Wynalazek niniejszy dotyczy wytwa¬ rzania iaztuezaiych nawozów azotowych, a podstawa jego sa. pewne zmiany fermenta¬ cyjne zachodzace pomiedzy odpowiedniem cialem zawierajacem wegiel i zjwiazkami a- zotowemi, za posrednictwem pewntój grupy bakte^ryj, potrzebujacych azotu do wytwa¬ rzania swych wlasnych komórek organicz¬ nych. Bakterje te powitany byc bakterjami aerobowemi, które w odpolwiednich warun¬ kach aerobowych oraz w obecnosci azotu i odpowiedniego ciala, zawierajapeigo we¬ giel, pochlaniaja azot i wegiel z bardziej strawnych skladników ciala organicznego i wytwarzaja polaczenie obu tych pierwiast¬ ków, dajajc w rezultacie nierozpuszczalne w wodzie pochodne azotowe w postaci ko¬ mórek organicznych lub wydzielin tych Ibakteryj. Bakterje te znajduja sie zazwy¬ czaj w glebie, a wtiiec i iw materialach ta¬ kich j ak islonia, opadle liscie, paproc, lody¬ gi kukurydzowe i t. p. ciala organiczne, iktóre stykaly sie z gjeba. Kazde cialo or¬ ganicznie iziawiierajajae 'takLe bafctlerje, hub w któreim zostaly odne sizczelpSiome specjalniej, mozna nazwac materjalem fermentacyjnym zawierajacym wegiel Dzialanie omawianych bakteryj ma jed¬ nak pewne okreslone granice, to tez, chcac izastoisowac je z powodzeniem do zuzytko¬ wania azotu, nalezy przestrzegac pewme za- isadnlicze warunki, a mianowicie: odpowted- ini jokres czasu zetkniecia sie materjalu, za¬ wierajajcego wegiel z materjalem dostarcza- ijacym azot; zachowanie okreslonych oko¬ licznosci aerobowych czyli powietrznych; iiwretfaSiA: teKfóife ifetknSeda sie zbyt ste- fecnego roztworu azotowego z mater jalem z^ier&japym -wegiel, przyczem stezenie przekraczajace peWne granice (^ogóle mó¬ wiac, stezenie, przekraczajace 100 czesci rczpaiiszcizfotnegio azotu -ti». 100 000 czesci' itoz- itworu) jest szkodliwe dla zycia baJdteryj dlzkflajajcyiah w dlanym wypadku.Jezeli odpowiednio rozcienczony roz¬ twór azotowy wprowadzi sie w zetkniecie z 'takim materjalemi fermentacyjnymi, zawie¬ rajacym Welgiel, jak tfp. ze dlonia, jj fermen¬ tacja bedzie sie odbywala w odpowiednich warunkach, to azo^pr^einienia sie w nowe nierozjpuJszczahiie pochodne azotawe, które zastaja zatrzymane pnzez czesciowo sfeir- metaitowany obecnie materjal, zawierajacy wegiell. Poszczególne rodzaje rzeczonych cial fermentacyjnych róznia sie od siebie pod wzgledem zdolnosci-zatrzymywania u- tworzonych w powyzszy isposób nierozpu¬ szczalnych zwiazków azotowych. To zatrzy¬ mywanie mozlnaby naziwac „naladowywa- niem'' omawiiattemi nierozlpusiziczaltoemi zwiazkami pochodnemi, plnzyczeim zdolnosc zatrzymywania wlasciwa poszczególnym rodzajom miaterjisylów jest scisle ogramiiczo^ na. Zapomoca badania- przedwstepnego, moztoa jednak zawsze okreslic rzeczona zdokiosc zatrzymywania wlastitwa danemu materjalowi, a wiec i okreslic warunki, w jakich mozna otrzymac calkowicie „nalado¬ wany" wytwór materjalu, którego zastoso¬ wanie w danej miiejiscowoscJ bedzie naj¬ bardziej korzysitoiem.W patenlcie angielskim Nr 152 387, qpi- sany jest sposób, w którym wykorzystane sa wykryte zmiany fermentacyjne, wytwo¬ rzone za posrednitotwem rzeczonych bakte- ryj pomiedzy cialem zawierajacem wegiell i roztworami azotu rozpuszczalnego, w ce¬ lu wyrobu nawozu sztucznego, w którym przemieniony azoit znajduje sie w zwiazku organicznym nierozipuiszczainym w wodzie, a, pomimo to.korzystnym dla roslin przy zetkinieciu sie z gleba.Oibecnlie wykryto jednak, ze podobne zmiany fermentacyjne mozna otrzymac .sto.