Pierwszenstwo: 20.11. 1962 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 26. VI. 1964 48223 KI. 20 e 23 MKP B 61 g 5/Gfy UKD Twórca wynalazku: inz. Pierre Baronnet Wlasciciel patentu: Knorr-Bremse Kommanditgesellschaft, Munchen (Niemiecka Republika federalna) \\jrz< <:ka\ Sprzeg przejsciowy do pojazdów szynowych Wynalazek dotyczy sprzeglu przejsciowego wed¬ lug patentu Nr 47 384 przeznaczonego do sprzega¬ nia dwóch pojazdów szynowych, z których jeden jest wyposazony w sprzeg srubowy, z przegubowo zamocowanym palakiem, a drugi jest zaopatrzony w sprzeg zderzaka srodkowego ze szczekami sprzegajacymi, przy czym ramiona palaka .pola¬ czonego z hakiem cieglowym sprzegu srubowego sa uksztaltowane w poblizu sworznia palaka w taki sposób, ze przy pionowym ustawieniu osi wzdluznej tego palaka tworza ksztaltke, nadajaca sie do (sprzegania ze sprzegiem ziderzaka srodko¬ wego.Przy sprzeganiu sprzegu przejsciowego o takiej konstrukcji osoba obslugujaca musi wejsc pomie¬ dzy sprzegane pojazdy szynowe i wprowadzic pa¬ lak 'do wnetrza sprzegu srodkowego zderzaka. Osoba ta jest narazania na niebezpieczenstwo na skutek ruchów pojazdów szynowych, a ponadto musi o- na wykonac ciezka prace fizyczna, uciazliwa ze wzgledu na znaczny ciezar sprzegu srubowego i niekorzystna jego pozycje.Zadaniem wynalazku jest takie skonstruowanie sprzegu przejsciowego, zeby po odpowiednim przygotowaniu proces sprzegania wraz z wpro¬ wadzeniem palaka, wykonanego jako ksztaltka, do wnetrza sprzegu zderzaka srodkowego prze¬ biegal samoczynnie bez pomocy osoby obslugu¬ jacej.Osiagniete to zostalo wedlug wynalazku przez 10 15 20 25 30 umieszczenie w .pojezdzie wyposazonym w sprzeg srubowy urzadzenia, które przed 'sprzegnieciem pojazdów utrzymuje palak sprzegu srubowego w pozycji odpowiedniej do sprzegania z tym sprze¬ giem drugiego wagonu.Jezeli przytem wedlug dalszej cechy wynalazku urzadzenie utrzymujace palak bedzie wyposazone wr podatny czlon, polaczony z przednia sciana wagonu, symetrycznie do jego pionowej wzdluz¬ nej plaszczyzny symetrii i przebiegajacy w zasa¬ dzie poziomo, na którego przednim koncu bedzie zawieszony palak sprzegu srubowego, w sposób posredni lub bezposredni, poprzez uchwyt rozla¬ czajacy sie samoczynnie tylko przy ciagnieniu sprzegu srubowego, to wówczas mozna osiagnac szczególnie korzystny przebieg procesu sprzega¬ nia, poniewaz przy dalszym przesuwaniu pojaz¬ dów ku sobie, po wsunieciu elementu sprzegaja¬ cego do wnetrza sprzegu zderzaka srodkowego zderzaki boczne przejmuja energie zderzenia po¬ jazdów i powoduja zmiane wzglednego kierunku mchu pojazdów wzgledem siebie tak, ze zostanie pociagniety sprzeg srubowy i samoczynnie rozla¬ czony z urzadzeniem zawierajacym jego palak.Aby osiagnac prawidlowe sprzegniecie palaka sprzegu srubowego ze sprzegiem zderzaka srod¬ kowego równiez w przypadku, gdy obydwa te e- lementy sa poczatkowo wzgledem siebie przesta¬ wione w bok, mozna wedlug wynalazku hak przynalezny do urzadzenia zawieszajacego, pola-3 czonego z pojazdem szynowym wychylnie wokól co najmniej jednej osi pianowej, polaczyc z tym urzadzeniem zawieszajacym wychylnie w ograni¬ czonym stopniu wokól druigiej pionowej osi. Pa- lak sprzegu srubowego moze wówczas po przesu¬ nieciu bocznym w zakresie swego luzu bocznego obrócic sie wokól ostatniej pionowej osi do po¬ lozenia odpowiedniego do wsuniecia sie do wne¬ trza sprzegu zderzaka srodkowego./Do srodkowania urzadzenia zawieszajacego w kierunku poziomym mozna zaopatrzyc to urza¬ dzenie w blache wspornikowa, zagieta z obydwu stron haka eieglowego ukosnie ku dolowi i leza¬ ca na .koncu tego haka sprzegu srubowego w przypadku zawieszenia na urzadzeniu palaka sprzegu. Ciezar urzadzenia zawieszajacego powo¬ duje wówczas srodkowanie.W odmianie wyzej opisanej konstrukcji mozna zastosowac równiez w zasadzie sztywne urzadze¬ nie zawieszajace polaczone z pojazdem szynowym wychylnie jedynie wokól poziomej osi poprzecz¬ nej. Urzadzenie zawieszajace jest wówczas z pun¬ ktu widzenia kinematycznego wykonane w pro¬ sty sposób, lecz musi byc skonstruowane dosta¬ tecznie silnie, aby móc wychylic sprzeg zderzaka srodkowego w celu srodkowania.Do zabezpieczenia pionowego polozenia palaka sprzegu srubowego, urzadzenie zawieszenia moze byc polaczone w kierunku wzdluznym z ciegnem przebiegajacym skosnie do tylu i do góry i przy¬ mocowanego do sciany czolowej pojazdu szyno¬ wego,, wyposazonego w sprzeg srubowy. Jest przy tym szczególnie korzystne, gdy ciegno jest podat¬ ne. Zwlaszcza po odhaczeniu elementu sprzega¬ jacego z urzadzenia zawieszajacego podczas prze¬ biegu wyzej opisanych procesów sprzegania moz¬ na przez to osiagnac somoczynne odchylenie u- rzadzenia zawieszajacego w polozenie spoczynko¬ we przez podatne ciegno.Urzadzenie zawieszajace moze byc nastepnie polaczone z pojazdem szynowym w sposób umo¬ zliwiajacy latwe jego odczepienie tak, ze w razie nieuzywania go moze byc ono zdjete i uzyte w innym miejscu. Wówczas potrzeba duzo mniej u- rzadzen zawieszajacych niz sprzegów przejscio¬ wych.W koncu urzadzeniie zawieszajace wedlug wy¬ nalazku moze byc równiez wyposazone, przynaj¬ mniej w jedno wystajace skosnie do przodu ra¬ mie prowadzace, slizgajace sie poziomo lub pio¬ nowo na poczatku procesu sprzegania po sprzegu zderzaka srodkowego i srodkujace sprzegane sprzegi wzgledem siebie, dla zwiekszenia zakresu przesuniecia na boki sprzeganych sprzegów, po¬ zwalajacego na swobodne sprzeganie.Na rysunku uwidoczniono kilka przykladów wykonania sprzegu [przejsciowego wedlug wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie urzadzenie zawieszajace palak, czesciowo w przekroju- fig. 2 i 3 — fragmenty urzadzenia za¬ wieszajacego palak wedlug fig. 1; fig. 4 i 5 — rózne postacie wykonania szczególów urzadzenia zawieszajacego wedlug fig. 1; fig. 6 — inna postac wykonania urzadzenia zawieszajacego; fig. 7 — schematycznie urzadzenie zawieszajace, wy- 223 4 posazone w ramiona prowadzace, sluzace do po¬ ziomego srodkowania; fig. 8 — równiez schema¬ tycznie inna postac wykonawcza urzadzenia za¬ wieszajacego, a fig. 9 — schematycznie proces 5 sprzegania przy zastosowaniu urzadzenia zawie¬ szajacego, wyposazonego w dwie pionowe osie obrotu.Na rysunku te same elementy oznaczone sa ty- io mi samymi liczbami.Jak to pokazano na fig. 1 z czolowej sciany 1 pojazdu szynowego wystaje sprzeg srubowy, skla¬ dajacy sie z haka eieglowego 3 i polaczonego z nim sprzegu. Sprzeg sklada sie lubek 7 zamoco- 15 wanych przegubowo z jednej strony do haka 3, a z drugiej strony do mechanizmu sprzegajacego 5 oraz z palaka 9, zawieszonego przegubowo na drugim koncu mechanizmu sprzegajacego 5. Ra¬ miona palaka 9 sa w .poblizu polaczenia z mecha- 20 nizmem sprzegajacym 5 tak uksztaltowane, ze przy pionowym jego ustawieniu w osi wzdluznej tworza ksztaltke nadajaca sie do sprzegania z sprzegiem zderzaka srodkowego drugiego wagonu 11. Na scianie czolowej 1 pojazdu szynowego jest 25 zamocowany hak 13, na którym mozna zawiesic palak 5 w razie