PL49327B1 - - Google Patents

Description

Urzadzenie nadawcze do przesylania sygnalów o modulowanej amplitudzie Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia nadaw¬ czego do przesylania sygnalów o modulowanej am¬ plitudzie, w którym zasadnicza tresc informacji skoncentrowana jest tylko w jednej bocznej wste¬ dze czestotliwosci i które zaopatrzone jest w mo¬ dulator amplitudy, zasilany przesylanymi sygnala¬ mi jak równiez w generator fali nosnej oraz filtr wTyJsciowy, przy czym fala nosna oraz jedna ze wsteg bocznych czestotliwosci pobierana jest z mo¬ dulatora amplitudy do dalszego przesylania.Urzadzenie nadawcze wedlug wynalazku mozna stosowac dla celów radiofonii ze znaczna korzyscia.Tego rodzaju urzadzenia pod wzgledem technicz¬ nym wykazuja znaczne korzysci, jak na przyklad to, ze amplituda przesylanego sygnalu moze znacz¬ nie wzrosnac wobec amplitudy fali nosnej przy sta¬ lej mocy nadajnika. Amplituda kazdej wstegi bocz¬ nej przy normalnej modulacji wynosi polowe ampli¬ tudy fali nosnej jaka wystepuje przy maksymalnej modulacji, a wiec przy maksymalnej modulacji amplituda przesylanego sygnalu informacyjnego wynosi polowe amplitudy fali nosnej. Przy przesy¬ laniu natomiast tylko jednej wstegi bocznej jej amplituda moze byc równa amplitudzie fali nosnej to znaczy, ze maksymalna amplituda przesylanych informacji moze byc równa amplitudzie fali nosnej.Ponadto uzyskuje sie przy tym oszczednosc na sze¬ rokosci przenoszonego pasma czestotliwosci i uzy¬ skuje sie powien dodatkowy zakres czestotliwosci wystepujacy pomiedzy nadajnikami pracujacymi na 20 30 sasiednich zakresach czestotliwosci, dzieki czemu obnizyc mozna wzajemny wplyw tych nadajników.Celem wynalazku jest wykonanie takiego urza¬ dzenia nadawczego, wspomnianego na wstepie opi¬ su, w którym utrzymane sa wyzej opisane korzysci i odbiór przesylanych przez nadajnik sygnalów, gwarantujacy doskonala jakosc odtwarzania, dosto¬ sowany jest do normalnych odbiorników o modulo¬ wanej amplitudzie. Urzadzenie wedlug wynalazku, poza wymienionym na wstepie modulatorem ampli¬ tudy, zawiera drugi modulator amplitudy, w któ¬ rym sygnal pobrany z pierwszego modulatora jako fala nosna tego samego sygnalu, zostaje zmodulo¬ wany jako sygnal o modulowanej amplitudzie oraz zawiera filtr wyjsciowy, przepuszczajacy tylko sy¬ gnaly o podwójnej czestotliwosci fali nosnej.Przyklad wykonania wynalazku uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat blokowy urzadzenia nadawczego, fig. 2 — prze¬ biegi ilustrujace prace unzadzenia z fig. 1, fi£. 3 — szczególowe opracowanie urzadzenia z fig. 1, fig. 4 — dalsze opracowanie urzadzenia wedlug wynalazku, polepszajace jakosc odtwarzania normalnych od¬ biorników przystosowanych do odbioru sygnalów o modulowanej amplitudzie, fig. 5 — przebiegi roz¬ kladu czestotliwosci urzadzenia nadawczego wedlug fig. 4, fig. 6 — odmiane opracowania urzadzenia nadawczego o ulepszonej jakosci odtwarzania, któ¬ re powinno byc stosowane najczesciej, a fig. 7 — 4932749327 wykres czestotliwosci, ilustrujacy prace urzadzenia nadawczego z fig. 6.W urzadzeniu nadawczym do przesylania sygna¬ lów o czestotliwosci akustycznej w pasmie od 300 v do 340 Hz, uwidocznionym na fig. 1, sygnaly pocho¬ dzace z mikrofonu 1 doprowadzone sa poprzez filtr dolnoprzepustowy 2 i wzmacniacz niskich czestotli¬ wosci 3 do modulatora 4 z generatorem fali nosnej 5 o czestotliwosci na przeklad 400 kHz, przy czym do obwodu wyjsciowego modulatora amplitudy pod¬ laczony jest filtr wyjsciowy 6, przepuszczajacy gór¬ ne pasmo wstegi bocznej czestotliwosci, lezace w granicach 400,3 do 400,4 kHz onaz fale nosna o czestotliwosci 400 kHz. Sygnal wyjsciowy modu¬ latora amplitudy 4, przechodzacy poprzez urzadze¬ nie, które