Przedmiotem niniejszego wynalazku jest glowi¬ ca rejestrujaca do magnetycznej pamieci kinetycz¬ nej, stanowiacej jedna z czesci maszyny matema¬ tycznej lub innego urzadzenia cyfrowego, zaopa¬ trzona w podwójny obwód magnetyczny, zlozony z jarzma ferrytowego oraz z umieszczonego we¬ wnatrz niego rdzenia z folii ze stopu zelazo-niklo- wego, przy czym jej uzwojenie obejmuje obydwie czesci obwodu., Jedna z podstawowych czesci wchodzacych w sklad maszyn matematycznych i innych urzadzen cyfrowych jest pamiec, sluzaca do magazynowania przekazywanych i przetwarzanych informacji* Szczególnie szerokie zastosowanie znajduje kine¬ tyczna pamiec magnetyczna, z nosnikiem porusza¬ jacym sie wzgledem glowicy rejestrujacej.Glowica rejestrujaca pracuje w tym przypadku jako przetwornik energii, zamieniajacy przy zapi¬ sie energie impulsów elektrycznych na energie pola magnetycznego, które oddzialywujac na po¬ ruszajacy sie wzgledem niej nosnik powoduje jego odpowiednie namagnesowanie, a przy odczycie — zamieniajacy wytworzone przez magnesowany no¬ snik pole magnetyczne na napiecie na wyjsciu glo¬ wicy. Przyczyna rozpowszechnienia kinetycznej pamieci magnetycznej jako czesci maszyn matema¬ tycznych jest niewatpliwie duza ilosc informacji. 15 25 jaka pozwala ona zarejestrowac w jednostce obje¬ tosci nosnika czyli duza gestosc rejestracji. Decy¬ dujacy wplyw na gestosc rejestracji ma stopien koncentracji pola rozproszenia szczeliny roboczej glowicy w przestrzeni, w której porusza sie nosnik.Im wiekszy jest stopien koncentracji pola, tym mniejsza objetosc nosnika objeta jest jednorazo¬ wym oddzialywaniem glowicy, a tym samym od¬ powiednio duza gestosc rejestracji informacji.Polem rozproszenia szczeliny roboczej glowicy rejestrujacej nazywa sie te czesc wytwarzanego przez nia pola magnetycznego, która znajdujac sie na zewnatrz w bezposrednim sasiedztwie szczeliny oddzialywuje na nosnik. Natezenie pola rozpro¬ szenia jest zalezne od polozenia rozpatrywanego punktu wzgledem szczeliny, natomiast jego kon¬ centracja jest miara szybkosci spadku wartosci natezenia w miare oddalania sie rozpatrywanego punktu od szczeliny. Koncentracja pola rozprosze¬ nia jest wiec tym wieksza, im szybciej maleje jego natezenie w miare oddalania sie od szczeliny ro¬ boczej glowicy.Wiadomo, ze sprawnosc glowicy rejestrujacej jako przetwornika energii, stanowiaca stosunek strumienia rozproszenia szczeliny roboczej do sily magneto-motorycznej wytwarzanej przez prad plynacy w jej uzwojeniu zalezy od budowy obwo-48383 du magnetycznego glowicy. W szczególnosci spra¬ wnosc jest tym wieksza im mniejszy jest opór ma¬ gnetyczny rdzenia glowicy poniewaz odpowiednio mala czesc energii jest wówczas tracona w rdze¬ niu. Czestotliwosci impulsów wynoszacej przy re¬ jestracji informacji (kHz) towarzyszy zwykle po¬ wstawania zjawiska pradów wirowych. Z tego po¬ wodu rdzenie do glowic rejestrujacych nie sa wy¬ konywane z materialów magnetycznych jednoli¬ tych (na przyklad w calosci ze stopu zelaza, niklu) poniewaz wskutek pradów wirowych wystepuje w nich silne obnizenie efektywnej przenikalnosci ma- % gnetycznej, lecz zazwyczaj w postaci pakietów z odizolowanej-^od siebie folii zelazo-niklowej (per- malojowej). Jednak przy zbyt wysokich czestotli¬ wosciach grubosc folii, która zabezpiecza przed powstawaniem pradów wirowych jest tak niewiel¬ ka, ze istnieja powazne trudnosci technologiczne w uzyskaniu takiej folii o odpowiednich wlasno¬ sciach magnetycznych, powodujac oczywiscie zna¬ czny wzrost kosztu wytwarzania rdzeni.W celu usuniecia tych wad zastosowano rdzenie, wykonane z materialów magnetycznych o struktu¬ rze ziarnistej (na przyklad ferrytu), odpornych na dzialanie pradów wirowych. Zasadnicza ich wada jest jednak zwiazana z ziarnista struktura mate¬ rialu trudnosc uzyskania odpowiednio cienkich (na przyklad w postaci ostrza) biegunów szczeliny ro¬ boczej glowicy, które warunkuja uzyskanie ko¬ rzystnego rozkladu pola rozproszenia szczeliny ro¬ boczej i jego duzej koncentracji.W celu usuniecia tej wady zbudowano glowice z rdzeniami wykonanymi z ferrytu, z czolowymi nakladkami z permaloju, które umozliwiaja odpo¬ wiednie uksztaltowanie biegunów szczeliny robo¬ czej. Okazalo sie jednak, ze rozwiazania te nie umozliwiaja uzyskania wysokiej koncentracji pola rozproszenia szczeliny roboczej glowicy, a wskutek tego odpowiednio duzej gestosci rejestracji infor¬ macji na nosniku magnetycznym.