Pierwszenstwo: 48534 18.X.1963 (P 102 772) Opublikowano: 26.X.1964 KI 86 a, 1/04 MKP D 03 b UKD Twórca wynalazku: mgr inz. Miroslaw Czolczynski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Techniczne Przemyslu Maszyn Wló¬ kienniczych, Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodreb¬ nione, Lódz (Polska) Urzadzenie do tworzenia nawoju na cewkach watkowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do two¬ rzenia nawoju krzyzowego na cewkach watko¬ wych.Wodzenie nitki przy tworzeniu nawoju krzyzo¬ wego na cewkach jest dokonywane za pomoca wo¬ dzików. Znane sa dwa rodzaje wodzików, z któ¬ rych pierwszy wykonuje ruch posuwisto-zwrot¬ ny, a druki ruch obrotowy.Wodziki o ruchu posuwisto-zwrotnym maja skomplikowane mechanizmy do zmiany i przeno¬ szenia ruchu obrotowego z przyrzadów napedo¬ wych na ruch posuwisto-zwrotny wlasciwego wo¬ dzika. Mechanizmy te wymagaja duzego poboru mocy, zwlaszcza przy duzych predkosciach wo¬ dzika, a poza tym czesci trace ulegaja szybkiemu zniszczeniu.Znane sa dwa rodzaje wodzików o ruchu obro¬ towym. Pierwszy rodzaj tych wodzików ma po¬ stac iwalca rowkowanego, na którym wykonanie rowków jest bardzo trudne. Poza tym w walcach rowkowanych, wykonywanych badz to z porcelany, badz tez z metalu, powierzchnia ich, wspólpracu¬ jaca z nitka, musi byc specjalnie obrabiana, w celu zmniejszenia scieralnosci, co wplywa bar¬ dzo na ich koszt wytwarzania.Drugi rodzaj wodzików o ruchu obrotowym ma postac rury ukosnie scietej, której powierzchnia sciecia stanowi krzywke wodzaca nitke. Rury .te sa nasuniete na wrzeciona i obejmujac cewke utrudniaja dostep do niej. Poza tym zastosowanie 10 15 25 30 tych rur wymaga skomplikowanej konstrukcji ich ulozyskowania na wrzecionie cewki i nadania im jednoczesnie ruchu posuwistego przy stalym ru¬ chu fObrotowym.We wszystkich wyzej opisanych wodzikach ni¬ tka caly czas jest w kontakcie z jej wodzikiem, co powoduje, zwlaszcza przy duzych predkosciach ce- wienia lub przewijania, dosc znaczne zmniejszenie wytrzymalosci mechanicznej nitek, a zatym i cze¬ stsze jej zrywy przy dalszych procesach technolo¬ gicznych.Znane jest równiez urzadzenie do wykonywania nawoju krzyzowego za pomoca wodzika obrotowe¬ go, który w czasie wykonywania ruchu posuwisto- zwrotnego przez nitke prowadzi ja tylko przy wy¬ konywaniu ruchu posuwistego, a ruch zwrotny nitki nastepuje samoczynnie pod wplywem napre¬ zenia. Urzadzenie to umozliwia cewienie nitki z du¬ za predkoscia bez obnizania jej wytrzymalosci me¬ chanicznej, lecz tak jak i we wszystkich znanych cewiarkach stopniowe przesuwanie nawoju na cewce jest wykonywane za pomoca specjalnego, bardzo skomplikowanego i kosztownego urzadze¬ nia.Znane sa dwa rodzaje urzadzen. W pierwszym z nich sa one zaopatrzone w czujnik ustalajacy srednice nawoju. Krazek tego czujnika toczy sie po nawoju i niszczy przedze. W drugim rodzaju tych urzadzen stopniowy posuwisty ruch obsady wodzi¬ ka jest nastawny, w zaleznosci od numeracji prze- 4853448534 wijanej przedzy. Nastawianie obsady dokonuje sie za pomoca specjalnego mechanizmu, zaopatrzonego w podzialke wskazujaca numeracje przedzy. Urza¬ dzenie to nie gwarantuje jednak wykonywania na¬ woju o dokladnej srednicy na calej jego dlugosci, 5 co powoduje nierównomierne naprezenia nitki w czólenkach na krosnach i jej zrywy.Przewodnia mysla wynalazku jest wyeliminowa¬ nie skomplikowanych mechanizmów do przesuwa¬ nia obsady wodzika oraz mechanizmów czujników 10 przez zastosowanie zespolu zabieraków, z których kazdy zabierak tworzy tylko jedna warstwe nawo¬ ju i jednoczesnie przesuwa miejsce tworzenia sie stozka nawojowego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony tytulem 15 przykladu i schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do tworzenia nawoju na cewce watkowej, w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie w widoku z góry, fig. 3 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 1, a fig. 4a, 4b, 4c, 4d iMe 20 przedstawiaja kolejne fazy tworzenia sie nawoju na cewce watkowej.Urzadzenie wedlug wynalazku jest wyposazone w szereg zabieraków 1 osadzonych na tasmie bez konca 2, która