bedzie omówione w dalszej czesci opisu, po dalszym wzmocnieniu i ewentualnej przemianie czestotliwosci w stopniu nadawczym 7 emitowany jest przez antene 8.Kiedy w przytoczonym urzadzeniu nadawczym przeslany zostanie tylko sinusoidalny sygnal o cze¬ stotliwosci akustycznej p, na wyjsciu modulatora obok przenoszonych sygnalów fali nosnej T o cze¬ stotliwosci co, wystapi boczne pasmo o czestotliwosci to + p, którego przebieg zilustrowany jest na fig. 2.Sygnal fali nosnej zredukowany jest do wartosci 1, a wartosc amplitudy bocznego pasma do wartosci a, mniejszej od amplitudy fali nosnej, aby zapobiec przemodulowaniu.Zgodnie z tym co zostalo na wstepie wspomnia¬ ne, urzadzenie nadawcze wedlug wynalazku w sto¬ sunku do nadajnika o normalnej modulacji, wyka¬ zuje, zasadnicza korzysc polegajaca na tym, ze przy niezmiennej mocy nadajnika, amplituda sygnalu in¬ formacyjnego znacznie wzrasta, dzieki czemu zy¬ skuje sie oszczednosc roboczego zakresu czestotli¬ wosci. Przy odbiorze jednak sygnalów emitowanych przez takie urzadzenie nadawcze w normalnym od¬ biorniku, dostosowanym do drgan o modulowanej amplitudzie, wystepuja znaczne znieksztalcenia sy¬ gnalu, co blizej oBjasnione jest na wykresie z fig. 2b.Na wykresie tym wektor T przedstawia drgania fali nosnej wokól którego wiruje wektor a ilustru¬ jacy sinusoidalny sygnal akustyczny o czestotliwo¬ sci p, a wektor sumaryczny E tych obu wektorów opisuje obwiednie emitowanych sygnalów, co uwi¬ docznione jest w funkcji czasu na wykresie z fig. 2c.Z wykresu tego widac, ze przebieg ten nie ma cha¬ rakteru sinusoidalnego i przy detekcji tej obwiedni w normalnym odbiorniku drgan o modulowanej amplitudzie obok wymaganej czestotliwosci aku¬ stycznej p wystepuja takze skladowe znieksztalca¬ jace.Obwiednia opisywana sumarycznym wektorem E moze byc ujeta w postaci matematycznej nastepu¬ jacym wzorem Pt E = y[l + a cos(pt)]2 + a* sin5 lub tez po przeksztalceniu na szereg E = (l + |a2 f ^-a4 +....-.. .+ (A— g-a3 — g^a5. . )cos pt + (—j a2 + .) + T6a*- pt, itd. 1 5 )cos2pt + (^a3 —Y28&5 ). cos 3 Przy przenoszeniu przedstawionego na fig. 2, roz¬ kladu czestotliwosci wystepuja na wyjsciu normal¬ nego odbiornika, przystosowanego do odbioru sy¬ gnalów o modulowanej amplitudzie obok zadanych 5 skladowych czestotliwosci akustycznych a • cos pt, skladowe znieksztalcajace cos 2 pt, cos 3 pt itd., które ze wzrostem amplitudy a skladowej akustycz¬ nej wzrastaja w sposób progresywny.Na przyklad przy maksymalnej amplitudzie a io skladowej akustycznej, wynoszacej 0,7 wantosci am¬ plitudy fali nosnej laczny poziom znieksztalcen wy¬ nosi 17% poziomu fali nosnej, co odpowiada 15 dB.Celem zilustrowania powyzszego na fig. 2d przed¬ stawione jest widmo czestotliwosci wystepujace na 15 wyjsciu odbiornika o modulowanej amplitudzie, przy czym podano równiez wielkosc róznych skla¬ dowych czestotliwosci.W przypadku, kiedy sygnal akustyczny zawiera wiele skladowych czestotliwosci i na przyklad obok 20 skladowych o czestotliwosci p wystepuja jeszcze skladowe o czestotliwosci q, to niezaleznie od har¬ monicznych kazdej ze skladowych p i q wystepuja jeszcze skladowe interfencyjne o czestotliwosciach P + Q, P — q, 2p + a, 2p —q itd. Calkowity 25 poziom znieksztalcen bedacy wynikiem harmonicz¬ nych 2p, 2q . . . . itd. onaz skladowych interferen¬ cyjnych p + q, p — q itd. w stosunku do poziomu fali nosnej wynosi 14 dB przy glebokosci modulacji 0,7 jednakowym poziomie obu sklado- 30 wych akustycznych p i q.Celem wynalazku jest wykonanie takiego urza¬ dzenia nadawczego, które przy zachowaniu wyzej wspomnianych korzysci gwarantowac bedzie znacz¬ nie lepsza jakosc odtwarzania za pomoca normal- 85 nych odbiorników, przystosowanych do odbioru sygnalów o modulowanej