Opublikowano: 15.XII.1964 48738 KI. 42 i, 1/OS MKP G 01 k UKD! 5/oa Wspóltwórcy wynalazku: inz. Henryk Deminet, Zbigniew Szczepanik- -Dzikowski Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Automatyki Przemyslowej Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Warszawa (Polska) Sposób zamykania przez zatopienie szklanych termometrów wypelnionych gazami pod zwiekszonym cisnieniem i Znane sa sposoby zatapiania termometrów iszkla- nych napelnianych w przestrzeni ponad slupkiem rteci gazami pod zwiekszonym cisnieniem. Do te¬ go celu stosuje sie gazy nie reagujace z rtecia.W wypadku termometrów stykowych uzywa sie czesto wodoru.Dla uzyskania zatopienia umieszcza sie termo¬ metr w komorze cisnieniowej, tak ze gaz wypelnia jeszcze otwarty (nie zatopiony) termometr. Nastep¬ nie podgrzewa sie najczesciej za pomoca grzejnika elektrycznego koniec rurki kapilarnej termometru az do stopienia sie szkla. Niekiedy podwyzsza sie w tym momencie cisnienie gazu w komorze tak, ze po zatopieniu uzyskuje sie efekt, jak gdyby zacis¬ niecia zatapianego konca, gdyz cisnienie zewnatrz termometru (w komorze cisnieniowej) jest wiek¬ sze niz wewnatrz.Znany ten sposób posiada pewne niedogodnosci.Jedna z nich stanowi przy napelnianiu termome¬ trów wodorem, koniecznosc operowania gazam palnym w ilosciach potrzabnych nie tylko do wy¬ pelnienia termometru pod cisnieniem, lacz takze * calej komory cisnieniowej. Inna niedogodnosc sta¬ nowi trudnosc uchwycenia momentu zatapiania sie kapilary, tak ze nagle podwyzszenie cisnienia w koncowym etapie zatapiania nie daje praktycznie pozadanego efektu. Podwyzszenie cisnienia przed pelnym zasklepieniem powoduje równolegly wzrost cisnienia wewnatrz termometru. Niepodwyzszenie zas cisnienia bezposrednio przed calkowitym za¬ sklepieniem lub zaraz po osiagnieciu tego zaskle¬ pienia moze spowodowac niebezpieczne podwyz¬ szanie cisnienia gazów wewnatrz termometru na¬ grzanych przy zatapianiu do wysokiej temperatury 5 i tym sposobem spowodowac rozdecie zatapianego konca rurki kapilarnej.Podany nizej sposób i urzadzenie do jego stoso¬ wania usuwa obie wspomniane niedogodnosci.Konstrukcja urzadzenia do stosowania sposobu 10 wedlug wynalazku przedstawiona jest przyklado¬ wo na rysunku.Termometr 1 umieszcza sie pionowo w komorze cisnieniowej 2 zatapianym koncem do góry. Po zamknieciu komory korkiem 3 usuwa sie z niej po- 15 wietrze przez uklad przewodów rurowych 4 otwie¬ rajac zawór 7 laczacy komore z pompa prózniowa.Po wypompowaniu powietrza zamyka sie zawór 7, a otwiera sie zawór 8 doprowadzajac gaz obojetny i niepalny np. azot (z butli N2). Powtarzajac zabieg 20 ten pompowania i napelniania azotem kilkakrotnie mozna praktycznie usunac calkowicie powietrze z termometru i komory. Po kolejnym wypompowa¬ niu napelnia sie komore gazem specjalnym np. wo¬ dorem — po zamknieciu zaworu 7 i otwarciu za- 25 woru 9 stwarzajac polaczenie z butla H2. Gaz ten ma cisnienie niskie np. równe cisnieniu atmosfe¬ rycznemu. Nastepnie zamyka sie zawór 9 i otwiera zawory 8 i 10 napelniajac komore np. azotem pod znacznie zwiekszonym cisnieniem. Gaz ten naply- -n wa do komory od dolu. Celowo napelnianie to pro- 4373848738 3 wadzic nalezy powoli np. przy zastosowaniu zwezki 6. Napelnianie gazem pod narastajacym ci¬ snieniem powoduje sprezanie gazu specjalnego (np. wodoru) znajdujacego sie w górnej czesci komory i tym samym sprezanie tego gazu w termometrze.W opisanych warunkach nie nastepuje praktycznie wymieszanie gazów, wodór, jako lzejszy utrzymu¬ je sie w górnej czesci komory podczas gdy azot na¬ kluwajacy powoli do komory od dolu wypelnia jej dolna czesc. Nieznaczna domieszka gazu obojetne¬ go (pomocniczego np. azotu) jest nieszkodliwa, a w pewnych wypadkach nawet pozadana. Po osiagnieciu zadanego cisnienia napelniania, zostaje zamkniety dalszy doplyw gazu pomocniczego i wlacza sie grzejnik 5. Po uplywie pewnego czasu potrzebnego na zmiekniecie szkla otwiera sie po¬ nownie zawory 8 i 10 powodujac dalszy powolny wzrost cisnienia. Podczas tego narastania cisnienia nastepuje zasklepienie termometru przez szczelne zatopienie. Wzrost cisnienia istnieje zatem przed i po momencie zasklepienia kapilary. To narasta¬ nie naial cisnienia po zatopieniu kapilary powo¬ duje dobre zacisniecie szkla (cisnienie wewnatrz termometru jest teraz mniejsze oi stale podnosza¬ cego sie cisnienia w komorze). Po wylaczeniu grzejnika, zamknieciu zaworów i polaczeniu komo¬ ry z zewnetrzna atmosfera (zaworem 11) oraz od¬ powiednim wystygnieciu termometru, moze on byc wyjety z kcmory w stanie zatopionym..Jak wiec z powyzszego wynika dla sposobu we¬ dlug wynalazku charakterystyczny jest przebieg cisnien gazów w napelnianym termometrze oraz w komorze w której termometr zatapiany umiesz¬ czono. We wstepnej fazie przygotowawczej odpom¬ powywania i przeplukiwania termometru gazami przebieg ten jest w termometrze i komorze podob¬ ny. Zas w fazie ostatecznego zatopienia jest on in¬ ny. Zatapianie przeprowadza sie bowiem powoli przy wzrastajacym cisnieniu w komorze. Do mo¬ mentu zasklepienia sie otworu kapilary cisnienie w termometrze i komorze cisnieniowej jest prak¬ tycznie wyrównane. W chwili zasklepienia sie otworu ustaje na skutek przerwania doplywu gazu do termometru, wzrost cisnienia w termometrze, nie ustaje natomiast wzrost cisnienia w komorze.Wzrastajace cisnienie w komorze ulatwia zatopie¬ nie otworu przez pewnego rodzaju zacisniecie roz¬ grzanego do stanu plastycznosci szkla i przeciw¬ dziala ewentualnemu wzrostowi cisnienia gazu zamknietego juz teraz hermetycznie w termome¬ trze na skutek ewentualnie wzrastajacej tempera¬ tury podczas zatapiania.Sposób wedlug wynalazku przewiduje równiez, jak to przedstawiono w opisie urzadzenia, dla zwiekszenia bezpieczenstwa przy stonowaniu wo¬ doru jako gazu do napelniania — uzywanie gazu pomocniczego np. azotu do przeplukiwania termo¬ metru i sprezania gazu wypelniajacego termometr (np. wodoru). 25 30 40 50 Sposób wedlug wynalazku moze byc oczywiscie sterowany automatycznie i urzadzenie wyposazone odpowiednio w znane elementy sterownicze i re¬ gulacyjne. PL