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa glowica rejestrujaca do magnetycznej pamieci kinetycznej wedlug wynalazku, zaopatrzona W podwójny obwód magnetyczny, zlozony z jarzma ferrytowego, we¬ wnatrz którego umieszczony jest odpowiednio uksztaltowany rdzen z folii z materialu o bardzo duzej przenikalnosci poczatkowej i duzej pozosta¬ losci magnetycznej na przyklad stopu zelazo-ni- klowego (permaloju), przy czym uzwojenie glowicy obejmuje obydwie te czesci obwodu. Dzieki temu uzyskuje sie zarówno korzystna ceche glowic z rdzeniami ferrytowymi, polegajaca na malej opor¬ nosci magnetycznej rdzenia, jak i mozliwosc ta¬ kiego uksztaltowania biegunów Szczeliny roboczej glowicy, które zapewnia uzyskanie wysokiego stop¬ nia koncentracji jej pola rozproszenia.Zastosowanie podwójnego obwodu magnetyczne¬ go eliminuje pfzy tym w porównaniu do znanych glowic z nakladkami, trudnosci technologiczne zwiazane z klejeniem oraz wplyw warstwy kleju na sprawnosc glowicy.Badania glowic wedlug wynalazku wykazaly, ze znaczny wplyw na rozklad pola rozproszenia ma ksztalt geometryczny bieguna szczeliny roboczej oraz sposób ekranowania jarzma i fdzenia glowicy.Okazalo sie ha przyklad, ze bardzo korzystny roz¬ klad pola rozproszenia uzyskuje sie W przypadku, gdzie bieguny szczeliny maja ksztalt plaskich plyt, których powierzchnia czolowa jest w przyblizeniu 5 równolegla do powierzchni nosnika magnetyczne¬ go, a stosunek grubosci bieguna do dlugosci szcze¬ liny jest zawarty W granicach od 0,1 do 1,5, przy czym grubosc obydwu biegunów jest jednakowa.Uzyskany w tym przypadku stopien koncentracji io pola rozproszenia szczeliny roboczej glowicy jest znacznie wyzszy w porównaniu do osiagalnego w znanych rozwiazaniach glowic, umozliwiajac odpo¬ wiednio duza gestosc zapisu informacji.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry- 15 sunku, który przedstawia schematycznie glowice w widoku z boku.Glowica rejestrujaca do magnetycznej pamieci kinetycznej wedlug wynalazku sklada sie z jarz¬ ma 1, wykonanego z materialu magnetycznego o 20 strukturze ziarnistej, niewrazliwego na dzialanie pradów wirowych na przyklad ferrytu, którego powierzchnie czolowe 2 sa korzystnie, obustron¬ nie zbiezne w kierunku szczeliny roboczej oraz z rdzenia 4, wykonanego z folii z materialu o bardzo 25 duzej przenikalnosci poczatkowej i duzej pozosta¬ losci magnetycznej, na przyklad stopu zelazo-ni- klowego i majacego postac petli umieszczonej w otworze 5 jarzma 1, przy czym uzwojenie 11 glo¬ wicy obejmuje zarówno jarzmo 1 jak i rdzen 4. 30 Miedzy koncówkami 6 rdzenia 4 stanowiacymi bie¬ guny szczeliny roboczej jest umieszczona prze¬ kladka 3, wykonana z materialu o malej oporno¬ sci wlasciwej na przyklad z miedzi i wypelniajaca te szczeline. 35 Powierzchnie czolowe 2 jarzma 1 glowicy sa za¬ opatrzone w ekrany elektromagnetyczne 7, na przyklad w postaci warstwy srebra lub innego ma¬ terialu o malej opornosci wlasciwej, dzieki czemu strumien rozproszenia 8 szczeliny roboczej opusz- 40 cza obwód magnetyczny tylko przez powierzchnie czolowe 9 koncówek 6 rdzenia 4, a nie przez ota¬ czajace je powierzchnie czolowe 2 jarzma 1, umo¬ zliwiajac uzyskanie 'odpowiednio duzego stopnia koncentracji pola. 45 Korzystny dla Warunków zapisu informacji roz¬ klad pola rozproszenia szczeliny roboczej uzysku¬ je sie w tym przypadku, gdy koncówki 6 rdzenia 4, stanowiace bieguny szczeliny maja postac plaskich plytek, których powierzchnia czolowa 9 jest w 50 przyblizeniu równolegla do powierzchni nosnika magnetycznego 10, a stosunek ich grubosci D do grubosci d przekladki 3 wypelniajacej szczeline ro¬ bocza zawarty jest w granicach od 0,1 do 1,5.Opisana konstrukcja glowicy umozliwia z jednej 55 strony znaczne zmniejszenie opornosci magnetycz¬ nej rdzenia obwodu magnetycznego, a z drugiej uzyskanie wartosci stopnia koncentracji pola roz¬ proszenia szczeliny roboczej znacznie wyzszej w porównaniu do Osiagalnych wartosci w znanych 60 dotychczas rozwiazaniach glowic.Glowica rejestrujaca wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie We wszelkiego rodzaju ma¬ gnetycznych pamieciach kinetycznych, zwlaszcza w maszynach matematycznych i innych urzadze* 65 niach cyfrowych.48883 PL