PL48949B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 2. II. 1961 dla zastrz. 2 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 14. XII. 1964 48949 KI. 45 1, 9/QZ UKD Twórca wynalazku i Peter Schmialek, Berlin-Dahlem wlasciciel patentu Srodek do zwalczania szkodników Wiekszosc srodków owadobójczych stosowanych jako trucizny kontaktowe wykazuje te wade, iz zwalczane tymi srodkami owady uodporniaja sie na nie. Z tego powodu zachodzi koniecznosc stop¬ niowego zwiekszania stezenia zawartej w nich substancji czynnej, co stwarza niebezpieczenstwo dla innych zwierzat. Znane sa wprawdzie srodki, przeciw którym owady nie uodporniaja sie, jednak sa one silnie trujace dla zwierzat cieplokrwistych, tak ze mozna je stosowac tylko w ograniczonym zakresie.Stwierdzono, ze pewne zwiazki pochodne izo- prenu, które sa dla zwierzat cieplokrwistych prak¬ tycznie nieszkodliwe, powoduja zmiane normalnego przebiegu rozwoju arthropodów, na przyklad owa¬ dów, raków i krabów. Powyzsze zwiazki opóznia¬ ja metamorfoze ewentualnie przepoczwarzenie, co jest przyczyna wystepowania indywiduów niezdol¬ nych do zycia, albo niezdolnych do rozmnazania i tym samym prowadzi posrednio do wyniszczenia tego rodzaju zwierzat.Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalcza¬ nia szkodników, zawierajacy zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym podwójne wiazanie miedzy Ci o i Gn moze byc uwodornione, RA i R2 oznaczaja wodór albo nizsza grupe alkilowa, a R oznacza grupy -CH2-OH, -CH2-SH, -CHO, -CH2-CH2-CO-CH3, -CH2-NH2, -COOH lub jego funkcjonalne pochodne jak etery, estry, bezwodniki kwasowe, amidy kwaso¬ we, acetale, pólacetale, jak równiez N-alkilowane 10 15 20 25 30 produkty jak pochodne dwualkiloaminowe albo dwualkiloamidowe.Wedlug wynalazku jako substancje czynne ko¬ rzystnie jest stosowac nastepujace zwiazki: farne- zol, farnezal, kwas farnezenowy, eter metylowo- -farnezylowy, etylowo-farnezylowy, butylowo-farne- zylowy i allilowo-farnezylowy, 3, 7, 11-trójmetylo- tridekatrien-/2, 6,10/-01-/1/ oraz jego eter metylowy, 10,11-dwuhydrofarnezol, octan farnezylu, merkap- tan farnezylu, bromek famezylo-trójetyloamoniowy, siarczek farnezylowometylowy, farnezylometylo- amina, farnezylodwuizopropyloamina, a zwlaszcza farnezylodwuetyloamina.Oprócz nictoksycznosci dla kregowców wymie¬ nione zwiazki izoprenoidowe wykazuja jeszcze te zalete, ze ich rozpuszczalnosc moze byc z latwoscia zmieniana. Tak na przyklad przez estryfikacje fa- rnezolu kwasem fosforowym mozna otrzymac pro¬ dukt latwo rozpuszczalny w wodzie, a przez estryfi¬ kacje kwasem octowym — produkt rozpuszczalny w tluszczach. Mozna wiec w zaleznosci od przezna^ czenia srodka zastosowac najodpowiedniejsza postac substancji czynnej. Wymienione zwiazki mozna sto¬ sowac w postaci emulsji, zawiesin, pylów, roztwo¬ rów albo aerozoli. Do celów specjalnych mozna stosowac materialy, srodki spozywcze, nasiona itd. nasycane albo impregnowane substancja czynna.W takich przypadkach najlepiej jest stosowac po¬ chodna nielotna substancji o wzorze 1. Nia jest równiez nieodzowne, aby stosowana pochodna sama 4894948949 Calliphora eiythrocephala znajdujacych sie w za¬ kwaszonej wodzie opryskano jeden raz 10% roz¬ tworem famezyloaminy w alkoholu etylowym.W odróznieniu od owadów kontrolnych opóznione 5 zostalo przepoczwarzenie: wszystkich owadów do- swiadczakiych. W grupie doswiadczalnej prze¬ poczwarzylo sie do stadium imago, tylko 13 owa¬ dów, przy czym mialy one niedorozwiniete skrzy¬ dla. Sposród 150 poczwarek kontrolnych rozwinelo !