-' siiljac zwii^ziki1 azotowe, które, pimktyczniie biorac, moga byc uwazane za nierozpu- sziczalne w wodzie, Nowy ten sposób po- siiladiai pewne zalety, jak np, upraszcza salina manipulacje, zlmniejsza bowiem llosicK po¬ szczególnych operacyj dzieki czemu mozna wytwarzac bardzo tskulteczlny material u- zyzniajacy przy bardzo oszczednem zuzy¬ ciu pierwotnego azotu i zapomoca stoisun- kcwo niewielkiej ilosci pracy wyklwalifiko- wamej. Wobec powyzszego, wynalazek na¬ dajje sie w szczególnosci do uzytku tam, gdzie dostepnym jestijedynie dozór Wzgled¬ nie malo intelilgenltlny. Sposób teto jelst rów¬ niez ekonomiczny pod wzgledem zuzycia czynnlików regulujacych, gdyz wyrazne stlraty azotu sa, praktycznie biorac, nie¬ mozliwe, a jednoczesnie oisialga sie w do- daUku wysoki stopien przemiany azotu* Slowa ,,rozpusizczaliny" i ,,nierozpto- szczaillny", uzytlel ;w! icipaisde niniejszym, o- znaczaja rozpuszczalnosc i nierozpulszczal- nosc w wodnie.Organiczny nawóz azotowy wytwarza sie wiec, isltosowinie do tresci wynalazku, przez polaczieniiie fermenitalcyjinego ciala, .za¬ wierajacego wegiel z nlierozpuiszczalnym lub trudno rozpuszczalnym lulb trudno roz¬ puszczajacym isie, hydrol{tycznymi zwiaz¬ kiem azotowym, i przez uftirzyimywanie tych Imaterjalów w zetkinieciu, w stanie roztwod- nionym (wodzianów), w warunkach umozli- wiaijacych fermentacje aerobowa (z doste¬ pem powietrza), az do chwili utworzenia isie w sfermentowanej masie nowych zwiaz¬ ków nierozpulsteGzakiych zwiazanego orga¬ nicznie azotu wymienionego wyzej typu, w znaczneij ilosci.Znaczna ilosc oznacza w danym wyplad- ku ilosc, jaka czyni ize sfermentowanej ma¬ sy nawóz azotowy, nadajacy isie do prak¬ tycznego uzytku, plrzyczem minimaitoiy la¬ dunek azotowy powinien stanowic 50% la¬ dunku mozltiwego do urzeczywiistriietfia, — 2 —który wiskaizuje nam pnzediwisitepna próba, a aby osiagnac taki wyriilk, nalezy ustalic inne warunfki zalezne od odpowiedtaAego o- kreisu czasu zetkniecia sie materjalu zawie¬ rajacego wegiel z pierwotnem cialem azo- towem, Jezeli okres ten jestt taki krótki, iz tylko minimalna ilosc (50% ladunku) zo¬ stala przemieniona, to otnzymuje sie w re¬ zultacie nawóz dzialajacy slabo. Fermen¬ tacja, w czasie której nie tufrracilo sie nawet 20% cial suchych i, nie przemieniono nawet 50% mozliwego ladunku, daje nawóz o bardzo malej wartosci. ^Znaczna" ilosc a- zotu zwiazanego pcinowinie, w znaczeniu wiskazanem wyzej, oznacza ilosc .stosowana w zakresie niniejszego wynalazku, ale do- godlny jest, zarówno w celu otfczymariia skuteczniejlsrzego nawozu, jak i ulatwienia 'sameigo wytwarzania tegoz przeprowadzac ?fermentacje az do puniktu, kiedy cialo za¬ wierajace wegiel jest ,,naladowane*' luib iprawie naladowane zwiazanym ponownie azotem organicznym, przyczem minimalna Oloisc azotu w substancji suchej gotowane- »go nawozu powinna wynosic od 1 do 5%.»Stqpien przemiany azotowej mozna okre¬ slic zapomoca próby chemlifczinej, ale jedna z zalet doprowadzania p(rccesu az do sla¬ wnu „naladowania" ijest to, iz sitan ten moze rozpoznac sam obslugujacy robotnik na podstawie wygladu i ogólnych wlasciwosci (traktowanej masy. 