nieuzywania go, co na fig. 1 na¬ rysowano linia kreska-kropfca. Powyzej haka eie¬ glowego 3 znajduje sie na scianie iczolowej 1 wy¬ step 15, -ponizej którego przylega do sciany 1 30 czop 19 cylindra 17, wystajacego w zasadzie po¬ ziomo do przodu. Cylinder 11 wraz z cylindrem 21 i sprezyna 23 tworza razem teleskopowy ele¬ ment sprezysty. Sworzen 27 zamocowany do cy¬ lindra 17 i prowadzony w podluznym otworze 25, 35 wykonanym w cylindrze 21 ogranicza maksymal¬ na dlugosc teleskopowego elementu sprezystego.W dno cylindra 21 jest wkrecony hak 31, którego dlugosc mozna nastawiac za pomoca przeciwna- kretki 29. Na tym haku 31 moze byc zawieszany 40 hak 33 zamocowany do mechanizmu sprzegajace¬ go 5 w taki sposób, ze palak 9 znajduje sie wów¬ czas w pozycji odpowiedniej do sprzegania go ze sprzegiem zderzaka srodkowego. Na fig. 2 poka¬ zano hak 31 i hak 33 w przekroju w pozycji 45 zawieszonej. Z rysunku widoczne jest to, ze za¬ wieszenie to stwarza jedynie mozliwosc przesu¬ wania mechanizmu sprzegajacego 5 w kierunku sprzegu zderzaka srodkowego 11, d ze przy takim ruchu nastepuje odwieszenie. Z hakiem 31 tworzy 50 jedna calosc ramie prowadzace 35, które moze sie slizgac w czasie procesu sprzegania po krawedzi czolowej 37 sprzegu zderzaka srodkowego, prze¬ biegajacej w zasadzie poziomo i poprzecznie do Cfsi wzdluznej pojazdu. W poblizu przedniego 55 konca cylindra 17 jest zamocowana do jego dol¬ nej powierzchni blacha wspornikowa 39, za po¬ moca której cylinder ten opiera sie o koniec ha¬ ka eieglowego 3. Blacha wspornikowa 39 jest z obydwu stron haka \3 odgieta ku dolowi, co po- 60 kazano na fig. 3 w przekroju plaszczyzna. piono¬ wa, prostopadla do osi wzdluznej pojazdu. Na górnej powierzchni cylindra 17 w poblizu jego przedniego konca jest zamocowane ucho 41, o które jest zahaczona sprezyna 43, przebiegajaca. 65 do sciany czolowej 1 skosnie ku tylowi. 2s 48223 6 W celu przygotowania procesu sprzegania w- jazdu szynowego, wyposazonego w sprzeg przej¬ sciowy z pojazdem szynowym, wyposazonym w sprzeg 11 zderzaka srodkowego, palak 9 sprzegu zdejmuje sie z haka 13 i zawiesza hak 33 na ha¬ ku 31 urzadzenia zawieszajacego, ustawionego w pozycji pokazanej na fig. 1. Hak 31 jest tak gle¬ boko wkrecony w cylinder 21, ze palak 9 moze Eostac sprzegniety- z sprzegiem zderzaka srodko¬ wego 11 zanim zderza sie ze soba nieuwidocznio- ne na rysunku zderzaki obydwu pojazdów. Me¬ chanizm sprzegajacy 5. rozkreca sie przy tym ce¬ lowo na najdluzsza dlugosc, na skutek czego po¬ laczenie lubek 7 z mechanizmem, sprzegajacym 5 zwisa ku dolowi. Ciezar sprzegu dociska blache wspornikowa 39 do haka cieglowego 3 wbrew dzialaniu sprezyny 43, a wygiecie blachy wspor¬ nikowej 39 powoduje srodkowanie urzadzenia za¬ wieszajacego palak w kierunku wzdluznym po¬ jazdu1. * Przy dosuwaniu obydwu pojazdów szynowych ramie prowadzace 35 opiera sie najpierw o kra¬ wedz 37 i slizga sie po sprzegu srodkowego zde¬ rzaka 11 podnoszac równoczesnie urzadzenie za¬ wieszajace palak. Palak 9 jest tym samym srod- kowany wzgledem sprzegu zderzaka srodkowego 11 w plaszczyznie pionowej. Nastepnie palak 9 wchodzi do wnetrza sprzegu zderzaka srodkowe¬ go 11 i sprzega sie z nim. Przy dalszym zbliza¬ niu sie pojazdów zderzaja sie ich zderzaki i przejmuja na siebie energie zderzenia, przy czym cylindry 17 i 21 wsuwaja sie jeden w drugi, sci¬ skajac sprezyne 23. Nastepnie sprezyny zderza¬ kowe odpychaja pojazdy od siebie, na skutek czego palak 9 pociagniety zostaje przez sprzeg zderzaka