amplitudzie. Cel ten osiagniety zostal wedlug wynalazku dzieki temu, ze za modulatorem amplitudy 4 umieszczony jest drugi modulator 9, w którym modulowana jest am- 40 plituda sygnalu pochodzacego z pierwszego modu¬ latora 4 jako sygnalu fali nosnej, nastepnie urza¬ dzenie to wyposazone jest w filtr wyjsciowy 10, przepuszczajacy tylko lezace w pasmie sygnaly o podwójnej czestotliwosci fali nosnej. W podanym 45 przykladzie wykonania urzadzenia, sygnal przesy¬ lany przez modulator amplitudy 4 doprowadzony zostaje z jednej strony pnzewodem 11 jako drgania fali nosnej i z drugiej strony przewodem 12 jako sygnal modulujacy.W przytoczonym przykladzie wykonania urza¬ dzenia emitowane sa sygnaly o modulowanej am¬ plitudzie, jak to na przyklad zostalo uwidocznione na fig. 2a, które powstaja z fali nosnej T o ampli¬ tudzie 1 i czestotliwosci co, jak równiez z pasma czestotliwosci akustycznych o amplitudzie a i cze¬ stotliwosci co + p i okreslone sa wzorem cos co t + a • cos (co + p) t i które to sygnaly samoczynnie zmodulowane sa w modulatorze amplitudy, z czego, powstaje sygnal «o o podwójnej czestotliwosci fali nosnej, wyrazaja¬ cej sie wzorem 2"cos 2co t + a cos (2co + p) t + ^ a2 cos (2co + 2p) t przepuszczany przez filtr wyjsciowy. 65 Na fig. 2e przedstawione sa emitowane sygnaly 50 5549327 w funkcji czestotliwosci, przy której ponownie amplituda drgania fali nosnej o czestotliwosci 2© zredukowana jest do wartosci 1.Przez zastosowanie srodków zgodnie z wynalaz¬ kiem (patrz fig. 2e) zostaja przenoszone laczne skla- 5 dówe czestotliwosci z drganiami fali nosnej o cze¬ stotliwosci 2o i amplitudzie 1, jak równiez pasmo akustyczne o amplitudzie 2a i czestotliwosci 2 oraz dodatkowe skladowe czestotliwosci o amplitu¬ dzie a1 i czestotliwosci jBco+2p, przez co przy od- io biorze emitowanych drgan normalnym odbiorni¬ kiem przystosowanym do odbiomi sygnalów o mo¬ dulowanej amplitudzie, obniza sie znacznie znie¬ ksztalcenia sygnalu.Obliczajac w podany uprzednio sposób obwiednie 15 przesylanych sygnalów, to matematycznie obwied¬ nia ta bedzie wyrazona nastepujaco: y(l+2a cos pt+a2 cos 2pt)*+(2a sin pt+a2 sin 2pt)2 co po przeliczeniu mozna przedstawic w postaci l+a*+2a cespt 20 Wynika z tego, ze przy odbiorze zwyklym od¬ biornikiem sygnalów o modulowanej amplitudzie nie wystepuja znieksztalcenia. Obwiednia takiego sygnalu przedstawiona jest na fig. 2f w postaci widma czestotliwosci. 25 W urzadzeniu wedlug wynalazkuf obnizenie znie¬ ksztalcen powstalych przy odbipuze sygnalu o mo¬ dulowanej amplitudzie w normalnym odbiorniku polega na tym, ze dodatkowe skladowe czestotli¬ wosci o amplitudzie l2 i czestotliwosci Eea+p, znaj- 96 dujace sie w pasmie czestotliwosci akustycznej, ma¬ leja progresywnie przy maksymalnej glebokosci modulacji wskutek jej kwadratowej charaktery¬ styki.Na przyklad przy maksymalnej glebokosci mo- 35 dulacji o wartosci okolo 0,7, przy której amplituda a wynosi 0,35, amplituda czlonu korygujacego osia¬ ga wartosc 0,12 i w zwiazku z tym w przypadku, kiedy glebokosc modulacji wyniesie wartosc 0,4 je¬ go amplituda przekracza tylko wartosc 0,04. Wsku- 40 tek tego, ze przy akustycznych sygnalach muzycz¬ nych i rozmownych amplitudy skladowych widma czestotliwosci maleje znacznie przy tych wyzszych czestotliwosciach sygnalu, oddzialywanie czlonów korygujacych przy tych wyzszych czestotliwosciach 45 jest na ogól bardzo zmniejszone i dzialanie czlonów korygujacych dla wyzszych czestotliwosci sygnalu, lezacych na zewnatrz pasma sygnalowego, moze byc ograniczone bez istotnego wplywu na jakosc odtwarzania i dzieki urzadzeniu wedlug wynalazku, 50 szerokosc pasma sygnalów moze byc dowolnie utrzymana, nie wplywajac na jakosc tego odtwa¬ rzania.Na podstawie wykresów czestotliwosci, przedsta¬ wionych na fig. 2g, 2h, 2i, zostanie rozpatrzone dzia.