Opublikowano: 20.XI.1964 48679 MKP G 05 d ttljl UKD Uri;., Twórca wynalazku: mgr inz. Aleksander Kempa Wlasciciel patentu: „Prozamet" Przedsiebiorstwo Projektowania i Bu¬ dowy Zakladów Przemyslu Metalowego i Elektro¬ technicznego, Warszawa (Polska) Niskocisnieniowy czlon mnozacy Przedmiotem wynalazku jest niskocisnieniowy czlon mnozacy przeznaczony do mnozenia dwóch sygnalów pneumatycznych niskocisnieniowych, lub podnoszenia do kwadratu jednego sygnalu, przy jednoczesnym dzieleniu wyniku przez staly wspól¬ czynnik o dowolnej wartosci np. 100. Niskocisnie¬ niowy czlon mnozacy moze wykonywac takze ope¬ racje wyciagania pierwiastka kwadratowego.Czlon mnozacy znajduje zastosowanie w ukla¬ dach regulacji natezen przeplywu, jako czlon za¬ mieniajacy pierwiastkowa zaleznosc natezenia przeplywu od spadku cisnienia na zaleznosc linio¬ wa oraz w skomplikowanych ukladach regulacyj¬ nych, w których zachodzi koniecznosc wykonywa¬ nia zlozonych dzialan matematycznych na jednym lub wielu sygnalach.Niskocisnieniowy czlon mnozacy wedlug wyna¬ lazku jest tytulem przykladu wykonania uwidocz¬ niony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat jednego ze znanych sposobów podnoszenia wartosci sygnalu cisnieniowego do kwadratu, fig. 2 schemt mnozenia dwóch sygnalów cisnieniowych z jednoczesnym dzieleniem wyniku przez stala wartosc, fig. 3 — schemat podnoszenia do kwadra¬ tu sygnalu cisnieniowego z jednoczesnym dziele¬ niem wyniku przez stala wartosc, fig. 4 schemat polaczen czlonu mnozacego do wykonywania ope¬ racji pierwiastkowania.Uklad przedstawiony na fig. 1 zasilany jest sta¬ lym cisnieniem, doprowadzonym do przewodu 1, sygnal wejsciowy x doprowadzony jest do przewo¬ du 2, a sygnal wyjsciowy y — wedlug wzoru 1: y = cx2 5 odbierany jest z przewodu 3.Wada tego ukladu jest brak mozliwosci mnoze¬ nia dwóch róznych sygnalów, trudny dobór opo¬ rów pneumatycznych 4 i 5 (pierwszy laminarny, drugi turbulentny) oraz wyjscie z zakresu zmian 10 sygnalu (wskutek niemozliwosci podzielenia wyni¬ ku przez staly czynnik) przy podnoszeniu do kwa¬ dratu sygnalu cisnieniowego wiekszego od 10 mm H20.Inne znane rozwiazania oparte na zasadzie tak 15 zwanej równowazni mieszkowej cechuje skompli¬ kowana konstrukcja, trudna do technicznej reali¬ zacji.Wad tych nie posiada czlon mnozacy, bedacy przedmiotem wynalazku, przedstawiony na fig. 2, 20 fig. 3 i fig. 4 rysunku, przy czym umozliwia mno¬ zenie dwóch sygnalów cisnieniowych bez obawy wyjscia poza dopuszczalny zakres zmian sygnalu (0_ioo mm H20), oraz mnozenie dwóch sygnalów z jednoczesnym wyciagnieciem pierwiastka kwa- 25 dratowego z ich iloczynu i oznacza sie przy tym prosta budowa.W ukladzie przedstawionym na fig. 2 pierwszy sygnal xx doprowadzony jest do przewodu 6, zas drugi sygnal x2 do przewodu 7. Wynik mnozenia 30 wedlug wzoru II: 4867948679 t i X\ * X% y= 100 odbierany jest w przewodzie 8, w formie sygnalu cisnieniowego. Wartosc dzielnika wedlug wzoru II ustala sie przez doprowadzenie okreslonej warto¬ sci stalego cisnienia do przewodu 9, w tym przy¬ padku 100 mm H20.Uklad zasilany jest powietrzem doprowadzonym do przewodu 10. Cisnienie kaskadowe z kaskady 11 podawane jest na staly opór pneumatyczny 12 i do górnej komory bloku membranowego z jednym za¬ worem kulkowym. Cisnienie wyjsciowe w przewo¬ dzie 8 jest cisnieniem kaskadowym, kaskady która tworzy staly opór pneumatyczny, wykonany w po¬ staci kulkowego zaworu 14. Dzwignia 16 zawieszo¬ na na lozysku sprezystym, steruje jednoczesnie kulkowymi zaworami 14 i 15 zapewniajac w ten sposób jednakowa i jednoczesna zmiane ich opor¬ nosci. Stale cisnienie okreslajace wartosc dzielnika wg wzoru II doprowadzone jest przez staly opór pneumatyczny 13, przy czym charakterystyki na¬ tezenia w funkcji spadku cisnienia dla oporów pneumatycznych 12 i 13 sa takie same.Cisnienie kaskadowe panujace miedzy oporem pneumatycznym 13 i kulkowym zaworem 15 jest równe sygnalowi wejsciowemu xx.Z warunku równosci oporów dwóch kaskad pne¬ umatycznych otrzymujemy proporcje miedzy war¬ tosciami cisnien, jako wzór III: Si y I00~ x2 stad Xi • Xz y=* 100 W ukladzie przedstawionym na fig. 3 sygnal ci¬ snieniowy x doprowadzony do przewodu 17 jest podnoszony do kwadratu, a wynik jednoczesnie dzielony przez wartosc odpowiadajaca wielkosci cisnienia zasilania w przewodzie 18 np. 120 mm HaO.Wynik operacji matematycznej wedlug wzoru IV: y = — 120 odbieramy w przewodzie 19.W ukladzie przedstawionym na fig. 4 do przewo¬ du 20 doprowadza sie cisnienie zasilania, sygnal xx doprowadzony jest do przewodu 21, sygnal x2 do przewodu 22. Wynik operacji matematycznej: y = xx • x2 odbierany jest w formie sygnalu pneumatycznego w przewodzie 23. PL