PL48685B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wytwarzania lakieru 'krystalizujacego, 'który w cza¬ sie wysychania tworzy krystaliczne wzory zdob¬ nicze, ukladajace sie w plaszczyznie dwuwymiaro¬ wej, czyli wewnatrz powloki lakierniczej nawet o bardzo niewielkiej grubosci i moze dzieki tym wlasnosciom znalezc zastosowanie zwlaszcza do po¬ krywania szklanych ozdób choinkowych.Znane dotychczas lakiery krystalizujace, zwane niekiedy lakierami krystalicznymi lub ,,mroznymi", skladaja sie z masy podstawowej, zawierajacej substancje blonotwórcza oraz ze zwiazku krysta¬ lizujacego. Jako masy podstawowe stosowane sa przy tym roztwory nitrocelulozy, zywic kopalowych lub bitumicznych, natomiast jako zwiazki krystali¬ zujace — kwas cytrynowy, kwas winowy, kwas benzoesowy p-dwuchlorobenzen, naftalen i inne zwiazki nieorganiczne lub organiczne, które przy odparowywaniu rozpuszczalnika tworza trójwy¬ miarowe krysztaly.Wada wymienionych kwasów organicznych jest brak odpornosci na dzialanie wilgoci, natomiast wada p-dwuchlorobenzenu i naftalenu jest toksycz¬ nosc tych zwiazków oraz charakterystyczny, nie¬ przyjemny zapach, co eliminuje mozliwosc ich sto¬ sowania do lakierów sluzacych do pokrywania ozdób choinkowych.Znany jest równiez jako zwiazek krystalizujacy bezwodnik kwasu ftalowego, jednak lakiery wy¬ twarzane przy jego uzyciu tworza w czasie wysy- 10 15 20 25 30 chania krysztaly przestrzenne w postaci platów lub slupów, nie dajac pozadanych efektów zdobniczych, wskutek czego nie sa stosowane do powlekania szklanych ozdób choinkowych.Badania wykazaly przy tym, ze fizyka procesu krystalizacji tych znanych dotychczas lakierów po¬ lega na wytracaniu sie krysztalów w czasie odpa¬ rowywania rozpuszczalnika, wskutek czego w tych przypadkach, gdy powstajace krysztaly sa niewiel¬ kie nastepuje zmetnienie powloki, a w tych, gdy sa one duze — tworza sie elementy trójwymiarowe.Celem badan, które doprowadzily do wynalazku, bylo uzyskanie takiego sposobu wytwarzania lakie¬ ru krystalizujacego, który zapewnialby krystali¬ zacje wystepujaca w plaszczyznie dwuwymiaro¬ wej, czyli wewnatrz powloki lakierniczej, a rów¬ noczesnie powstanie takich krysztalów, które umo¬ zliwilyby uzyskanie odpowiednich efektów zdob¬ niczych. Polegaly one na takim doborze substancji blonotwórczej, rozpuszczalników i zwiazku kry¬ stalizujacego, który umozliwilby powstanie w cza¬ sie odparowywania rozpuszczalników osrodka kry¬ stalicznego, nie powodujac wytracania sie kryszta^ lów a nastepnie zapewnialby dalszy, powolny przebieg jednokierunkowej krystalizacji, czyli two¬ rzenie sie symetrycznego ukladu krysztalów za¬ wartych wewnatrz powloki lakierniczej.Wyniki badan wykazaly, ze taki proces krysta¬ lizacji mozna uzyskac przez dodanie do lakieru nitrocelulozowego opartego na znanych rozpusz- 486853 48685 4 czalnikach na przyklad octanie amylu, butylu, etylu oraz alkoholu etylowym lub butylowym i zawierajacego jako zwiazek krystalizujacy bez¬ wodnik kwasu ftalowego, ibenzenu, toluenu, lub ksylenu albo ich mieszaniny w ilosci od 30 do 70% wagowych zawartosci wagowej roztworu nitrocelu¬ lozy. Okazalo sie nieoczekiwanie, ze dodatek tych weglowodorów powoduje powstanie zarodka kry¬ stalicznego, przy stosunkowo niewielkim przesy¬ ceniu rozpuszczalników bezwodnikiem kwasu fta¬ lowego, wskutek czego dalsza krystalizacja prze¬ biega bardzo powoli, umozliwiajac uzyskanie zada¬ nego efektu w postaci cienkich, drobnych kryszta¬ lów rozchodzacych sie symetrycznie wzgledem osrodka krystalizacji. W wyniku otrzymuje sie po¬ wloke lakiernicza z krystalicznym wzorem zdob¬ niczym w postaci promieniowej siatki, przy czym otrzymane krysztaly utworzone wewnatrz powloki stanowia formy dwuwymiarowe. Nalezy przy tym zaznaczyc, ze znane jest stosowanie weglowodorów na przyklad benzyny lakowej, mieszaniny weglo¬ wodorów z frakcji pogazowej — jako rozcienczal¬ ników do lakierów nitrocelulozowych, jednak spel¬ nialy one dotychczas wylacznie role rozcienczalni¬ ków nie majac wplywu na fizyke procesu kry¬ stalizacji.Ponadto okazalo sie, ze zadane wlasnosci lakieru wytwarzanego sposobem wedlug wynalazku mozna uzyskac wylacznie przez stosowanie benzenu, tolu¬ enu lub ksylenu, albo ich mieszanin w scisle okres¬ lonym" stosunku wagowym zawartym w granicach od 30 do 70% wagowych roztworu nitrocelulozy.Natomiast zarówno dodatek innych skladników wy¬ stepujacych w stosowanych dotychczas rozpusz¬ czalnikach