- 55 lanie opisanego urzadzenia w pasmie sygnalowym, zawierajacym jednoczesnie wiele skladowych cze¬ stotliwosci, na przyklad jezeli obok czestotliwosci akustycznych p, o amplitudzie a, zostanie emitowana jeszcze dodatkowa czestotliwosc q o amplitudzie b. eo Na wykresie z fig. 2 uwidoczniono polozenie skla¬ dowych czestotliwosci p i q w obwodzie wyjsciowym modulatora amplitudy 4, a na fig. 2h oraz 2i uwi¬ doczniono odpowiednie wykresy czestotliwosci przesylanych przez nadajnik sygnalów, wzglednie w przynaleznych sygnalów obwiedni, które moga byc obliczone w uprzednio podany sposób.Jak to jest widoczne na fig. 2h, obok bocznych pasm akustycznych 2w+p i 2©+q o amplitudzie 2* i 2b zostaja jeszcze przeslane dodatkowe skladowe cze¬ stotliwosci 2+2q o amplitu¬ dzie a2, 2 aJt oraz b* a na odpowiednim wykresie czestotliwosci sygnalu obwiedni z fig. 2i nie wyste¬ puja ponownie harmoniczne znieksztalcajace, lecz tylko nieznaczne skladowe regulacji wewnetrznej q —p o amplitudzie 2ab, w których poziom w po¬ równaniu do poziomu skladowej modulacji we¬ wnetrznej w znanym urzadzeniu jest znacznie pole¬ pszony. Jesli przyjmie sie teoretycznie niekorzystny przypadek maksymalnej glebokosci modulacji, na przyklad równej 0,7 to oznacza, ze suma skladowych czestotliwosci akustycznych 2a oraz 2b jest równa 0.7 i o równych amplitudach 2a i 2b skladowych czestotliwosci akustycznych, p i q, poziom znie¬ ksztalcen spowodowany przez czlon modulacji we¬ wnetrznej w stosunku do poziomu fali nosnej wy¬ nosi okolo 0,06, co odpowiada poziomowi znieksztal¬ cenia — 25 dR, Oczywiscie sredni poziom znie¬ ksztalcenia jest znacznie mniejszy niz w teoretycz¬ nych rozwazaniach, co moze wystapic tylko przy"" szczególnych zaleznosciach.Frzy odbiorze sygnalów wysylanych przez urza¬ dzenie nadawcze za pomoca zwyczajnego odbiorni¬ ka drgan o modulowanej amplitudzie, jak zostalo juz objasnione na fig. 2i, ze wszystkich czynników powodujacych znieksztalcenia pozostaje jeszcze tyl¬ ko jeden czlon modulacji wewnetrznej, przez co calkowity poziom znieksztalcenia jest obnizony ma¬ ksymalnie do — 25 dB. Dla malych nadajników sygnalów akustycznych (np. nadajników wojsko¬ wych) jest to dopuszczalne, ale dla celów radiofonii jest jeszcze za wysokie, bowiem w tym przypadku jest wymagany poziom znieksztalcenia co najmniej 40 dB. Fig. 4 i 6 przedstawiaja dalsze szczególowe opracowania urzadzenia wedlug wynalazku, które spelniaja wymaganie jakosciowe dla celów radió^ fonii, ale zanim zostana one blizej wyjasnione, na¬ lezy najpierw omówic urzadzenie nadawcze z fig. 1, przedstawione bardziej szczególowo na fig. 3 i któ¬ re w praktyce jest szczególnie korzystne. Na fig. 3 przede wszystkim szczególowo przedstawiono sto¬ pien modulatora 9, pozostale zas elementy sa po¬ dobnie oznaczone jak na fig. 1.W urzadzeniu tym stopien modulatora 9 zawie¬ ra lampe wielosiatkowa, która najczesciej bywa heptoda 1$, przy czym sygnal wyjsciowy z modula¬ tora 4 zostaje jednoczesnie doprowadzony do pierw¬ szej i trzeciej siatki. W lampie tej wystepuje mo¬ dulacja sygnalu doprowadzonego do pierwszej i trzeciej siatki, przy czym sygnaly lezace w pa¬ smie zawierajace podwójna czestotliwosc czestotli¬ wosci fali nosnej przesylane sa do dalszego prze¬ ksztalcania w aparaturze nadajnika poprzez filtr pasmowy 10, umieszczony w obwodzie anodowym.Opisany stopien modulacji dla wymienionego celu posiada te zasadnicza korzysc, ze proces modulacji przebiega bez wzmocnienia mocy oraz, ze niepoza¬ dane skladowe modulacji moga byc znacznie obni¬ zone, jesli do trzeciej siatki zostana doprowadzone sygnaly o fazie przeciwnej w stosunku do fazy49327 8 sygnalów