Pierwszenstwo: Opublikowano: 12. VII. 1965 49613 KI. 32b, 17/18 MKP C 03 c Wl UKD 666.1.056 : 666.17 Wspóltwórcy wynalazku: Wiktor Grzeskowiak, prof. Wieslaw Klosowski Wlascicfel patentu: Centralny Zwiazek Spóldzielczosci Pracy, Warszawa (Polska) Urzadzenie do metalizacji prózniowej ozdób choinkowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do me¬ talizacji prózniowej zwlaszcza aluminiowania we¬ wnetrznej powierzchni ozdób choinkowych, za¬ opatrzone w uklad prózni wstepnej z rotacyjna pompa olejowa, oraz w polaczony z nim równo¬ legle uklad wysokiej prózni z pompa dyfuzyjna.Szklane ozdoby choinkowe sa dotychczas naj¬ czesciej metalizowane przez srebrzenie sposobem chemicznym za pomoca azotanu srebra. Proces ten jest jednak stosunkowo kosztowny i uciazliwy zwlaszcza z punktu widzenia higieny pracy.Z tego powodu przeprowadzano ostatnio próby metalizacji prózniowej ozdób choinkowych zwlasz¬ cza parami aluminium. Okazalo sie jednak, ze naj¬ bardziej celowe jest metalizowanie wewnetrznej powierzchni banki szklanej (stanowiacej pólfabry¬ kat ozdoby choinkowej), poniewaz naniesiona war¬ stwa metalu nie ulega scieraniu, a ponadto ze¬ wnetrzna powierzchnia ozdoby moze byc poddana dalszym operacjom ozdabiajacym, na przyklad la¬ kierowaniu, drukowaniu itp.Znane dotychczas urzadzenia do metalizacji próz¬ niowej nie umozliwiaja jednak uzyskania dosta¬ tecznie dobrych wyników, zwlaszcza równomiernej grubosci warstwy metalu, co uwarunkowane jest umieszczeniem rozpylanego metalu w srodku geo¬ metrycznym ozdoby, którego polozenie zalezne jest scisle od wielkosci i ksztaltu metalizowanej oz¬ doby. Ponadto znane urzadzenia maja ograniczona wydajnosc, poniewaz umozliwiaja metalizacje we¬ wnetrzna pojedynczych ozdób, wobec czego sa nieprzydatne w warunkach przemyslowych.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadze¬ nie do metalizacji prózniowej ozdób choinkowych wedlug wynalazku, które jest wyposazone w uklad gniazd osadzonych przesuwnie zarówno w plasz¬ czyznie pionowej, jak i poziomej, dzieki czemu mozliwa jest zarówno regulacja polozenia napy¬ lanego metalu w celu umiejscowienia go w srodku gecmetrycznym ozdoby choinkowej, jak i prze¬ suwanie samych gniazd w zaleznosci od wielkosci i ksztaltu metalizowanych ozdób. Dzieki temu umozliwia ono uzyskanie calkowitej równomier¬ nosci metalizowanej wewnetrznej powierzchni oz¬ doby, a ponadto calkowite wykorzystanie powierz¬ chni roboczej pod kloszem pompy prózniowej dla dowolnych wymiarów i ksztaltów metalizowanych ozdób. Urzadzenie jest ponadto zaopatrzone w dwa lub kilka stanowisk pracy polaczonych z ukladem prózniowym oraz w przesuwnie osadzony klosz, dzieki czemu w trakcie wykonywania procesu technologicznego na jednym ze stanowisk pracy moga byc równoczesnie wykonywane prace przygo¬ towawcze na pozostalych stanowiskach.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do metalizacji ozdób choinkowych w widoku z 30 przodu, z czesciowym przekrojem pionowym, 10 15 20 25 4961349613 fig. 2 — to samo urzadzenie w widoku z boku z czesciowym przekrojem pionowym, fig. 3 — zespól dwóch polaczonych ze soba przesuwnie gniazd do osadzania ozdób w widoku z boku, fig. 4,— ten sam zespól gniazd w widoku z góry, fig. 5 — jedno z gniazd zespolu w polozeniu opusz¬ czonym, dostosowanym do metalizacji banki ozdoby o duzych wymiarach, a fig. 6 — to samo gniazdo w polozeniu podniesionym, dostosowanym do me- ttalizacji banki o mniejszych wymiarach.: ^Urzadzenie do metalizacji prózniowej ozdób choinkowych