weglowodorowych, albo tez zmiana ich procentowej zawartosci nie prowadzi do zadanych efektów. Okazalo sie bowiem, ze dobór jakosci i ilosci weglowodorów musi zapewnic ich wspól¬ udzial w krystalizacji w czasie odparowywania rozpuszczalników, przy czym w lakierze wytwarza¬ nym sposobem wedlug wynalazku nie mozna sto¬ sowac wylacznie nitrocelulozy wysoko-wiskozo- wej, poniewaz na wysychajacym lakierze tworzy sie wówczas blonka powierzchniowa, opózniajaca wyparowywanie rozpuszczalników i powodujaca zahamowanie krystalizacji. Nie mozna równiez stosowac obok innych rozpuszczalników powszech¬ nie uzywanego acetonu, gdyz jego niska tempe¬ ratura wrzenia i duza lotnosc powoduje wytraca¬ nie sie krysztalów w postaci drobnych krysztal¬ ków i w postaci form nieskrystalizowanych, a tym samym zmetnienie powloki lakierniczej. Równiez uzycie duzej ilosci rozpuszczalników wysokowrza- cych na przyklad octanu butylu, octanu amylu lub wyzszych alkoholi, na przyklad alkoholu amylo- wego, powoduje zbyt dlugotrwaly proces krystali¬ zacji, w wyniku czego na powloce wystepuja wy¬ dzielone krysztaly, na przyklad w postaci slupów, oddzielone od siebie pustymi powierzchniami.Badania wykazaly równiez, ze duza role przy wytwarzaniu lakieru krystalizujacego sposobem wedlug wynalazku odgrywa odpowiedni dobór za¬ wartosci i gatunku nitrocelulozy, który powinien zapewnic powstanie blony o grubosci kilku, a naj¬ wyzej kilkunastu mikronów. Przy zbyt grubej blo¬ nie krysztaly wytracaja sie w postaci amorficznej dajac powloke matowa.Sposób wytwarzania krystalizujacego lakieru nitrocelulozowego, zwlaszcza do szklanych ozdób choinkowych wedlug wynalazku polega na doda¬ niu do roztworu zawierajacego od 10 do 20% wago¬ wych nitrocelulozy, najkorzystniej mieszaniny nitrocelulozy niskowiskozowej i wysokowiskozowej w stosunku 60:40% wagowych w znanych rozpusz¬ czalnikach, najkorzystniej w octanie amylu, bu¬ tylu lub etylu oraz alkoholu etylowym i butylo¬ wym — 30 do 70% wagowych benzenu, toluenu lub ksylenu albo ich mieszaniny oraz 6—10% wago¬ wych bezwodnika kwasu ftalowego.Bezwodnik kwasu ftalowego w postaci suchej lub rozpuszczony w benzenie, toulenie albo ksyle¬ nie, najkorzystniej jest dodawac bezposrednio, albo najwyzej na kilkanascie godzin przed uzyciem la¬ kieru, poniewaz w przeciwnym przypadku moze nastapic reakcja chemiczna miedzy zwiazkiem krystalizujacym i niektórymi rozpuszczalnikami, zmieniajaca wlasnosci lakieru.Do lakieru wytwarzanego sposobem wedlug wy¬ nalazku moga byc ponadto dodawane inne znane rozpuszczalniki na przyklad etyloglikol, a takze plastyfikatory uplastyczniajace blonke, na przy¬ klad ftalan dwubutylu, trójkrezylofosforan itp.Przyklad. 2 g nitrocelulozy wysokowiskozowej i 5 g nitro¬ celulozy niskowiskozowej rozpuszcza sie w miesza¬ ninie rozpuszczalników zawierajacej 20 g octanu amylu lub octanu butylu, 10 g octanu etylii, 5 g alkoholu etylowego i 10 g alkoholu butylowego, a nastepnie do tak przygotowanego lakieru dodaje sie na kilka godzin przed uzyciem roztwór 2,5 g bezwodnika kwasu ftalowego w 50 g toluenu lub ksylenu.Po wymieszaniu i pokryciu powierzchni szkla cienka warstwa lakieru nastepuje w czasie odpa¬ rowywania rozpuszczalników wytracenie sie za¬ rodków krystalizujacych, wokól których powstaja symetrycznie krysztaly w postaci igiel tworzace siatke promieniowa. Po wyschnieciu otrzymuje sie powloke lakiernicza z wzorem zdobniczym. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania lakieru krystalizujacego, zwlaszcza do szklanych ozdób choinkowych na bazie nitrocelulozy rozpuszczonej w octanie amylu, butylu, etylu, alkoholu etylowym lub butylowym albo ich mieszaninie oraz bezwod¬ nika kwasu ftalowego jako zwiazku krystali¬ zujacego, znamienny tym, ze do lakieru dodaje sie benzenu, toluenu, ksylenu lub ich miesza¬ nine w ilosci od 30 do 70°/o wagowych w sto¬ sunku do roztworu nitrocelulozy, w celu wy¬ tworzenia osrodków krystalicznych powolnej, krystalizacji.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine nitrocelulozy, zawieraja¬ cej nie wiecej niz 40% wagowych nitrocelulozy wysokowiskozowej.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze bezwodnik kwasu ftalowego w postaci suchej lub rozpuszczony w benzenie, toluenie, ksylenie lub ich mieszaninie dodaje sie do roztworu nitrocelulozy bezposrednio lub na kilka dni przed uzyciem. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 ZG „Ruch" W-wa, zam. 1262-64 naklad 350 egz. PL