srodkowego 11, a hak 33 zsuwa sie z haka 31, i sprzeg zostaje naprezony. Sprezyna 23 rozsuwa znowu cylindry 21 i 17 az do oporu, a sprezyna 43 podnosi cale urzadzenie zawieszajace, wychylajac je ku górze wokól czopa 19 i wyste¬ pu 15, az do polozenia spoczynkowego. Nastepnie mozna sprzeg skrócic za pomoca mechanizmu sprzegajacego 5, az do osiagniecia wymaganego stanu sprzegniecia, a urzadzenie zawieszajace mozna odczepic od wagonu po odwieszeniu spre¬ zyny 45 z ucha 41.W celu rozlaczenia sprzegu, sprzeg zderzaka srodkowego nalezy 'doprowadzic do pozycji roz- przeigniecia. Palak 9 sam wypada wówczas z nie¬ go.W niektórych przypadkach moze byc korzystne wykonanie przegubu czopa 19 przy scianie czolo¬ wej 1 w sposób pokazany na fig. 4 lub fig. 5.Wedlug fig. 4 czop 19 jest zamocowany sztywno do pojazdu szynowego za .pomoca pionowego sworznia 45, na skutek czego nie potrzebna jest sprezyna 43, poniewaz wychylenie urzadzenia za¬ wieszajacego ku górze nie jest mozliwe. W tym przypadku urzadzenie zawieszajace jest stale po¬ laczone z pojazdem szynowym i jest w razie po¬ trzeby zawsze do dyspozycji.Wedlug fig. 5 sciana czolowa 1 jest wyposazo¬ na w dwa wglebienia lezace poziomo obok siebie.We wglebienia te wchodza garby 49 czopa 19. O- bydwa garby 'dzialaja srodkujaco, na skutek cze¬ go nie potrzeba stosowac blachy wspornikowej 29. Dla uproszczenia konstrukcji mozna w tym przypadku zastapic sprezyne 43 sztywnym cie¬ gnem. 5 Na fig. 6 pokazano inna odmiane wykonania u- rzadzenia zawieszajacego palak. Hak 13 jest przy tym tak uksztaltowany, ze moze on stanowic wspornik i lozysko dla czopa 19. Ramie prowa¬ dzace 35 wspólpracuje w tym przypadku — w od¬ róznieniu od uprzednio opisanej konstnukcji — z górna powierzchnia wystepu prowadzacego 51 o znanej konstrukcji sprzegu zderzaka srodkowego 11. Dalsze szczególy konstrukcyjne sa analogiczne jak wyzej opisano, a ich dzialanie jest podobne tak, ze nie potrzeba ich powtórnie omawiac.Na fig. 7 pokazano w sposób schematyczny u- rzadzenie zawieszajace wraz ze sprzegiem. Urza¬ dzenie zawieszajace jest przy tym zaopatrzone w ramiona prowadzace 53, które moga slizgac sie po pionowo wystajacej ku górze czesci sprzegu zderzaka srodkowego U i na skutek tego moga one powodowac srodkowanie poziome sprzega¬ nych sprzegów. Przez zastosowanie ramion pro¬ wadzacych 53 powieksza sie znacznie poziomy zakres chwytania sprzeganych sprzegów.Na fig. 8 pokazano równiez w sposób schema¬ tyczny sztywne urzadzenie zawieszajace wraz ze sprzegnietym z nim sprzegiem. Poniewaz urza¬ dzenie zawieszajace musi byc dostatecznie wy¬ trzymale, aby moglo scisnac sprezyne 55 sprzegu zderzaka srodkowego 11, stad tez w celu (uprosz¬ czenia konstrukcji korzystne jest urzadzenie to polaczyc z przednia sciana 1 wychylnie wokót poziomej osi ^poprzecznej. Sprzeg srodkowego zderzaka 11 wykonuje w tym przypadku równiez poziome ruchy srodkujace wokól przegubu 57.Na £ig. 9 pokazano w sposób schematyczny u- zupelnienie do urzadzen zawieszajacych, pokaza¬ nych na fig. 1 i fig. 6. Hak 31 obraca sie w tym przypadku wokól pionowej osi 59, jest zamoco¬ wany w opisanym juz urzadzeniu zawieszajacym tak, ze palak 9 przy poczatkowym przesunieciu bocznym obu sprzegów, po wychyleniu bocznym urzadzenia zawieszajacego w zakresie tolerancji sprzegu moze dostosowac sie do polozenia sprze¬ gu zderzaka srodkowego 11 przez obrót, jak to zostalo pokazane na rysunku linia kreska-krop- ka. Ta droga zwieksza sie pewnosc przebiegu procesu sprzegania. PL