Pierwszenstwo: 01. IX. 1962 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 10.III.1965 49276 KI 2 la2, 18/02 MKF UKD mL Twórca wynalazku: inz. Gerd Schubert Wlasciciel patentu: VEB Vakutronik Drezno (Niemiecka Republika De¬ mokratyczna) BIBLIOTEKA ]-.:rzr:\-: !"•¦' -.i^y.tfego i Uklad do, sterowanego zgodnie z faza, prostowania napiecia zmien¬ nego Wynalazek niniejszy dotyczy nieskomplikowane¬ go ukladu prostowniczego o malej mocy sterujacej, w szczególnosci majacego zastosowanie w ukladach demodulacyjnych. Uklady takie stosowane sa bar¬ dzo czesto we wzmacniaczach napieciowych, zwlaszcza pradu stalego, w celu poprawienia sta¬ bilnosci napiecia, zmniejszenia szumów itp. za po¬ moca przetwarzania sygnalu przez zastosowanie przetworników czestotliwosci lub tez wzmacniaczy z kondensatorem wibracyjnym. Przetworzone na¬ piecie po wzmocnieniu musi byc zdemodulowane i wtedy dopiero moze byc wskazywane.W znanych pierscieniowych ukladach demodula¬ cyjnych, zwlaszcza o duzej mocy wyjsciowej, ko¬ nieczne sa znaczne moce sterujace. W przenosnych przyrzadach wymagana jest jednak mozliwie mala moc sterujaca ukladu. Dotychczasowe znane roz¬ wiazania ukladów demodulacyjnych, oparte na za¬ stosowaniu lamp dopuszczaja nieomal bezmocowe sterowanie. Ekwiwalentne polaczenie mozna rów¬ niez uzyskac stosujac zamiast lamp tranzystory i diody pólprzewodnikowe. W takim przypadku dla sterowanego prostowania jednokierunkowego, na¬ lezy wyposazyc transformator w dwa niezalezne uzwojenia sluzace do doprowadzenia sygnalu oraz w dwa galwanicznie oddzielone od siebie uzwoje¬ nia sterujace. Niedogodnosc jednak tych ukladów polega na duzym nakladzie srodków technicznych.Ponadto, przy nieznacznym pradzie i duzym napie¬ ciu wyjsciowym, stawiane sa wysokie wymagania 10 15 20 25 30 dla wspólpracujacych diod, które musza posiadac maly prad wsteczny, jak na przyklad diody krze¬ mowe. Nastepna wada rozdzielonych uzwojen ste¬ ruj acyclT jest to, ze zmiana fazy napiecia steru¬ jacego nie moze byc wykorzystana do cechowania fazy. Przy dostatecznie duzym pradzie sterujacym, napiecie wyjsciowe demodulatora jest niezalezne od wielkosci napiecia sterujacego.Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen do sterowanego zgodnie z faza prostowania napiecia zmiennego. Uklad ten zrealizowany jest w taki sposób, ze modulowane napiecie zmienne na wejs¬ ciu, podawane z uzwojen transformatora, dopro¬ wadzane jest do kolektorów tranzystorów, które sterowane sa ze zródla napiecia sterujacego pola¬ czonego z emiterem jednego tranzystora oraz z opornoscia robocza zbocznikowana kondensato¬ rem za posrednictwem oporników bocznikujacych i kondensatora sprzegajacego, przy czym polacze¬ nia baza — emiter obu tranzystorów zbocznikowa- ne sa opornosciami.Oba tranzystory wlaczone równolegle do uzwo¬ jenia transformatora wyjsciowego, sterowane sa zgodnie z faza napieciem sterujacym, z genera¬ tora zasilajacego równiez modulator. Bazy obu tranzystorów oddzielone sa w odniesieniu do na¬ piecia pradu stalego za pomoca kondensatora. Pod¬ czas, gdy jeden z tranzystorów sterowany jest bez¬ posrednio napieciem sterujacym, sterowanie dru¬ giego tranzystora nastepuje poprzez kondensator 492764&T& sprzegajacy