'Cialo roslinne, ,w ibej masie traci wówczas swa spoistosc i zimie- nia zazwyczaj znacznie swe zabarwianie.Wwypadku nip. uzycia slomy, gotowy na- ¦wólz nie posiada juiz typowego koloru zól¬ tego wlasciwego slomie, lecz jesit zabar¬ wiony na czekoladowo i staje sie ,.,siluzowa- ty" w1 dotknieciu. W dobrze przegnilym (t. j. sfermentowanym) nawozie ze slomy, pra¬ wie 90% calej ilosci azoitu powinno byc w zwiazku organiczlnym.Nawóz otrzymany w sposób powyziszy 'jeist miekki, dzieli sie latwo, a pod wz^le- dcfin wlasciwosci uzyzniajacych imozna go przyrównac do dojrzalego nawozu siaijeit- mego.Jako poczatkowy zwiazek azotowy moz¬ na ulzyc dowolne nierozpuszczalnie cialo a- zotowe hydrolizujace sie zapoimoca wody bakteryj hydiriolitycznych lub podiobmyich Sun •enzymów jak np. ciala organlilazne o wla¬ sciwosciach proteiny lub koloidu, a wiec ¦odpadki w rzezni, krew i t, p. materjaly, albo tez zwiazki takie, jak azoitainy ziem alkalicznych. Najdogodniejszym z piunlktu, •widizenia kalkulacji handlowej i latwosci w zastcsowaniu jest cjanamid wapnia, który wprawdzie slabo rozjpuiszczja sie w wodzie, ale przy zetknieciu z odpowiednio rozwod¬ nionym, ietrmentacyijlnym materjaleni za¬ wierajacym wegiel, podlega rozkladowli, przyczem azot przemienia sie statecznie w inny stan zwiazku organicznego, który jak to juz bylo zaznaczone, jest latwo przy¬ swajalny przez rosliny. Stopien przemiajny azotanu ejanoamidowego moze dochodzic do 90—95%. Wzgledna nierozpuszczalnosc cjanamidu wapnia nie przeszkadza prawi¬ dlowemu przebiegowiii reakcji fermentacyj¬ nej i daje te korzysc, iz zastosowany war¬ tosciowy azot nte jest wymywany pflzez zdarzajacy sie nadmiar wody.Mcizlliwiei, ze pierwotny zw&azek azotowy dziala, droga stopniowego uwalniania po¬ wstalego amonjaku, na poczatkowa hydro¬ lize zwykla, podobnJile jak to ma miejsce w wypadku zwiazków w rodzaju azotnia- ków i cjanoamidu wapnia, albo tez moze nastapic reakcja bardziej zlozona wskutek dzialania baikteryj, i to nawet przy tych {stosunkowo niezlezonych zwiazkach azoto¬ wych, wskultek czego nowe pochodne azo¬ towe pozadanego typu wytwarzaja sie bez posredniego okresu tworzenia sie rozpu- jszczaliniego azotu w rodizaju amonjaku.Materjal zawierajacy wegiel moze ista- rtiowic sloma zbozowa, lodygi kukurydzo¬ we, odpadki ryzowe, liscie opadle, paproc, wytloki i odpadki (przy wyrobie culktu trzcinowego] lub inne ciala zawierajaqe — 3 —odpowiednia ilosc,weglowodanów (jak np. od:3fl^:--:¥iizwyV};ai(p.-j!ak- skrobia luib pen- tosat!, & narjlepieij celuloza drzewina! w pro¬ porcji nilezfoytt wysokiej, Materjaly powyz¬ sze, kitóre jak juz zauwazono, sazazjwy- czaj jfctz T^kajzOTLe halktcrjainlJ aiertotbowiemii!, a gdyby nie byty zakazotoe, imozna szybko rzaka^ic przez zelk&iecie przez odpowiedni •przeciag ezaisu z nawozem (lub jego wy- ciajgiem plynnym) otrzymanym przez po¬ przednia opleracje, Malsa fermentujaica powinna zachowac odpowiednia reakcje, bo gdy reakcja ta sta¬ nie sie abyt kwasna, ta pozadana fermenta¬ cja ustanie. Celem unikniecia zbytniej kwasowosci do materjalu fermentujacego mozlna dodac tfzyminika zobojeltniajacego, •jak