Opublikowano: 15.XII.1964 48728 Maj/U KI. 4&-*r UKD BIBLIOTEKA Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Zbigniew Kwiatkowski, mgr Konrad taK; Szmidt, dr inz. Tadeusz Zak Wlasciciel patentu: Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa (Polska) j r .' ~ntov,*eg<: Kapiel do niklowania z polyskiem o dzialaniu wygladzajacym, antypitingowym i wyblyszczajacym Przedmiotem wynalazku jest kapiel do niklowa¬ nia z polyskiem, w sklad której wchodza dodatki blaskotwórcze o dzialaniu wyblyszczajacym, wy¬ gladzajacym i antypitingowym, majace na celu uzyskanie gladkich blyszczacych powlok. 5 Znane kapiele do niklowania sa oparte najcze¬ sciej na siarczanie niklawym, chlorku niklawym i kwasie borowym jak na przyklad kapiel typu Wattsa. Przy gestosci pradu 0,2 do 0,8 A/dcm2 10 otrzymuje sie z nich powloki matowe, wymagaja¬ ce polerowania dla uzyskania polysku. Przez pod¬ wyzszenie temperatury oraz wprowadzenie do ka¬ pieli pewnych dodatków blaskotwórczych jest mo¬ zliwe uzyskanie przy gestosci pradu 2 do 5 A/dcm2 15 powlok blyszczacych o gladkosci równej lub nieco wyzszej od gladkosci podloza.W celu poprawienia wlasnosci powlok stosuje sie rózne zestawy dodatków, skladajace sie z 2 do 4 substancji blaskotwórczych, które sa najczesciej 20 zwiazkami organicznymi. W kapielach do niklowa¬ nia z polyskiem musza znajdowac sie dwa rodzaje substancji blaskotwórczych. Do substancji blasko¬ twórczych pierwszego rodzaju naleza zwiazki po¬ siadajace w czasteczce grupe =C — S02—, a wiec 25 sulfokwasy lub ich sole, sulfonoamidy i sulfoimidy.Jako substancje blaskotwórcze drugiego rodzaju stosuje sie alkohole acetylenowe, zwiazki z azotem w pierscieniu czasteczki jak pirydyna, chinolina oraz kumaryna i jej pochodne. 30 Wspólne dzialanie powyzszych substancji blasko¬ twórczych umozliwia uzyskanie powlok o bardzo wysokim polysku, o duzej plastycznosci, niewiel¬ kich naprezeniach wlasnych i wysokiej gladkosci.Kombinacje tych zwiazków sa znane z wielu opisów potentowych. I tak na przyklad: imid kwa¬ su p-sulfobenzoesowego wchodzi w sklad kapieli podanych w opisach patentowych USP 2 576 922, USP 2 782153, w opisie patentowym brytyjskim 701 717, w opisie patentowym NRF 934 081, w opisie patentowym polskim 43 050. W opisie patentowym NRF 1 073 271 wymienia sie imid o-sulfobenzoeso- wy i produkty hydrolizy protein, w opisie patento¬ wym NRF 1071 439 wystepuje sulfonoamid lub sul- foimid, a w opisie patentowym NRF 1 063 003 2-bu- tin-l,4-diol i kwas naftalenotrójsulfonowy oraz mrówczan niklu.Istota wynalazku polega na tym, ze kapiel do ni¬ klowania wedlug wynalazku zawiera w swym skladzie jako dodatki blaskotwórcze jednoczesnie p-toiuenosulfonoamid lub amid kwasu benzenosul- fonowego w ilosci od 0,05 do 3 g/l, litr imid kwasu ortosulfobenzoesowego lub jego pochodnych wzgle¬ dnie soli w ilosci od 0,05 do 2,5 g/l litr oraz formy- lobutindiol lub produkty jego hydrolizy w ilosci od 0,1 do 2,5 g/l litr.Przykladem tego rodzaju kapieli jest kapiel o skladzie: 150 do 400 g/l siarczanu niklawego NiSOi-7 H20, 5 do So g/l chlorku niklawego NiCl2 • 6 H20, 20 do 50 g/l kwasu borowego H2B03, 4872848728 3 4 0,05 do 3 g/l p-toluenosulfonoamidu, 0,05 do 2,5 g/l cym, zawierajaca dodatek substancji blaskotwór- imidu kwasu ortosulfobenzoesowego i 0,1 do 2,5 g/l czych, znamienna tym, ze jako substancje blasko- formylobutiniiolu. Warunki pracy kapieli: pH — twórcze zawiera jednoczesnie p-toluenosulfono- 3,3 do 5,2, temperatura — 32 do 55°C i gestosc pra- amid lub amid kwasu benzenosulfonowego w ilo- du 2 do 6A/dcm2. 5 sci od 0,05 do 3 g/l litr, imid kwasu ortosulfoben¬ zoesowego lub jego pochodne, wzglednie sole, w PL PL