doprowadzonych do pierwszej siatki.Osiagniete to zostalo w rozpatrywanym urzadze¬ niu dzieki temu, ze jako wzmacniacz zastosowano pentode 14.Jest przy tym korzystnie, stopien zwmocnienia wzmacniacza 14 w taki sposób ustalic, zeby dopro¬ wadzone do pierwszej i trzeciej siatki heptody 13 sygnaly znosily sie w obwodzie anody lampy 13.Fig. 4 przedstawia schemat blokowy urzadzenia nadawczego wedlug wynalazku przystosowanego do celów radiofonii, to znaczy, ze przy odbiorze za po¬ moca zwyczajnego odbiornika sygnalów o modulo¬ wanej amplitudzie poziom znieksztalcenia wynosi ponizej 46 dB. Odpowiednie elementy urzadzenia na fig. 3 oznaczone sa tymi samymi odnosnikami jak na fig. 1.W opisywanym urzadzeniu, w którym, jak to zostalo szczególowo objasnione przy pomocy fig. 1 i 2, psia^ga sie widmo czestotliwosci emitowanych sygnalów oraz przyporzadkowany sygnal obwiedni, które stanowia pierwsze przyblizenie przystosowa¬ nia urzadzenia dla celów radiofoni. Srodki wyma¬ gane do calkowitego przystosowania tego urzadze¬ nia dla celów radiofonii, maja charakter poprawki do przesylanego widma czestotliwosci oraz przy¬ naleznego sygnalu obwiedni. Przy stosowaniu srod¬ ków realizujacych stawiane wymagania jakosci ra¬ diofonii, zachowane sa jednoczesnie takie korzysci, jak wzrost amplitudy przesylanych sygnalów infor¬ macji i nieznaczny wplyw nadajników pracujacych na sasiednich czestotliwosciach.W urzadzeniu przedstawionym na fig. 4 zostaja w tym celu przede wszystkim wytworzone sygnaly znieksztalcajace, wystepujace podczas detekcji sy¬ gnalu wyjsciowego modulatora amplitudy 9 w zwy¬ klym detektorze amplitudy, poprzez zastosowanie urzadzenia 15 porównujacego amplitudy, które jest kontrolowane z jednej strony przez napiecie wyj¬ sciowe detektora amplitudy 16, przylaczonego do obwodu wyjsciowego modulatora amplitudy 9 i z. drugiej strony przez sygnaly niskiej czestotli¬ wosci doprowadzane przewodem 17.Znieksztalcenia te przesylane sa po dalszej mo¬ dulacji w przeciwsobnym modulatorze amplitudy 18 przez antene nadajnika 8 lacznie z odpowiednia do. emitowanego sygnalu czestotliwoscia fali nosnej 2co jako przebieg kompensacyjny, we wlasciwej wartosci i fazie z sygnalem modulatora amplitudy 9. Przesylane sygnaly niskiej czestotliwosci uzy¬ skuje sie przy tym przez demodulacje sygnalu wyj¬ sciowego modulatora amplitudy 4 w modulatorze synchronicznym 19 wraz z filtrem dolnoprzepusto- wym 20, do którego dla demodulacji zostaja dopro¬ wadzone drgania fali nosnej z generatora 5. Na¬ stepnie w przewodzie 17 prowadzacym do stopnia porównywania amplitudy 15 znajduje sie nasta- wialny regulator amplitudy 21 i nastawialny regu¬ lator fazy 22, które przy wyrównywaniu amplitudy sluza do prawidlowego nastawienia amplitudy i fa¬ zy. W danym przypadku przenoszone sygnaly ni¬ skiej czestotliwosci, zostaja pobrane bezposrednio ze wzmacniacza niskiej czestotliwosci 3, jednak od¬ prowadzenie sygnalów akustycznych przez demo¬ dulacje sygnalu wyjsciowego modulatora amplitu¬ dy 4 w demodulatorze synchronicznym 19 okazalo sie korzystniejsze, z powodu wlasciwej proporcji fazy przy porównywaniu amplitudy.W modulatorze przeciwsobnym 18 z filtrem wyj¬ sciowym 23 sygnaly wyjsciowe ze stopnia porów- 5 riania amplitudy 15 ze stlumiona czestotliwoscia fali nosnej jednego z wysylanych sygnalów, odpo¬ wiadajacych czestotliwosci fali nosnej 2 co zostaja zmodulowane odpowiednio czestotliwoscia fali no¬ snej 5 i która jest podwajana w podwajaczu cze- 10 stotliwosci 24, przy czym otrzymane wstegi boczne zostaja poprzez nastawialny regulator amplitudy 25 i nastawny regulator fazy 26 zlaczone z sygna¬ lem wyjsciowym modulatora amplitudy 9 w urza¬ dzeniu sumujacym 27 i zostaja wysylane przez an- 15 tene nadajnika 