np, weglanu wapinia, najlepiej w posita- ci kinedy, W masie fermentujacej moze znajdo¬ wac sie fosforan, ale jest to zazwyczaj fo¬ sforan niepIrzyiswaJjalmy przez rosliny jak zel zalsadowy. Stiperfoisfaty moga byc uzy¬ te jedynie po zobojetnieniu zbytniej kwa- sowiosicii, aby przez to (umozliwic wlasciwy przJefeieg powyzszej reakcji.W kalzdym razie jednak lepiej jest u- zyc fosforany o duzej zawaitostei samego fosforanu, wobec czego, zuzle zasadowe o malej zawartosci fosforanów nie moga byc tu sajecane.Naturalny fosforan zmielony zawieraja¬ cy duzo fosforanu wapnia jeslt, jako taki i skutlecziny, jest najdogodniejszy. O ile wia¬ domo, dodany fosforan nie pokazuje sie, przynajmniej w calosci, w swej postaci pierwotnej w sfetimentowanej prasie, ponie¬ waz tani), gdzie uzyty zostal fosforan nor¬ malnie biorac nieprzysWajalny przez rosli¬ ny! gotowy wyjtwór zawiera znaczna ilosc fosforu w postaci bardziej1 nadajacej sie na pokarm dla roslin. Dzieki temu dodat¬ kowi do .mieszaniny fermentujacej otrzy¬ muje sie wi^c nawóz, laczacy w sobie wa¬ lety wlastSwe dobrze odstalemti nawozowi z gnojówki z korzysitna zawartoscia fosfo¬ ru, którego zazwyczalj mierna w powyzszym nawozie naturalnym.Azot pierwotny mozna wjplrowadzic za- pomcca mieszaniny, {skladajacej sie zasad¬ nicza z fosforanu i iiierozpulsziczahiego/ hy- drolizujacego sie zwiazku azotowego. Mie¬ szanina ta moze wiec skladac sie z niena- dajacych isie do innego uzytku, materjalów proteinowych, jak krew zwierzeca wysu¬ szona i z nienadajactego sie noinmalnie bio¬ rac wykorzystac fosforanu, i to z dodat¬ kiem lulb bez czynnika zobojetniajacego.Mieszanina nadajaca sie majlepiej do tego uzybku i dlogodkuai do przewozu skladla sCie z qjanamidu wapnia, fosforanu mineralne¬ go (fosfat) i czynnika zabiojetniiajacegio w postaci kreidy sproszkowanej, wzietych *w w propcnajiij nastepujacej: cjamalmMiu wap-, mia 50%, a miaiterjalu fcsforowelgo i czyn-, jnifca zobojetniajacego po 25%.Ta specjalna mieszanina moze wiec za¬ wierac: cjanamid wapnia (zawierajacy np. |18% azotu), fosforan mineralny i weglan Wapna, zmielone razem tak mialko, aby o- kolo 60% tej mieszaniny przeszlo przez sito o gestosci 100 oczek (w calu kwadrato¬ wym) .Mieszanine powyzsza bierze sie do u- zytiku w proporcji 76 kjg ma tcnnie suchego miaiterjailu zawiietrajaoego wegiel, jak np. slomy. v Odpowiednie rozwodnienie masy fer¬ mentuja'oej jes«t waznym czynJnikieim powo¬ dzenia, w danym wypadku, gdyz brak do¬ stateczny ilosci wody moze wywclac przed¬ wczesna przerwe w femmentacji. Na pod-'' stawie doswiadczenia mozna okreslic, jako przepis ogólny, iz potrzebne jest silne roz¬ wodnienie, ale w kaz)dym poszczególnym wypadku stopien rozwodnienia nalezy do¬ stosowac do rodzaju uzytego materjalu za¬ wierajacego wegiel. W wypadku uzycia slomy, o która zazlwyczaj najlatwiej, prze¬ konano sie w praktyce, ze gdy stopien roz¬ wodnienia czyli zawartosc wody wynosi — 4 ¦ —50% f to'fermentacja przerywa sie, a gdy wynosi 75 — 85%, to przebieg femmentacji jest pomyslny, ptrzyczem zawartosc taka jest stopniem) najwyzszym rozwodnienia d/la tego wlasnie materjalu zawierajacego wegiel Stopien rozwodnienia mozna podwyz¬ szyc celem lepszego dokonania fermentacji, zapomoca jednorazowego