Opublikowano: 31.HL1967 53000 KI. 21 f, 82/04 MKP HOlj UKD Twórca wynalazku: Rajmund Ustynowicz Wlasciciel patentu: „UNITECH" Przedsiebiorstwo we, Warszawa (Polska) Techniczno-Handlo- Sposób wykonywania próznioszczelnych zlaczy w elektrycznych lampach wyladowczych i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wykonywa¬ nia próznioszczelnych zlaczy w naczyniach szkla¬ nych elektrycznych lamp wyladowczych (swietló¬ wek) oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Wiadoma jest rzecza, ze elektryczne lampy wy¬ ladowcze budowane sa w naczyniach szklanych wypelnionych odpowiednim gazem. Naczynia te, najczesciej rury, musza spelniac warunek próznio- szczelnosci, aby nie nastepowalo zanieczyszczenie wypelniajacego wnetrze rury gazu powietrzem.Opróznianie naczyn szklanych z powietrza oraz napelnianie ich odpowiednimi gazami, np. argo¬ nem, odbywalo isie dotychczas najczesciej przez rurke szklana, polaczona trwale z naczyniem lam¬ py. Rurka ta, zwana rurka pompowa, laczona byla z systemem prózniowym lub przewodami napel¬ niajacymi przez przytopienie do innej rurki szkla¬ nej, wzglednie szczelnie zacisnieta w tulejce gu¬ mowej. Po opróznieniu lampy i napelnieniu ga¬ zem, rurke pompowa zatapiano w miejscu zbli¬ zonym do naczynia i odcinano.Przedstawiony sposób posiadal jednak powazne niedogodnosci, gdyz oprócz strat spowodowanych koniecznoscia pozostawienia przy naczyniu odcin¬ ka rurki, powodowal stosunkowo dlugi czas opróz¬ niania z powietrza i napelniania gazem. Wynikalo to z malego przekroju rurki i w zwiazku z tym wystepowania duzych oporów ssania.Niedogodnosci te usunely czesciowo inne znane sposoby, polegajace np. na wprowadzaniu, w ogrza¬ lo 20 25 30 na do stanu plastycznosci szyjke naczynia, rurki metalowej, do której przylegaly, scianki szyjki. Po wypompowaniu powietrza rurke metalowa usuwa¬ no, a szyjka zasklepiala sie pod wplywem cisnie¬ nia atmosferycznego. Inny sposób przewidywal umieszczenie naczynia lampy w zbiorniku, po opróznieniu którego otwór w lampie zamykano szklanym korkiem, lub tez wkladka z tworzywa termoplastycznego.Sposoby te, aczkolwiek bardziej dogodne, byly jednak skomplikowane technologicznie i malo wy¬ dajne w produkcji masowej.Z przedstawionych niedogodnosci wyniknal cel dla twórczego rozwiazania zagadnienia wykonywa¬ nia zlaczy próznioszczelnych, których technologia pozwolilaby na rozwiniecie produkcji masowej.Zalozony cel osiagniety zostal w sposobie we¬ dlug wynalazku wraz z urzadzeniem do stosowa¬ nia tego sposobu.Wynalazek, w przykladowym wykonaniu, poka¬ zany jest na rysunku. Cyfra 1 oznaczono naczynie lampy wyladowczej w postaci rury, cyfra 2 ozna¬ czono plytke zamykajaca, cyfra 3 — pierscien spa¬ jajacy.Naczynie lampy 1 oraz plytke zamykajaca 2 z osadzonymi w niej elektrodami wykonuje sie z jednego gatunku szkla, np. szkla sodowo-wapnio¬ wego. Przykladowo podane szklo mieknie w tem¬ peraturze 560—600°C, a dolna temperatura jego odprezania zawiera sie w granicach 470—500°C. 53000._'• ; .3 ' Pierscien spajajacy 3, spelniajacy role lutowia, wykonuje sie ze szkla, którego temperatura topli¬ wosci musi byc nizsza od dolnej granicy tempera¬ tury odprezania szkla uzytego na naczynie 1 i plytke zamykajaca2. ' ~5 Przykladowo, na pierscien spajajacy 3 uzyc moz¬ na szkla o skladzie: 65—70% Pb208, 28—29,5% Bs08 i 0,5—1,5% SiC2. Wazna przy tym jest rzecza, aby wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej szkla uzytego na pierscien 3 byl równy wspólczynnikowi 10 szkla uzytego na naczynie 1 i plytke zamykajaca 2.Dla wykonania zlacza sposobem wedlug wyna- lazku, naczynie lampy 1, np. w ksztalcie rury, za¬ myka sie z jednej strony dowolnym, znanym spo¬ sobem. Drugi koniec naczynia 1 umieszcza sie w 15 urzadzeniu sluzacym do wykonywania sposobu.Koniec naczynia 1, plytke zamykajaca 2 oraz umieszczony miedzy nimi pierscien spajajacy 3 ogrzewa sie do osiagniecia przez pierscien 3 sta¬ nu plastyczno-plynnego, a nastepnie plytke 2 do- 20 ciska sie do naczynia 1, zamykajac otwór w na¬ czyniu.Istotna jest rzecza, iz proces zamkniecia naczy¬ nia odbyrwa sie samoczynnie, albowiem po dopro¬ wadzeniu pierscienia 3 do stanu plastyczno-plyn- 25 nego, osiagnieta temperatura krytyczna powoduje odksztalcenie bimetalowego zwalniacza 8* przez co ¦ - uwolniona sprezyna 7, poprzez grzybek 6, dociska lezaca na grzybku 6 plytke 2 wraz z pierscie¬ niem 3 do scianki naczynia 1. Wylacza sie wów- 30 czas ogrzewanie i nastepuje stygniecie wykonane¬ go zlacza.Równoczesnie z opisanym procesem odbywa sie opróznianie wnetrza lampy z powietrza oraz na¬ pelnianie jej gazem, np. argonem. Czynnosci te 35 wykonywane sa w czasie od wlaczenia grzejnika. do momentu uwolnienia zwalniacza bimetalowego* Przykladowo, stosujac na naczynie lampy rure o srednicy 16 mm i dlugosci 300 mm, proces opróz¬ niania i napelniania przedstawia sie nastepujaco: 40 opróznienie — 3 sekundy, napelnienie argonem do cisnienia 2 mm slupa rteci — tzw. plukanie, dla rozrzedzenia resztek powietrza — 2 sekundy, opróz¬ nienie — 3 do 5 sekund oraz napelnienie argonem do cisnienia 3 mm slupa rteci — 2 sekundy. 45 Z powyzszego wynika, ze czas trwania proce¬ su zawiera sie w granicach 10—12 sekund i tylez wlasnie trwa wykonanie próznioszczelnego zlacza (nie wliczajac czasu stygniecia).Dla stosowania sposobu sluzy urzadzenie, beda¬ ce równiez przedmiotem niniejszego wynalazku.Urzadzenie, przedstawione w przykladowym wyko¬ naniu na rysunku, sklada sie z korpusu 4, najko¬ rzystniej cylindrycznego, zamknietego z jednej strony i posiadajacego w sciankach otwory do po- 55 laczenia z urzadzeniem oprózniajacym i napelnia¬ jacym. Wewnatrz korpusu 4, w gniezdzie, osadzo¬ ny jest suwliwie grzybek 6 z przymocowanym trwale zwalniaczem bimetalowym 8.Ksztalt zwalniacza 8 jest tak dobrany, aby po 60 wcisnieciu grzybka 6 nastepowalo zatrzasniecie zwalniacza 8, przez eo scisnieta zostaje sprezyna ' - "* '' -¦ '' 4 dociskajaca 7. Konieczne uszczelnienie od otacza^ jacej atmosfery uzyskuje sie dzieki pierscieniowi uszczelniajacemu 5, np. z gumy, osadzonemu mie¬ dzy wewnetrzna scianka korpusu i zewnetrzna na¬ czynia lampy. Obszar wykonywanego zlacza oto¬ czony jest elementem oporowym 9, zasilanym .energia elektryczna; Dzialanie urzadzenia opisane jest nizej. Po wcis¬ nieciu grzybka 6 az do zatrzasniecia zwalniacza bimetalowego 8, na grzybek naklada sie plytke zamykajaca 2, na nia pierscien spajajacy 3, po czym umieszcza sie w jednej osi nad nimi naczynie lampy 1. Wlacza sie zasilanie elementu oporowego 9 i jednoczesnie uruchamia system prózniowy i napelniajacy.Po osiagnieciu zadanej temperatury zwalniacz bimetalowy 8 odksztalca sie, przez co nastepuje rozprezenie sprezyny 7, która cisnie na grzybek 6 podnoszac go, a wraz z nim plytke 2 i pierscien spajajacy 3 i dociska do scianki, naczynia lampy 1.Nastepuje spojenie, a tym samym próznioszczelne zamkniecie naczynia.Sposób wykonywania próznioszczelnych zlaczy wraz z urzadzeniem do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest szczególnie uzyteczny przy pro¬ dukcji lamp wyladowczych wykonywanych w ksztalcie rur prostych. Wykonywane zlacza nie za-- wieraja zadnych dodatkowych, a nieuzytecznych elementów, np. pozostalosci rurek pompowych.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala, dzieki pól¬ automatycznemu dzialaniu na rozwiniecie pro¬ dukcji masowej swietlówek. PL