane kola 6, 7 sa osadzone na wspólnym walku 8. Oba kola 6, 7 sa wyposazone po zewnetrznych swych stronach w krzywki 9. Za posrednictwem tych krzywek 9 ruch jest przenoszony na trzy zespoly.Tasmowy przenosnik 10, podajacy surowiec, skla¬ da sie z napedzanego walka 11, odbierajacego wal¬ ka 12 i z elastycznej tasmy 13 (fig. 1). Poziomy postepowy ruch pulsujacy tasmy 13 jest uzyskany z elementów napedu: krzywki 9, jednoramiennej dzwigni 14, preta 15, ramienia 16, zazebiajacego o znane urzadzenie zapadkowe 17 zamocowane na walku 11.Jednoramienna dzwignia 14 jest zamocowana u dolu do podstawy urzadzenia i jest wyposazona w czop 18 prowadzony w krzywce 9.Zespól wycinajacy krajanke i zespól ukladajacy sa napedzane tak samo poprzez krzywke § i jedno¬ ramienna dzwignie 14 oraz pret 19 zamocowany obrotowo w znany sposób do wykrójników 20, osadzonych przesuwnie na prowadnicy 21. Uzyskuje49665 5 sie w ten sposób poziomy ruch pseudoharmoniczny.Te zespoly sa dodatkowo napedzane poprzez krzyw¬ ke 9, dzwignie 22 i dzwignie 23, uzyskujac piono¬ wy ruch harmoniczny.Do mocowania placka surowca w chwili krajania 5 slazy listwa 24 zaopatrzona w znany naped dzwig¬ niowy 25 polaczony z kolem 6 (fig. 3).Wykrojniki 2ft (fig. 4) sa zamocowane w znany sposób.Odbierajacy i rozsuwajacy krajanke przenosnik 10 26 (fig. 5) sklada sie z napedzajacego walka 27, z listwy naprezajacej 28 i sznurkowej „tasmy".Zarówno walek 27 jak i listwa 28 sa zaopatrzone w prowadzace sznurek 29 rowki 30, 31. Odstep mie¬ dzy rowkami 30 na walku 27 jest mniejszy niz od- 15 step miedzy rowkami 31 listwy 28 (fig. 6).Przenosnik 26 jest zaopatrzony w napedowy sil¬ nik 32 i znana przekladnie 33 napedzajaca walek 27.Dodatkowym wyposazeniem przenosnika 26 jest regulator naciagu sznurków 29 w postaci obciazni- 20 ka 34 i zespolu bloczków 35, 36, 37 (fig. 5 i 6).Dalsze wyposazenie przenosnika stanowi przy¬ rzad w postaci szczotki 38, usuwajacy zanieczysz¬ czenie ze sznurów 29 (fig. 5).Odmiana przenosnika (fig.' 7—9) jest wyposazona 25 w grzebieniowy walek 39, zamocowany w górnej i dolnej oprawie 40 i 41 polaczonych wkretami 42.Sposób pracy urzadzenia jest nastepujacy.Tasmowy przenosnik 10, podajacy surowiec, po- rusza sie ruchem pulsujacym w czesci okresu, W której pret 15 popycha ramie 16, zazebiajace o urzadzenie zapadkowe na walku 11. W pozostalej czesci okresu pozostaje W spoczynku.W chwili gdy odpowiednia czesc placka masy oc 35 surowca znajduje sie pod wykrójnikami 20, placek zostaje przesuniety listwa 24 (fig. 3), a wykrojniki 20 obnizaja sie — w cyklu swojego pionowego ru¬ chu harmonicznego — powodujac krajanie. W tym czasie wartosc predkosci poziomlj ruchu pseudo- harmonicznego jest 0.Przy dalszym obrocie kola 6'z krzywka 9 wy¬ krojniki 20 sa podnoszone i jednoczesnie wystepuje ruch poziomy. W wyniku tego zostaje zsunieta partia pokrajanego surowca — w postaci krajan¬ ki — z tasmy 13 na sznurowa „tasme" przenosnika 26. Wtedy nastepuje proces rozlaczania sie posz¬ czególnych zesuwanych szeregów. Przy ruchu prze¬ nosnika 26 i rozsuwaniu sie jego sznurków 29 na¬ stepuje takze rozsuwanie sie rzedów.Odpady z tasmy 13 spadaja do zbiornika 43. 50 ; Krajanka schodzac z przenosnika 29 jest ukla¬ dana na oblewarkach 44. PL