dodania wody/ Pozadany wyzszy stopien rozwodnienia mo'zna równiez osiagnac, dodajac co pe¬ wien cza® wody w okreslonych ilosciach, a mianowicie w odstepach czaisu umozliwia¬ jacych pochloniecie wody dolanej poprzed¬ nio i gwarantujacych ito, ze dolana ponow¬ nie woda zostanie pochlonieta w calosci.W wypadku np. slomy, kltórej rozwodnie¬ nie najwyzsze wynosi 3000 1, na jedna tcn- ne fsoichej slomy, mozna dolewac wode trzy razy, ale lepiej jeis|t dolewac czesciej mniej¬ sze ilosci wody, np. szesc razy.Gdy juz masa fermentujaca zostala do¬ prowadzona do najwyzszego stopnia roz¬ wodnienia, trzeba baczyc na to, aby pozo¬ stawala ona w tym stopniu rozwodnienia aiz do zaikonczefnfia sie fermentacji, wobec czego strate wody spowodowana odparo¬ wywaniem nalezy wyrównywac, dolewajac jej od czasiu do czasu.Najprostszy sposób wykonania wyna¬ lazku polega na tern, ze;materjal zawiera¬ jacy wegiel i pierwotny zwiazek azotowy miesza isie starannie dolewajac wody, po- czem pozlwala sie mieszaninie odstac. Dal¬ sze porcje wody dodaje sie zalezinie od za¬ obserwowanego wzirostu temperatury w ma¬ sie, która mierzy sie posrodku tej masy.Dalsze to dolewanie wody ma na celu cal¬ kowite nasycenie mieszaniny, ale nie po¬ winno byc tak znaczne, aby uczynito z maisy ciecz, mogaca kapac gdyz chodzi o uniknie¬ cie mechanicznych sitlrat azotu lub wype- dlzienliia powiiletrza.Celem utrzymywania warunków aero- bowych (pcwiietrzinych), nalezy cala te ma- !se odwrócic raz lub dwa razy, zaponioca< 'mieszania, w czasie przebiegu ienmenftatji^ Jeszcze lepszy sposób polega na iem^ ze zwiazek azotowy z idsiforanfem- Ilib .taezr fosforan/u 'i czynnika zobojetniajacego lub- (z obu niemi rozposciera sie pomiedzy' ¦dwiema nalozonemu na /siebie Wairlstwami zmoczonego juz dbbrze miaitierjallti, zawtóir:^ jacetgo wegtól, a nastepnie, celeini -tiko&?zetiiiaR; 'rozwodnienia masy wytworzonej w tteni iSpo^ 'sób, dolewa sie po trochu wódy, az do chwili oisiiagjriiifeda pnzez ia niiase pozadane¬ go najwyzszego stopnia rozwodnienia. Do¬ lewanie to nalezy uskuteczniac w odpo¬ wiednich odstepach czasu i zaleznie od Wzjmiankowanych wyzej Wskazan tettiipe- lratuty.Jezeli mateirjal zawierajacy wegid zle¬ pia sie po zimioezeniu (co ma miejlsce przy 'd^obnem zmieleniuj), albo jezeM ibne oko- 1'idznosci nie pozwalaja na swobodnie do¬ stawanie sie powietrza do masy ietfmeintu- ljacej, to napowietrzanie jej mozlna doko¬ nac lub wzimóc, zapomoca przeditniidiiWa- tóa przez nia powietrza, polaczonego, w 'miare potnzeby, z mieszaniem masy.Ten sposób napowietrzania mozna rów¬ niez uzyc w wypadku, gdy materjal zawie¬ rajacy wegiel jejst luzny, jak nJp. isiloma.' Ponizej podajte sie tytulem pirzylkladu sposiób wykonania wynalazku: Na powierzchni twardego gr1uiitu zabez¬ pieczonej od wiatru rozklada sie jedna ton)n,e roztrzesionej slomy, która poiczatlko- wo zmacza sie zapomoca rozpylacza wod¬ nego lub odpowiedniego natrysku. Na po- wieirzichni tej, slomy dobrze zmoczonej roz¬ posciera sie/mozliwie jednostajnie okolo 76 kg opisaniej powyzej specjalnej mieszaniny azotowej, poczem na tej pieirWszej warfsitwie slomy rozposciera ,sie druga warstwe roz¬ trzesionej slolmy, która izwiiilzaj sie jak wyzej i rozkladia na nilej 76 kg fizie- czone j ispecjalnej imiesizanJny azotowej.