8. Przy wlasciwym nastawieniu amplitudy i fazy, obydwie wstegi boczne dostarcza¬ ja przy detekcji w zwyklym detektorze amplitudy przebiegu korygujacego, który co do wielkosci jest równy, ale jest przeciwny co do fazy zniekszalcen 20 wystepujacych przy detekcji amplitudy sygnalu wyjsciowego modulatora amplitudy 9 tak, ze spel¬ nione sa wymagania jakosci dla celów radiofonii.Na przykald poziom znieksztalcenia zostal stlumio¬ ny do 46 dB. 25 Na podstawie uwidocznionego na fig. 5 wykresu czestotliwosci, zostana omówione sygnaly wysyla¬ ne przez urzadzenie nadawcze z fig. 4.Przy przesylaniu sygnalu o akustycznej czesto¬ tliwosci p, jak to zostalo juz uprzednio wyjasnione 30 nie wystepuja na wyjsciu detektora amplitudy 16 znieksztalcenia tak, ze napiecie wyjsciowe detekto¬ ra amplitudy 16 i demodulatona synchronicznego 19 znosza sie wzajemnie w stopniu porównujacym amplitudy 15 i poprzez modulator przeciwsocny 18 35 do urzadzenia sumujacego 27 nie zostaje doprowa¬ dzony sygnal. Wysylane widmo czestotliwosci od¬ powiada wykresowi przedstawionemu na fig. 2e, a wykresowi 2f — obwiednia sygnalu.Przy przesylaniu sygnalów o wielu czestotliwo- 40 sciach akustycznych, na przyklad jezeli obok cze^ stotliwosci akustycznej p jest przeslany jeszcze sy¬ gnal o czestotliwosc q to powstaja jak ilustruje fig. 2i, w obwodzie wyjsciowym detektora ampli¬ tudy 16 znieksztalcenia o czestotliwosci q—p, 45 które poprzez stopien porównywania amplitud 15 zmoduluja w modulatorze przeciwsobnym 18 stlu¬ miona fale nosna o czestotliwosci 2 to tak, ze dó urzadzenia sumujacego 27 zostaja doprowadzone dwie boczne wstegi o czestotliwosci 2co — (q — p) 50 i2co + (q —p).Fig. 5 przedstawia widmo czestotliwosci wysy¬ lane przez urzadzenie nadawcze wedlug fig. 4, któ¬ re obok wysylanego przez modulator amplitudy 9 pasma czestotliwosci (patrz fig. 2h) zostaja prze¬ cz slane jeszcze dwie, lezace z obydwu stron drgania fali nosnej, boczne wstegi czestotliwosci 2co = (q— P) + (Q — P) o amplitudzie ab. Wysylane widmo czestotliwosci jest polozone w zasadzie po jednej stronie drgania fali nosnej 2co. 60 Fig. 5b przedstawia widmo czestotliwosci sygnalu obwiedni, w którym znieksztalcenia przy odbiorze w zwyczajnym odbiorniku sygnalów o modulowa¬ nej amplitudzie sa praktycznie calkowicie wyrów¬ nane przez boczne wstegi czestotliwosci 2co — (q — p) 6B i 2co + (q — p), które sa razem wysylane.49327 10 Do tego celu wcale nie jest konieczne przeslanie obydwóch bocznych wsteg 2co — (q — p) i 2oo -f (q— P), lecz boczna wstega 2©— (q— p) moze zostac stlumiona za pomoca filtru, przy czym am¬ plituda drugiej bocznej wstegi 2co + (q — p) musi B byc wtedy dwukrotnie zwiekszona, poniewaz de¬ tekcja amplitudy tej bocznej wstegi daje prey po¬ mocy fali nosnej ?co zadany przebieg kompensacyj¬ ny o czestotliwosci q— p i" amplitudzie 2ab dla wystepujacych znieksztalcen przy detekcji ampli- 10 tudy. W tym przypadku wysylany sygnal jest wste¬ ga boczna.W przedstawionym urzadzeniu odpowiednia ja¬ kosc przesylania dla celów radiofonii zostaje osiag¬ nieta przy pomocy sterowanego przez sygnaly ni- 15 skiej czestotliwosci urzadzenia wyrównujacego, któi\e doprowadza do zgodnosci w ksztalcie obwied¬ nie, wysylane,przez modulator amplitudy 9 sygna¬ lów wraz z przesylanymi sygnalami niskiej czesto¬ tliwosci, przy czym zostaja zachowane osiagniete 20 korzysci odnosnie sterowania amplituda przesyla¬ nych sygnalów informacji i minimalny wzajemny wplyw nadajników pracujacych na sasiednich cze¬ stotliwosciach.Fig. 6 przedstawia dalszy przyklad wykonania 25 urzadzenia nadawczego wedlug wynalazku, w celu osiagniecia odpowiedniej dla celów radiofonii ja¬ kosci odtwarzania, które w praktyce daje szczegól¬ ne korzysci z powodu mozliwosci