wedlug wynalazku, sklada sie z na¬ stepujacych zasadniczych zespolów: z ukladu próz¬ ni wstepnej, z ukladu prózni wysokiej, z kilku stanowisk roboczych wyposazonych w zespoly gniazd, z klosza (kopuly) z urzadzeniem podnosza¬ cym i obrotowym, z ukladu elektrycznego i z obudowy. l Uklad prózni wstepnej sklada sie z olejowej pompy rotacyjnej 1, suszki 2, kolektora 3, z prze¬ wodów 4 i 5, laczacych kolektor 3 *z odprowadze¬ niami 8 i 9 poszczególnych stanowisk pracy 10 i 11, odcinajacych je za pomoca zaworów membra¬ nowych 6 i 7, oraz z prózniomierza oporowego 12 i zaworu powietrznego 13.Uklad wysokiej prózni sklada sie z pompy dy¬ fuzyjnej 14, której glowica jest polaczona za po¬ moca przewodów 15 i 16 z odprowadzeniami 8 i 9 poszczególnych stanowisk pracy 10 i 11 i odcinana od nich za pomoca zaworów klapowych 17 i 18 oraz z aparatu jonizacyjnego 19, sluzacego do po¬ miaru wysokiej prózni metoda zanikania poswiaty i polaczonego z glowica pompy dyfuzyjnej 14 i z kolektorem 3 pompy rotacyjnej 1 za posrednictwem zaworu membranowego 35.Stanowiska pracy, których moze byc dwa lub wiecej maja postac plyt 20 i 21, zaopatrzonych w otwory 10 i 11 laczace je z'ukladami prózniowymi.Klosz (kopula) 22 ma postac miski stalowej, zaopatrzonej na dopasowanych do powierzchni plyt 20 i 21 obrzezach 23 w uszczelki 24, a w czesci srodkowej w szklany wziernik 25, w zawór po¬ wietrzny 26 oraz w uchwyt 27 polaczony za po¬ moca przegubu kulowego 28 z ramieniem 29 Ko¬ lumny 30.Kolumna 30 jest osadzona na srubie 31 nape¬ dzanej przez silnik 32 za posrednictwem przekladni slimakowej 33 i sprzegla 34, dzieki czemu moze byc ona unoszona i obracana wokól slupa 31 w celu przeniesienia klosza 22 z jednego stanowiska 21 na sasiednie stanowisko 20.Instalacja elektryczna urzadzenia wedlug wy¬ nalazku sklada sie z autotransformatora 36, za¬ silanego z sieci pradu zmiennego i polaczonego za pomoca przycisków 37 z ukladem szyn 38 lacza¬ cych szeregowo podstawy 39 poszczególnych gniazd 46. Szyny 37 sa zaopatrzone w podluzne otwory 41 oraz w sruby z nakretkami 42, umozliwiaja¬ cymi ich wzajemne przesuwanie i ustalanie w na¬ stawionym polozeniu.Podstawa 39 gniazda 40 ma postac scietej tulei, do której sa przymocowane z jednej strony kon¬ cówki szyn 38, a z drugiej polaczony z nimi elek- 20 trycznie zwój 43 drutu wolframowego. Na pod^ stawe 39 nasadzona jest tuleja zewnetrzna 40, polaczona z tuleja wewnetrzna 45, której górna czesc uksztaltowana jest w postaci 5 gniazda 46, umozliwiajacego stabilne osadzenie w nim banki 47 metalizowanej ozdoby choinki.Tuleja wewnetrzna 45 jest osadzona przesuwnie w tulei zewnetrznej 40, umozliwiajac nadanie gniazdu 46, takiego polozenia, aby zwój 43 drutu 10 grzejnego wraz z odpowiednio spreparowanym dru¬ tem aluminiowym 48, sluzacym do napylania, umieszczony byl w srodku geometrycznym metali¬ zowanej banki 47 ozdoby choinkowej. Natomiast przesuwne polaczenie szyn 38 umozliwia takie 15 wzajemne rozmieszczenie gniazd 46, na plytach 20 i 21 poszczególnych stanowisk pracy, przy którym wykorzystana zostaje powierzchnia robocza stano¬ wiska, w zaleznosci od srednicy metalizowanych baniek 47 ozdób choinkowych.