BIBLIOTEK i Opublikowano: 31.Y.1965 'Urzedj P 49436 KI. 4 g, 44/50 MKF F 23, UKD Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Jerzy Doerffer, mgr inz. Stanislaw Kubera, mgr inz. Krzysztof Rosochowicz Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska Katedra Technologii Okre¬ tów, Gdansk (Polska) Palnik tlenowo-acetylenowy do usuwania odksztalcen spawalni¬ czych na konstrukcjach ze stopów aluminiowych Wynalazek dotyczy palnika tlenowo-acetyleno- wego do usuwania odksztalcen spawalniczych na konstrukcjach spawanych ze stopów aluminio¬ wych, wyposazonego w dysze wodna ograniczajaca strefe wplywu ciepla do minimum. Ogrzewanie ta¬ kie jest celowe ze wzgledu na wlasciwosci ciepl¬ ne materialu. Nagrzewanie palnikiem tlenowo- acetylenowym bez chlodzenia, tzn. sposobem sto¬ sowanym dotychczas przy konstrukcjach stalo¬ wych, nie daje wlasciwych rezultatów na kon¬ strukcjach spawanych ze stopów aluminiowych, gdyz najczesciej powoduje wzrost odksztalcen zamiast ich zmniejszenia.Przy usuwaniu odksztalcen spawalniczych na konstrukcjach spawanych ze stopów aluminio¬ wych stosowano dotychczas nagrzewanie za 'pomo¬ ca luku elektrycznego. Sposób ten jest jednak ma¬ lo skuteczny, klopotliwy w zastosowaniu produk¬ cyjnym ze wzgledu na latwosc uszkodzenia kon¬ strukcji oraz powoduje pogorszenie wlasciwosci wytrzymalosciowych materialu.Niedogodnosci te i wady eliminuje zastosowanie do usuwania odksztalcen spawalniczych palnika z dysza wodna wedlug wynalazku, który jest wy¬ godniejszy w operowaniu, nie grozi uszkodzeniem konstrukcji z powodu zbyt wysokiej temperatury nagrzania i powoduje znacznie mniejsze zmiany wytrzymalosci materialu. Konstrukcja palnika zo¬ stala opracowana na podstawie wyników szero¬ kiego programu badan, majacych na celu wytypo- ? wanie optymalnego sposobu usuwania odksztalcen spawalniczych na konstrukcjach spawanych ze sto¬ pów aluminiowych.Palnik z koncentryczna dysza wodna wedlug wy- 5 nalazku sklada sie z dyszy palnika, regulowanej koncówki dyszy wodnej z podpórka oraz zaworu odcinajacego.Istota wynalazku polega na zastosowaniu do znormalizowanego palnika tlenowo-acetylenowego io dwóch wspólsrodkowych dysz: dyszy gazowej o ksztalcie dwóch przeciwzbieznych stozków, pod¬ pórki oraz specjalnej obudowy tj. dyszy wodnej, umozliwiajacej chlodzenie strefy wplywu ciepla za pomoca plaszcza wodnego o duzej efektywnosci 15 przy minimalnym zuzyciu wody.Wprowadzenie chlodzenia strefy wplywu ciepla zapobiega zbyt szerokiemu rozprzestrzenianiu sie temperatury w nagrzewanej konstrukcji. Równo¬ czesnie uniemozliwia przekroczenie niebezpiecznej 20 dla materialu temperatury, zwlaszcza stopów alu¬ miniowych, które maja niska temperature topnie¬ nia. Chlodzenie zapewnia tez nalezyty skutek prze¬ prowadzanej operacji usuwania odksztalcen spa¬ walniczych. Zmiany strukturalne, zachodzace w 25 materiale, sa znacznie mniejsze niz przy metodach nagrzewania lukiem elektrycznym lub konwencjo¬ nalnym palnikiem tlenowo-acetylenowym bez chlo¬ dzenia wodnego. Stosowanie palnika wedlug wy¬ nalazku pozwala na wyeliminowanie tzw. odksztal- 30 cen wtórnych. Te odksztalcenia — przy nagrzewa- 494363 49436 4 niu bez chlodzenia wodnego — powoduja niejedno¬ krotnie wzrost odksztalcen na konstrukcji, w sto¬ sunku do stanu wyjsciowego.Okazalo sie korzystne uformowanie koncówki w ksztalt stozka scietego, dociskanego pierscieniem do korpusu i zaopatrzenia tej koncówki w nakret¬ ke ustalajaca. Wewnetrzny stozek zapewnia nale¬ zyte prowadzenie wody chlodzacej.Celem zapewnienia stalej odleglosci dyszy gazo¬ wej, od nagrzewanego materialu, dla zapewnienia niezmiennych warunków technicznych, celowo zaopatrzono palnik w podpórke o regulowanej wy¬ sokosci. Korzystniejszym okazalo sie wyposazenie zakonczenia podpórki w