•Czynnlosci te poWtairza sie aizl do chwili u- lozJeinia w ten sposób i czesciowego zrnio- — 5 —czenia okolo dziesieciu tonn slomy. Ilosc wody zuzytej do zmoczenia kazdej war¬ stwy slomy wynosi okolo 900 1. Szczytowa warstwe mieszaniny azotowej .pokrywa sie wreszcie warstwa silomy grubosci kilkuna¬ stu cm i zwilza w^oda.Stóg slomy utworzony w powyzszy spo¬ sób pczositawia sie w spokoju az do chwili, gdy tempera.tura w jego wnetnzu dojdzie do 27°C. Okres czasu potrzebny do tego jest .zimienJny i moze wahac sie od paru dni az do czterech tygodni, ale z dwóch stogów o róznej wielkosci, znajdujacych iste w jed¬ nakowych warunkach, szybciej znacznie ,,ro'zgr.zewa sie" stóg wiekszy.Gdy temperatura stogu doszla juz do 27°C, szczyt jego zrasza sie 900 1 wody, po¬ czern i nastepnie szczyt ten polewa sie taz sama iloscia wody w odstepach trzydnio¬ wych iak dlugo, aby cala ilosc uzytej do tego icelu wody wyniosla powyzej 45 000 L Potem stóg ten pozestawia siie w spokoju az do chwili zakonczenia sie fermentacji, co sie poznaje po zmianie zabarwienia i in¬ nych oznakaich przytcczcnyich powyzej.Przy tworzeniu stogu fermentacyjnego nalezy mu nadac taki ksztalt, aby sziczyt jego byl w miare moznosci poziomy i mial powierzchnie podstawy, czyli azeby jego beki byly pochyle w ksztalt (piramidy. Cel takiego uksztaltowania sitogu jes prizeciwny celowi, który przy ukladaniu sterty zboza, gjdyz w da¬ nym wypadku chodzi o to, aby woda do¬ brze przenikala wglab stogu i byla przezen pechloniejta, a nie o to zeby izapobieic prze¬ ciekaniu wody do wnetrza. Poniewaz, jak to bylo przedisjtaiwiome, trzeba (podtrzymy¬ wac nalezyty stopien rozwodnienia masy w 'Clzaisie tr*wania fenmentacji, a szczyt i bo¬ ki sitoga maja sklonnosc do (schniecia, zwlaszcza gdy isa wystawione na dzialanie wiatru, wiec od czasu do czasu powinno sie dodawac mala ilosc /wody w celu wyrówna¬ nia strat spowodowanych pirzez rzeczone wysychanie.Zapomoca sposobu, stanowiacego przed¬ miot niimeijtezego wynalazku, mozna, wy¬ twarzac prosto i tanio organiczny nawóz azotowy, daijacy sie porównac, ipod wzgle¬ dem swych wlasnosci uzyzniajacych, ze zwylklym nawozem stajennym, przyczyni nawóz ten mozna wytworzyc tak, aby za¬ wieral lepsza .zawartosc przyswaj alnego fosforu i to zapomeca uzycia maiterjalu fo¬ sforowego, nienadajacego sie ,w normal¬ nych warunkach do odzywiania, roslin. Pod wzgledem zabarwienia i cech ogólnych na- mianyeh nawozu stajennego, ale niema je¬ go przykrego .zapachu. Pod 'wzgledem zas zdolnesci ulepszania wartosci fizycznej bu¬ dowy gleby, nawóz stanowiacy przedmiot tego wynalazku równia sie nawozowi sta¬ jennemu. W razie potrzeby, ten nawóz na¬ wodniony mozna wysuszyc i nastepnie ze¬ mlec (lut nie) na proszek, nie odbierajac przez to jego wartosci uzyzniajacych. Taki suchy nawóz mozna nazwac suszonym mawczem stajennym.! S|p:sób jest nietylko latwy do przepro¬ wadzenia, lecz równiez ekonomiczny pod wzgledem azotu, gdyz straty tego cennego pierwiastka sa tu obnizone do minimum.Przy starannem doprowadzeniu fermentacji do stanu naladowania osiaga sie z latwo¬ scia przetworzenie 90 do 95% pierwotnego azotu nierozpuszczalnego na zwiazany po- ncwnlile azot przyswajalny przez rosliny. PL