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia do metali¬ zacji prózniowej ozdób choinkowych jest nastepu¬ jace. Przed rozpoczeciem metalizacji przygotowuje sie odpowiednio stanowiska pfracy 20 i 21 umiesz- 25 czajac na nich podstawe 39 gniazd 46 w odleglosci odpowiedniej dla wymiarów i ksztaltów metalizo¬ wanych baniek 47, a równoczesnie zapewniajacych. maksymalne wykorzystanie powierzchni roboczej stanowisk, przy czym w celu przesuniecia pod- 30 stawy zwalnia sie nakretke zaciskowa 42 i prze¬ suwa odpowiednio szyny 38. Nastepnie na zwojach 43 drutów grzejnych umieszcza sie odcinki wy¬ zarzonego i odtluszczonego drutu aluminiowego, sluzacego do napylania, po czym w gniazdach 46 35 osadza sie banki 47 ozclób i pokreca tulejami we¬ wnetrznymi 45 przesuwa sie je odpowiednio w góre lub w dól tak, aby drut 48 umieszczony byl w srodku geometrycznym banki 47.Nastepnie jedno ze stanowisk pracy, na przy- 40 klad 21 przykrywa sie kloszem 22, opuszcza sie kolumne 30 (przez wlaczenie mechanizmu napedo¬ wego 32, 33 sruby 31), która w swym dolnym polozeniu dociska za posrednictwem ramienia 29 klosz 22 do plyty 21. Po czym przy zamknietych 45 zaworach 6 i 18 pozostalych stanowisk roboczych 20 oraz zamknietym zaworze 17, odcinajacym kró- ciec odprowadzajacy 9 od ukladu wysokiej prózni '— otwiera sie zawór 7 laczacy przewód 5 z kolek¬ torem 3 olejowej pompy rotacyjnej 1 i wlacza sie te pompe wytwarzajac wstepna próznie rzedu 100 mTr, przy czym suszka 2 pochlania pare wodna z przestrzeni roboczej pod kopula 22, umozliwiajac uzyskanie maksymalnej wydajnosci pompy 1. Do pomiaru prózni sluzy prózniomierz oporowy 12. 55 Nastepnie zamyka sie zawór 7 i otwiera sie za¬ wór klapowy 17,'laczacy króciec 9 z przewodem 15 glowicy pompy dyfuzyjnej 14 oraz zawór 35 la¬ czacy ja za pomoca przewodu 16 z kolektorem 3 60 i pompa rotacyjna 1. Po kilku minutach niezbed¬ nych dla uzyskania pod kloszem 22 prózni rzedu okolo 0,1-mTr, która mierzy sie za pomoca iskier- nika jonizacyjnego 19 metoda zanikania poswiaty — zamyka sie zawór 17 odcinajac uklad wysokiej 65 prózni od krócca odprowadzajacego 9, po czym 5049613 wlacza sie instalacje elektryczna w obwód auto¬ transformatora umozliwiajacego ciagla regulacje jobofu mocy. Prad doprowadzany przez szyny 38 / do spirali wolframowych 43 powoduje wówczas ogrzanie osadzonych na nich drutów aluminio¬ wych 48 do temperatury wrzenia, która jest od¬ powiednio,obnizana dzieki wysokiej prózni. Wsku¬ tek tego metal 48 intensywnie paruje osadzajac sie równomierna warstwa na wewnetrznej powierzch¬ ni banki 47 ozdoby choinkowej, przy czym pro¬ ces ten moze byc obserwowany przez wziernik 25 klosza 22.Po metalizacji otwiera sie zawór powietrzny 26 wpuszczajac powietrze pod klosz 22, po czym wlacza sie naped 32 i 33 kolumny 30, unoszac ja wraz z kopula w górne polozenie, w którym obra¬ ca sie ja w takie polozenie, aby klosz 22 pokrywal plyte 20 nastepnego stanowiska pracy, które w mie¬ dzyczasie zostalo przygotowane do metalizacji w opisany wyzej sposób. W trakcie przeprowadza¬ nia metalizacji na tym stanowisku 20 zdejmuje sie ze stanowiska 21 napylone banki 47 ozdób choin¬ kowych, przygotowujac urzadzenie do nastepnego cyklu pracy.Urzadzenie wedlug wynalazku moze sluzyc rów¬ niez do metalizacji powierzchni zewnetrznych ozdób choinkowych, zwlaszcza ozdób o skompliko¬ wanym ksztalcie. W tym celu zawieszane sa one na stojakach, natomiast w podstawach 39 umiesz¬ cza sie zwoje 43 drutów grzejnych o ksztalcie sta¬ nowiacym odwzorowanie zewnetrznej powierzchni metalizowanej ozdoby, przy czym proces przepro¬ wadza sie w identyczny sposób, jak poprzednio -opisany. 1S 15 Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc rów¬ niez zastosowanie do metalizacji innych wyrobów ze szkla lub z tworzyw sztucznych, na przyklad butelek do lekarstw, opakowan, korków itp. PL