oraz odbiornik zbocznikowany pojem¬ noscia. Dla wyrównania odchylen parametrów tranzystorów sluza odpowiednie opornosci boczni¬ kujace bazy. Przed odbiornikiem wlaczony jest kondensator sluzacy do filtracji i do* przenoszenia? napiecia sterujacego; Uklad ten przewodzi w chwili ujemnego pólokresu napiecia sterujacego. Zaleznie od polaryzacji przylozonego sygnalu jeden z dwóch tranzystorów jest przewodzacy natomiast polacze¬ nie kolektor — baza pozostalego tranzystora wla¬ czonej jest w; kisminku przewodzenia, a prad ply¬ nie przez opornik wlaczony równolegle do obwodu baza — emiter. W przypadku, kiedy wewnetrzna opornosc zródla napiecia sterujacego jest dosta¬ tecznie mala, prad wyjsciowy moze równiez prze¬ plywac przez to zródlo a opornosc obwodu ba¬ za — emiter jest wtedy pomijalna. Jezeli zastoso¬ wane beda dwa takie uklady pracujace w przeciw¬ nych fazach, to mozna uzyskac dwukierunkowe prostowanie zgodne z faza.Wynalazek bedzie blizej objasniony na podstawie przykladu uwidocznionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zasadniczy uklad do sterowane¬ go zgodnie z faza prostowania napiecia zmiennego, a fig. 2 — uklad wedlug wynalazku z prostym czlonem odwracajacym faze.Na fig, 1 dwa tranzystory 1 i 2 sluza do prosto¬ wania wejsciowego sygnalu napieciowego Ue poda¬ wanego przez transformator 11. Bazy tych tran¬ zystorów zasilane sa napieciem sterujacym Ust ze zródla napiecia sterujacego 8. Napiecie sterujace Ust przylozone jest do tranzystora 2 przez opornik ograniczajacy bazy 4, a do tranzystora 1 przez kondensator 5 i opornik 4 polaczone szeregowo.Oporniki ograniczajace 4, 9 bazy sluza przede wszystkim do wyrównanego odchylenia parametrów obu tranzystorów. Obie bazy tranzystorów 1, 2 od¬ dzielone sa od siebie kondensatorem 5. Zaleznie od polaryzacji przylozonego sygnalu Ue, przy ujem¬ nym napieciu sterujacym w obwodzie baza-kolek- tor jednego tranzystora i przez wlaczone równo¬ legle do baz oporniki 3 lub 10 plynac bedzie prad.Opornik 6 stanowi odbiornik. Kondensator 7 slu¬ zy do filtracji i do przenoszenia napiecia steruj at- cego na tranzystor 1.Na fig. 2 jest przedstawiony podobny uklad. Eto zródla napiecia zmiennego 8 wytwarzajacego na¬ piecie sterujace dolaczony jest prosty czlon RC 13, 14 dla obracania fazy. Napiecie sterujace Ust fr zalezy od* wielkosci opornosci oporników 3, 4 i 9, a przede wszystkim od pradu plynacego przez od¬ biornik oraz od wlasnosci tranzystorów 1 i 2. Uklad pracuje pewnie, gdy napiecie sterujace Ust nie jest nizsze od minimalnej wartosci Ust. Jezeli ten wa- ltr runek jest spelniony to wzgledem stabilnosci na¬ piecia sterujacego, nie stawia sie zadnych innych wymagan.W, ukladzie wedlug fig. 2 opornik 10 zostal wy¬ eliminowany. Dokonywac tego mozna wtedy, kie- 15 dy opornosc ograniczajaca 9 bazy i wewnetrzna opornosc Ri zródla napiecia sterujacego 8 jest tak mala, ze prad plynacy przez te opornosci wy¬ woluje pomijamy spadek napiecia.Wynalazek jest szczególnie korzystny w zastoso- 2CL waniu w przenosnych wzmacniaczach zasilanych z baterii, zwlaszcza wzmacniaczy pradu stalego lub napiecia stalego z modulowanym sygnalem wejscio¬ wym za pomoca wibratora lub kondensatora wi¬ bracyjnego. PL