Opublikowano: 23.IV.1965 49300 KI. 21 a1, l/Ol MKPi UKD Twórca wynalazku i Inz. Andrzej Suski, Warszawa (Polska) wlasciciel patentu: i.- 3!SL!OT^^ ^v Uklad telegrafu, zwlaszcza miedzybibliotecznego Przedmiot wynalazku stanowi uklad telegrafu, zwlaszcza miedzybibliotecznego, w którym znaki telegraficzne, odpowiadajace poszczególnym lite¬ rom i cyfrom, skladaja sie z pieciu kropek rozmie¬ szczonych w dwóch wierszach, co pozwala uzy¬ skac 25 = 32 kombinacje kodowe (22 litery + 10 cyfr). W porównaniu z telegrafem Morse'a uklad wedlug wynalazku odznacza sie znacznie wieksza szybkoscia telegrafowania, poniewaz czas, wyma¬ gany dla przeslania kropki, jest o wiele krótszy, niz czas, jakiego wymaga przeslanie kreski. W znanych rozwiazaniach telegraficznych polaczen miedzybi¬ bliotecznych (sluzacych przede wszystkim celom, zwiazanym z przyspieszeniem obiegu ksiazek w przypadku wypozyczen miedzybibliotecznych) stosuje sie najczesciej dalekopisy; ze wzgledu na specyficzny charakter tej lacznosci nie sa one jed¬ nak nalezycie wykorzystane, a ponadto koszt bu¬ dowy i eksploatacji linii dalekopisowej jest nie¬ wspólmiernie wysoki w stosunku do uzyskiwanych efektów techniczno-ekonomicznych. Niedogodnosci te usuwa uklad wedlug wynalazku, w którym obu- kierunkowa lacznosc telegraficzna uzyskuje sie za posrednictwem pojedynczego przewodu (przewód powrotny stanowi ziemia).Istota wynalazku jest zilustrowana na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia nadajnik ukladu we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — odbiornik tego ukladu, a fig. 3 — tabele, zawierajaca alfabet telegraficzny, stosowany w tym ukladzie. 10 15 20 25 80 Nadajnik (fig. 1) ukladu wedlug wynalazku sklada sie z trzech uziemionych galezi równoleglych, przy czym galaz A zawiera czarny klucz telegraficzny 1 oraz baterie elektryczna 2, galaz B — czerwony klucz telegraficzny 3, a galaz C — dzwonek 4 pra¬ du stalego oraz lacznik reczny 5. Odbiornik (fig. 2) ukladu wedlug wynalazku zawiera podkowiasty magnes trwaly N—S, zaopatrzony na jednym kon¬ cu w dwa rdzenie 6, wykonane z miekkiej stali. Na rdzeniach tych znajduja sie polaczone szeregowo uzwojenia 7, 7', nawiniete w ten sposób,, ze stru¬ mienie magnetyczne, wytworzone przez przeply¬ wajacy w nich prad elektryczny, maja przeciwne kierunki. Na drugim koncu magnesu trwalego za¬ wieszona jest obrotowo kotwiczka 8, tworzaca ru¬ chomy pomost magnetyczny miedzy rdzeniami 6, 6' i biegunem N tego magnesu. Na koncach kotwiczki 8 osadzone sa pisaki 9, 10, z których pisak 9 stawia czarne, a pisak 10 czerwone kropki. Nad magnesem trwalym przesuwa sie ruchem jednostajnym tasma papierowa 11, prowadzona za pomoca walka samo- tocznego 12, którego os lezy w plaszczyznie pisa¬ ków. W obwód uzwojen 7, 7' wlaczony jest akumu¬ lator 13, którego biegun ujemny jest uziemiony. Na¬ piecie na zaciskach akumulatora 13 jest odpowied¬ nio nizsze od napiecia na zaciskach baterii 2.Dzialanie ukladu wedlug wynalazku jest opisane ponizej. Przez nacisniecie klucza 1 uzyskuje sie przeplyw pradu z baterii 2 w kierunku od nadaj¬ nika do odbiornika (w czasie kluczowania lacznik 5 430049300 4 jest wylaczony). Powoduje to wzrost wartosci stru¬ mienia magnetycznego w rdzeniu 6' (wskutek sumo¬ wania sie strumienia magnesu trwalego i strumie¬ nia wytwarzanego przez uzwojenie 7') przy jedno¬ czesnym zmniejszeniu sie wartosci strumienia ma¬ gnetycznego w rdzeniu 6 (wskutek odejmowania sie obu strumieni). W zwiazku z tym rdzen 6' przycia¬ ga odpowiedni koniec kotwiczki 8, wywolujac do¬ cisniecie pisaka 9 do tasmy 11, a zatem postawienie na niej czarnej kropki (np. w górnym wierszu).Prad odbiornika przeplywa nastepnie przez akumu¬ lator 13, ladujac go w tym krótkim okresie czasu.Nacisniecie klucza 3 wywoluje przeplyw pradu w przeciwnym kierunku (z akumulatora 13), co w konsekwencji powoduje przyciagniecie kotwicz¬ ki przez rdzen 6 i docisniecie pisaka 10 do tasmy 11, a zatem postawienie na niej czerwonej kropki (w dolnym wierszu). Rozróznienie dwoistosci kropek osiaga sie zatem w mysl wynalazku w dwo¬ jaki sposób: z jednej strony przez dwubarwnosc, z drugiej zas strony przez dwuwierszowosc. W su¬ mie ulatwia to znakomicie eliminacje pomylek przy odczytywaniu zakodowanego tekstu.W stanie spoczynkowym ukladu wedlug wyna¬ lazku do linii L przylaczone sa na obu jej koncach nadajniki (fig. 1), przy czym maja one wlaczone laczniki 5. Biblioteka, która zamierza nadac tele¬ gram, wylacza swój lacznik 5 i przyciska klucz 1, zamykajac w ten sposób obwód: bateria wlasna, klucz wlasny, linia, dzwonek 4 biblioteki wywoly¬ wanej, zamkniety lacznik 5 tejze biblioteki, ziemia, bateria wlasna. Z kolei biblioteka wywolujaca prze¬ chodzi na odbiór, zamykajac lacznik wlasny 5.Biblioteka wywolywana potwierdza przyjecie we¬ zwania do odbierania informacji od biblioteki wy¬ wolujacej przez nadanie sygnalu gotowosci odbioru, po czym szybko wlacza w linie swój odbiornik, a biblioteka wywolujaca zaczyna nadawac tekst telegramu (zazwyczaj nazwisko i imie autora, tytul oraz adres wydawniczy ksiazki, zapotrzebowanej w ramach wypozyczania miedzybibliotecznego). PL