kulke toczna.Palnik zapewnia zmiane intensywnosci chlodze¬ nia droga regulacji szerokosci szczeliny wylotowej, powodujac mniejszy lub wiejklszy przeplyw wody.Stala odleglosc dyszy od nagrzewanego materialu zapewnia podpórka o regulowanej wysokosci. Pal¬ nik zaopatrzony jest w zawór z dzwignia, umozli¬ wiajacy odcinanie przeplywu wody, co znacznie ulatwia operowanie palnikiem. Zawór ten daje sie latwo i szybko zamykac i otwierac jednym ru¬ chem reki trzymajacej palnik. Mozna tu zastoso¬ wac którekolwiek ze znanych rozwiazan zaworów.Na rysunku schematycznie uwidoczniono przy¬ kladowe rozwiazanie palnika z koncentryczna dy¬ sza wodna wedlug wynalazku.Doprowadzajaca tlen zmieszany z acetylenem rurka 1 ma przy koncu szesciokatne zgrubienie, o które opiera sie nakretka 2 docisnieta gazowa dysza 3, nakrecona na koniec rurki 1. Wystajaca na zewnatrz czesc nakretki 2 jest scieta na kwa¬ drat. Dlugosc nakretki 2 jest tak dobrana, by za¬ równo szesciokatna czesc rurki 1 palnika, jak i ga¬ zowej dyszy 3 wystawaly ponad jej konce celem umozliwienia silnego ich skrecenia. Zewnetrzna czesc nakretki 2 jest nagwintowana. Na oporowa nakretke 2 jest nakrecony korpus 4 dyszy, który posiada doprowadzenie wody oraz walcowa czesc prowadzaca, umozliwiajaca dobre centrowanie koncówki 7 dyszy. Korpus 4 'posiada odsadzenia, na których znajduje sie kielichowa nakretka 5, docisnieta pierscieniowa nakretka 9. Miedzy kieli¬ chowa nakretka 5 a korpusem 4 przewidziano uszczelke. Koncówka 7 dyszy jest wykonana w po¬ staci stozfka scietego. Regulacje szerokosci szczeli¬ ny wodnej uzyskuje sie droga wkrecenia konców¬ ki 7 w kielichowa nakretke 5.Ustalenie w zadanym polozeniu zapewnia kon- trujaca nakretka 6. Wewnetrzna czesc koncówki 7 posiada czesc kalibrowana, przesuwajaca sie po czesci prowadzacej korpusu 4. Zapewnia to nale¬ zyty przesuw koncówki i precyzyjna regulacje sze¬ rokosci szczeliny wodnej. Srednica dolnej wewne¬ trznej czesci koncówki 7 jest dobrana tak, by sze¬ rokosc szczeliny wodnej wahala sie w granicach od 0 do 2 mm. W czesci kalibrowanej koncówki 7 jest osadzona pierscieniowa gumowa uszczelka 10.Urzadzenie wspierajace ma zapewnic stala odle¬ glosc jadra plomienia od nagrzewanego materialu.Sklada sie ono z nagwintowanej podpórki 12, za¬ opatrzonej w przeciwnakretke 11, umozliwiajacej regulacje odleglosci miedzy koncem dyszy gazo¬ wej 3, a materialem. Podpórka 12 posiada stozko¬ wy otwór, w którym znajduje sie stalowa kulka 15, podtrzymywana specjalna stalowa kielichowa na¬ kretka 14, ustalona za pomoca przeciwnakretki 13.Na korpusie 4 jest zamontowana podlaczeniowa kostka 8, która w swej czesci cylindrycznej stano¬ wi gniazdo wkrecanej w nia podpórki 12. Do kost¬ ki tej jest przylaczony wodny przewód 16. Gazo¬ wa dysza 3 jest wykonana z miedzi w ksztalcie dwóch przeciwzbieznych stozków. Moze byc ona takze wykonana z koncówki „nr 7" znormalizowa¬ nego palnika tlenowo-acetylenowego. Stozek, znaj¬ dujacy sie przy wylocie dyszy 3, jest stozkiem kie¬ rujacym strumien wody pod odpowiednim katem do "powierzchni nagrzewanego materialu. Dysza 3 posiada czesc gwintowana, przy pomocy której na¬ krecana jest na gazowa rure 1 znormalizowanego palnika, oraz znane zgrubienie szesciokatne w szer¬ szej czesci, umozliwiajace silne skrecenie czesci dyszy. Gazowy otwór wylotowy nie odbiega wy¬ miarowo od odpowiednika w znormalizowanej dy¬ szy gazowej „nr 7" palnika tlenowo-acetyleno¬ wego.Wode pobiera sie z sieci wodociagowej. Przez zawór 17 woda przeplywa do wodnej rurki 16, stad przez kostke 8 do przestrzeni miedzy gazowa dy¬ sza 3 i kolejno: korpusem 4, a nastepnie zamonto¬ wana na nim wodna dysza 7. Dalej wode prowa¬ dza stozkowe powierzchnie i kieruja do stozków kierujacych wylotu wodnej dyszy 7 i gazowej dy¬ szy 3. PL