< sie 136 owadów.Przyklad VII. W 25 ml pozywki dla 200 larw Musca domestica rozpuszczono 55 mg soli sodowej kwasu farnezenowego. Przepoczwarzenie bylo opóznione w stosunku do grupy kontrolnej. Tylko !5 11% larw przeksztalcilo sie w ulomne owady do¬ rosle. Sposród larw kontrolnych 80% przeksztalcilo sie w owady normalne.Przyklad VIII, Po 5 g otrab nasyconych 50 mg eteru farnezylowego stosowano jako pozyw- 20 ke dla 50 larw Tenebrio molitor w ostatnim sta¬ dium rozwoju.W ponizszej tabeli podano dla poszczególnych eterów farnezylowych ilosc owadów, które prze¬ ksztalcily sie w poczwarke w ciagu 12 dni i po- 25 miedzy 12 a 50 dniem. W tabeli podano równiez ilosc tworzacych sie form posrednich pomiedzy poczwarka a larwa. Wszelkie formy posrednie zgi7 nely i nie rozwinely sie do owadów dojrzalych.Larwy Tenebrio mo¬ litor traktowane za pomoca: Eter farnezylowo- -metylowy Eter farnezylowo- -etylowy Eter farnezylowo- -butylowy Eter fairnezylowo- -allilowy Grupa kontrolna | nietraktowana 1—12 dni forma posre¬ dnia 3 2 3 2 pocz¬ warka 1 7 12—50 dni forma posre¬ dnia - pocz¬ warka 27 | byla substancja czynnai Skladnik aktywny moze bowiem byc uwalniany z nieczynnej pochodnej przez zewnetrzne czynniki, jak na przyklad wilgoc albo moze on byc uwolniony dopiero w organizmie zwie¬ rzecym. Oczywiscie zwiazki wedlug wynalazku mozna stosowac w mieszaniinie z innymi znanymi srodkami do zwalczania szkodników.Synteza niektórych zwiazków jest znana. Ponizej podany jest sposób wytwarzania nowych zwiaz¬ ków.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R ozna¬ cza ^-CH2OH, a co najmniej jedna z reszt Rx i R2 oznacza nizsza grupe alkilowa, mozna wytwarzac, wychodzac z odpowiednio podstawionego geranylo- acetonu przez przylaczenie acetylenu, czesciowe uwodornienie, chlorowcowanie z przeksztalceniem allilowym, przeprowadzenie w ester nizszego alifa¬ tycznego kwasu karboksylowego i hydrolize.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R ozna¬ cza grupe —CH2SH mozna wytwarzac z odpowied¬ nich bromków przez dzialanie siarkowodorem w obecnosci srodka wiazacego kwas, na przyklad wodorotlenku sodowego. Etery, tioetery i aminy otrzymywac mozna równiez z odpowiednich brom¬ ków przez dzialanie alkoholem, tioalkoholem, amo¬ niakiem albo pierwszorzedowa lub drugorzedowa amina, przy czym w pierwszym i drugim przypad¬ ku prowadzi sie reakcje w obecnosci srodka wia¬ zacego kwas, na przyklad wodorotlenku sodowego.Przyklad I. 50 poczwarek Tenebrio molitor spryskano jeden raz 2 ml 10%-owego roztworu alkoholowego farnezolu. Po uplywie okresu po- czwarkowego rozwinely sie tylko 3 okazy doro¬ slych owadów, u których mozna bylo jednak za¬ uwazyc skutki zahamowania rozwoju. Z 50 po¬ czwarek w grupie kontrolnej tylko 3 okazy nie rozwinely sie do owadów doroslych.Przyklad II. 150 larw Calliphora erythro¬ cephala zywiono 150 g mielonego miesa, nasycone¬ go 15 ml 0,1% wodnej emulsji farnezalu. Tworze¬ nie sie poczwarek bylo prawie u wszystkich owa¬ dów silnie opóznione w porównaniu z grupa kon¬ trolna. Owady dorosle byly ^ o ile w ogóle zdo¬ laly sie uwolnic z oslony poczwarkowej — w wiek¬ szosci ulomne i z tego powodu niezdolne do ko¬ pulacji.Przyklad III. 20 larw Galleria mellonella ¦w ostatnim stadium spryskiwano jeden raz 2 ml 2%-owego alkoholowego roztworu octanu famezylu.W przeciwienstwie do nietraktowanych owadów kontrolnych, wiekszosc owadów nie tworzyla koko¬ nów, lecz tylko luzny oprzed stadium larwowego, co stanowi oznake zahamowania rozwoju.Przyklad: IV. 150 larw Tenebrio molitor zy¬ wiono 150 g otrebów pszennych zwilzonych 5 ml 1% roztworu wodnego fosforanu famezylu. Roz¬ wój owadów opóznil sie w porównaniu do owadów kontrolnych o kilka miesiecy.Przyklad V. 50 poczwarek Tenebrio molitor opryskano jeden raz 2 ml 10% roztworu farnezylo- acetonu w alkoholu etylowym, Tylko 3 poczwarki rozwinely sie do owadów doroslych, natomiast w grupie "kontrolnej wszystkie owacy rozwinely sie normalnie.Przyklad VI. 150 larw w ostatnim stadium Przyklad IX. 2G g otrab sluzacych jako po¬ zywka dla 150 larw Tenebrio molitor w ostatnim stadium rozwoju nasaczono roztworem 150 mg nizej podanych amin farnezylowych. Liczby poda- 50 ne przy poszczególnych zwiazkach podaja stosunek ilosci owadów przeksztalcony po 12 dniach w po¬ czwarke do ogólnej liczby owadów.Larwy Tenebrio molitor 55 traktowane za pomoca: Farnezylodwuetyloamina 0/150 Bromek farnezylotrójetyloamoniowy 45/150 Farnezylodwuizobutyloamina 13/150.Farnezylometyloamina 3/150 60 Grupa kontrolna nietraktowana: 81/150 Przyklad X. 30 poczwarek Tenebrio molitor opryskiwano 2 ml 2% roztworu nizej podanych zwiazków w alkoholu etylowym. Liczby podane 65 w tabeli przy poszczególnych zwiazkach oznaczaja. 55 655 48949 6 stosunek ilosci otrzymanych owadów doroslych do ilosci poczwarek.Poczwarki Tenebrio molitor traktowane za pomoca: 10, 11-dwuhydrofarnezol 17/30 3,7,ll-trójmetylo-tridecatrien-(2,6,10)-01-(l) 7/30 Farnezylomerkaptan 6/30 Siarczek farnezylometylowy 10/30 Grupa kontrolna nietraktowana: 24/30 Przyklad XI. Poczwarki Tenebrio molitor traktowano 10% roztworem nizej podanych zwiaz¬ ków w eterze etylenoglikolomonometylowym. W ta¬ beli podano procent owadów, których rozwój zo¬ stal zahamowany.Poczwarki Tenebrio molitor traktowane za pomoca: 10-metylofarnezylodwuetyloamina 15 % Eter dwumetyloaminoetylofamezylowy 30% PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do zwalczania szkodników^ znamienny tym, ze zawiera zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym wiazanie podwójne miedzy C10 i Cn moze byc uwodornione, Ri i R2 oznaczaja wo¬ dór albo nizsza grupe alkilowa, a R oznacza grupy —CH2—OH, —CH2—SH, —CHO, —CH2— —CH2—CO—CH3, —CH2—NH2 albo —COOH ewentualnie jego funkcjonalne pochodne jak etery, estry, bezwodniki kwasowe, amidy kwa¬ sowe, acetale, pólacetale albo produkty N-alki- lowane jak pochodne dwualkiloaminowe albo dwualkiloamidowe.
2. 2. Srodek do zwalczania szkodników wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze zawiera zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R oznacza, gru¬ pe _CH2—OH, —CHO, —CH2—CH2—CO—CH3, —CH2—NH2 lub —COOH lub jego funkcjonal¬ na pochodna, taka jak eter, ester, -bezwodnik kwasowy, amid kwasowy, acetal lub pólacetal. 10 1548949 ch e. I 3 ,2 CH.. CH, ^-CHj-CTTrC-CH^CH^-CaCH-CH^-CH^-C^CH-R *ZO ) r 4 CH- CH, CH. CHq I '^C=CH-CH,-CH -C=CH-CH.-CH -CsCH-C / 2 2 i. d. \f/ZOr RSW „Prasa" Wroclaw, Zam. 2635. Naklad 250 egz. PL