jest przesuwana prostolinijnym ru- 25 enem jednostajnym wzdluz osi cewki 7 za pomoca kola napedowego 3, podobnie jak w przenosnikach tasmowych. Dlugosc zabieraków 1 jest wieksza od przewidzianej grubosci nawoju 4 watkowej nitki 5, która jest podawana poprzez naprezacz 6. Napre- 30 zacz ten jest umieszczony w pewnej odleglosci od watkowej .cewki 7 w plaszczyznie pionowej prze¬ chodzacej przez os tej cewki, a jednoczesnie rzut naprezacza 6 na os tejze cewki znajduje sie poza jej glówka 8. Takie umieszczenie naprezacza 6 35 wzgleaem watkowej cewki 7 warunkuje samoczyn¬ ne nawijanie sie nitki 5 w kierunku zwrotnym po jej zsunieciu sie z zabieraka.Tasma 2^z zabierakami 1 jest umieszczona wzgle¬ dem cewki 7, tak aby konce czynnych zabieraków 40 xl (fig. 3) znajdowaly sie w pewnym odstepie (S) od plaszczyzny stycznej do cewki 7 i przechodzacej równoczesnie przez naprezacz 6.Przebieg tworzenia sie nawoju na watkowej cew¬ ce, w poszczególnych jego fazach, za pomoca urza- 45 dzenia wedlug wynalazku jest opisany nizej z po¬ wolaniem sie na fig. 4a-e, Tasma 2 wraz z zespolem zabieraków la, Ib prze¬ suwa sie ruchem jednostajnym w kierunku wska¬ zanym strzalka na fig. 4a, a watkowa cewka 7 50 obraca sie dokola swej osi ze stala predkoscia.Nitka 5 jest prowadzona w kierunku posuwistym za pomoca zabieraka la, przy czym nitka ta w mia¬ re przesuwania sie zabieraka la nawija sie na stoz¬ kowej powierzchni nawoju 4 o stopniowo mniejszej 'srednicy, przez co przesuwa sie równiez stopniowo po zabieraku la w kierunku jego konca.Gdy nitka 5 zostanie doprowadzona zabierakiem la do konca scietego stozka nawoju, dzieki odste¬ powi S spada z tego zabieraka (fig. 4b) i pod wply¬ wem naprezenia powodowanego naprezaczem w kierunku podstawy stozka nawoju (fig. 4c) nawija¬ jac sie na obracajaca sie cewke, wykonuje samo¬ czynnie nich zwrotny. 65 55 Przy nawijaniu sie nitki w kierunku zwrotnym, zostaje ona zaczepiona kolejnym zabieraniem Ib w chwili dojscia do 'podstawy stozka nawoju (fig. 4d) i prowadzona w kierunku posuwistym (fig. 4e).Opisane wyzej fazy stanowia jeden cykl pracy przy wykonywaniu naboju tworzacego nawój krzy¬ zowy.W poczatkowej fazie nawijania nitki na cew¬ ke 5, gdy nawój nie ma jeszcze powierzchni stoz¬ kowej, istniejacy odstep S uniemozliwilby wyko¬ nanie nalezytego nawoju, poniewaz w tej fazie na¬ wijania zabieraki nie mialyby stycznosci z nitka.W celu umozliwienia wykonania nalezytego na¬ woju w poczatkowej fazie nawijania, urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w nalezycie wycieta plytke dystansowa 9, po której krawedzi nic nawijana slizga sie zarówno przy wykonywa¬ niu ruchu posuwistego, jak i zwrotnego, odchyla¬ jac nawijana nitke w kierunku-tasmy 2 poza kon¬ ce czynnych zabieraków 1. Dlugosc plytki dystan¬ sowej jest dobrana tak, aby odpowiadala ona wy¬ sokosci stozka nawojowego.Dlugosc nawoju na cewce jest ustalana za po¬ moca czujnika 10, który uruchamia znane urza¬ dzenie do samoczynnej wymiany cewek.Naprezacz 6 jest zamocowany przesuwnie w pra¬ wo lub w lewo wzgledem plaszczyzny przechodza¬ cej przez os cewki 7.Grubosc nawoju 4 na cewkach nastawia sie |przez przesuniecie naprezacza 6 w prawo lub w lewo wzgledem plaszczyzny przechodzacej przez os cew¬ ki (fig. 3), zmniejszajac lub zwiekszajac odstep S, a tym samym zmniejszajac lub zwiekszajac gru¬ bosc wykonywanego nawoju.Odleglosci pomiedzy poszczególnymi zabieraka¬ mi 1 jak równiez dlugosci poszczególnych zabiera¬ ków moga byc jednakowe lub nieco rózne. Stosu¬ jac rózne dlugosci zabieraków i rózne odleglosci miedzy nimi na tasmie 2 uzyskuje sie nawój krzy¬ zowy, którego poszczególne warstwy nie zachodza jedna na tdruga, przez co uzyskuje sie latwe roz¬ wijanie sie nitki w czólenku podczas pracy krosna.Nalezy tu podkreslic, ze przy wykonywaniu na¬ woju na cewkach, przy stosowaniu urzadzenia we¬ dlug wynalazku, w poblizu glówki cewki uzyskuje sie nawój o krótkim stozku, a nastepnie dlugosc tego stozka stopniowo sie zwieksza, dzieki czemu podczas tkania na krosnie nitka rozwija sie w czó¬ lenku z cewki z równomiernym naprezeniem, co jest rzecza pozadana podczas procesu 'tkania. PL