zastosowania mo¬ dulacji w stopniu koncowym. Tak samo jak w urza- 80 dzeniu wedlug fig. 4, sygnal obwiedni wyslanego przez modulator amplitudy sygnalu zostaje w tym celu wznowiony, jednak wznowienie obwiedni na¬ stepuje w zupelnie inny sposób, mianowicie dla¬ tego, ze obwiednie sygnalu wyjsciowego modulato- 85 ra amplitudy zostaje zastapiona przez obwiednie pierwotnego sygnalu niskiej czestotliwosci.W urzadzeniu tym zostaje ograniczony do stalej wartosci, zwlaszcza sygnal wyjsciowy modulatora amplitudy 9 w urzadzeniu 28 do ograniczania am- 40 plitudy, a ograniczony sygnal o stalej amplitudzie zostaje po wzmocnieniu we wzmacniaczu 29 dopro-' wadzony do modulatora stopnia koncowego 30 jako drgania fali nosnej. Uzyskany przez ograniczenie sygnal jest sygnalem o modulowanej fazie, którego 4fi widmo czestotliwosci moze byc obliczone matema¬ tycznie w stosunkowo latwy sposób, mianowicie prjzy modulacji tego sygnalu, przy pomocy sygnalu obwiedni, nalezy ponownie osiagnac wysylane przez modulator 9 widmo czestotliwosci. 50 Dla zilustrowania na fig. 7 jest przedstawione widmo czestotliwosci ograniczonego sygnalu przy czestotliwosci fali nosnej 2co, dla przypadku, w któ¬ rym wyslana jest tylko skladowa akustyczna o cze¬ stotliwosci p i amplitudziea. • 5B W urzadzeniu wedlug fig. 6 obwiednia sygnalu wysylanego przez modulator amplitudy 9 zostaje zastapiona przez sygnal o niskiej czestotliwosci, który w opisany juz sposób, omówiony przy roz¬ patrywaniu fig. 4 zostaje pobrany z demodulatora ^ synchronicznego 19 i poprzez nastawny regulator amplitudy 31 i nastawny regulator fazy 32 po wzmoc¬ nieniu we wzmacniaczu 33 zostaje doprowadzony jako sygnal modulowany do modulatora stopnia koncowego 30.Taksamo jak w urzadzeniu wedlug fig. 4, w urza¬ dzeniu tym odtworzona jest obwiednia sygnalu wy¬ sylanego z modulatora amplitudy 9, przy czym widmo czestotliwosci sygnalu obwiedni, przy prze¬ sylaniu tylko jednej skladowej czestotliwosci aku¬ stycznej przedstawiono na fig. 2a. Przy przesylaniu kilku skladowych akustycznych, na przyklad jezeli jednoczesnie z czestotliwoscia akustyczna p prze¬ slana jest czestotliwosc akustyczna q widmo takie zilustrowane jest na fig. 5b. Urzadzenie to moze byc teoretycznie wolne od znieksztalcen odbioru sygnalu w zwyczajnym odbiorniku sygnalów o mo¬ dulowanej amplitudzie.Odpowiednie widma czestotliwosci sygnalów wy¬ sylanych przez tor nadawczy wedlug fig. 6, sa przy tym zblizone do widm czestotliwosci przedstawio¬ nych na fig. 2e i 5a.W tym miejscu nalezy jeszcze zaznaczyc, aby po¬ dane na fig. 6 srodki, które tworza urzadzenie nadawcze sygnalów o modulowanej amplitudzie, mogly byc w prosty sposób przebudowane na urza¬ dzenie nadawcze wedlug wynalazku, przy czym przy niezmiennej mocy wydajnika zwiekszona jest amplituda wysylanego sygnalu informacji, a wza¬ jemny wplyw sasiednich czestotliwosci nadajnika, zostaje zmniejszony. PL

Claims (11)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie nadawcze do przesylania sygnalów o modulowanej amplitudzie, w którym tresc informacji jest zgrupowana przede wszystkim w jednej bocznej wstedze czestotliwosci i które wyposazone jest w modulator amplitudy zasila¬ ny przesylanymi sygnalami oraz w generator fali nosnej i filtr wyjsciowy, przy czym w modula¬ torze amplitudy fala nosna, jak równiez jedna ze wsteg bocznych odbierane sa do dalszego przesylania, znamienne tym, ze za pierwszym modulatorem amplitudy (4) umieszczony jest drugi modulator (9) pobierajacy sygnal z pierw¬ szego modulatora (4) jako fale nosna, która jest modulowana tym samym sygnalem jako modulu¬ jacym i ze urzadzenie to zawiera filtr wyjsciowy (10), przepuszczajacy tylko lezace w pasmie sy¬ gnaly o podwójnej czestotliwosci fali nosnej.

2. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 1, znamien¬ ne tym, ze drugi modulator (9) sklada sie z lam¬ py wielosiatkowej, przy czym z jednej strony sygnaly wyjsciowe z pierwszego modulatora (4) zostaja doprowadzone bezposrednio na jedna z siatek lampy (13), z drugiej zes stronv poprzez wzmacniacz (14) odwracajacy faze do drugiej z siatek lampy, natomiast w obwodzie anodo¬ wym znajduje sie filtr pasmowy (10), przepu¬ szczajacy sygnaly o czestotliwosci równej po¬ dwójnej czestotliwosci fali nosnej.

3. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 1, znamien¬ ne tym, ze stopien wzmocnienia wzmacniacza (14) odwracajacego faze jest tak nastawiony, ze doprowadzone sygnaly do róznych siatek lampy sterujacej (13) znosza sie wzajemnie w obwodzie anodowym lampy (13), tworzacej drugi modula¬ tor amplitudy (9).u 49327 12

4. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 2 lub 3, znamienne tym, ze drugi modulator amplitudy (9) stanowi heptoda (13).

5. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 1 — 4, znamienne tym, ze drugim modulatorem (9) jest umieszczone urzadzenie korygujace, stero¬ wane sygnalami o niskiej czestotliwosci, które odtwarza obwiednie sygnalów wysylanych przez modulator (9).

6. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 1 — 5, znamienne tym, ze przesylane sygnaly o niskiej czestotliwosci do urzadzenia korygujacego, po¬ brane sa z przylaczonego do obwodu wyjscio¬ wego pierwszego modulatora (4) demodulatora synchronicznego (20), do którego doprowadzone sa jednoczesnie dla demodulacji drgania fali no¬ snej z generatora (5).

7. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 5 lub 6, znamienne tym, z przesylane sygnaly o niskiej czestotliwosci sa doprowadzone do urzadzenia korygujacego poprzez nastawialny regulator am¬ plitudy i poprzez nastawialny regulator fazy.

8. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 5, 6 lub 7, znamienne tym, ze urzadzenie korygujace zawie- rt^stopien do porównania amplitud (15) do któ- nflfe w celu porównania amplitud doprowadzony jest STgwd wyjsciowy zwyklego detektora am¬ plitudy, przylyyaBego do obwodu wyjsciowego drugiego modulatora a^fclitudy (9), oraz prze¬ noszony jest sygnal o niskiej czestotliwosci, przy czym sygnal wyjsciowy stopnia do porównania amplitud (15) jest zmodulowany w modulatorze przeciwsobnym (18) o czestotliwosci przesylanej fali nosnej, a sygnal wyjsciowy modulatora przeciwsobnego (18) przesylany jest do urza¬ dzenia sumujacego (27) wraz z sygnalami wyj¬ sciowymi drugiego modulatora amplitudy (9).

9. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 8 lub 9, znamienne tym, ze drgania fali nosnej dla mo¬ dulatora przeciwsobnego (18) zostaja pobrane z generatora fali nosnej, który w tym celu po¬ laczony jest poprzez podwajajace czestotliwosci z modulatorem przeciwsobnym. 1C.

10. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 5, 6 lub 7, znamienne tym, ze sygnaly pochodzace od dru¬ giego modulatora amplitudy (9) doprowadzone sa do ogranicznika amplitudy (28), którego sy¬ gnaly wyjsciowe o stalej amplitudzie doprowa¬ dzone sa jako drgania fali nosnej do stopnia modulacyjnego, a przesylane sygnaly o niskiej czestotliwosci sa przylozone jako czestotliwosci modulujace do tego stopnia modulujacego.

11. Urzadzenie nadawcze wedlug zastrz. 5 — 11, znamienne tym, ze wysylane sygnaly z urzadze¬ nia korygujacego, posiadaja czestotliwosc wstegi bocznej, które wystepuja z drugiej strony fali nosnej jak wstega boczna informacji sa tlumione za pomoca filtru.49327 1 2 k—S} K Ow w+p -O) FIG.2a p. -.--ja \TJ FIG.2b FIG.2C -T l FIG.2d 1+a' lt 2a 4 i 2u 2u*p 2o+2p —•*<* o p FIG.2e 1 f"10-2* »u u U 2a i ± co w+p w+q —• * FIG.2g 2a 2 ab !$ a* I b* 2*j 2b •<** 2w2t»S * FIG.2h i o q-p pa —? w FIG.2i49327 12 3 4 6 W / 2L\ 2J+p\2J+feów+2q, —•» 2w-(q-p) 2w*q-p 2w+q 2o+p+q, p ej, —*¦« 2 3 4 6 9 10 28 29 30 34 )Y U 8 FIG.6 s 19 20 31 v 32 33 I #-5 a^d-a2),,, ,. ,„ ,. a(1-a2) 1-a2 A Pr a i 2co-4p 2<*-3p 2cj-2p 2oi-p 2u 2u+p FIG.7 -OJ zaklady Kartograficzne, Wroclaw, zam. 130-111-65, naklad 250 egz. PL