Przedmiotem niniejszego wynalazku jefst urzadzenie stasowane do rttr, wyrzuca¬ jacych torpedy podwodne na sitatkach pod¬ wodnych lulb innych, pozwalajace! na szyb¬ kie wyrzucanie torpedy przy zamknietej przez caly czas (dzieki czemu torpeda po¬ zostaje sucha podczas znajdowania sie ru¬ ry pod powierzchnia wody) az do chwili wyrzucenia torpedy przedniej Mapie rury.W rurach uzywanego dotychczas rodza¬ ju, wyrzucanie torpedy sklada sie z trzech nastepujacych po sobie czynnosci: otwar¬ cia Mapy, zakrywajacej przód rury, uwod¬ nienia torpedy, utrzymywanej w rurze w [polozeniu zacisnietiem zapomoca mechani- zmóhjwrodzaiju hamulca, zaworu hub podob¬ nego urzadzenia, orazi wychwyt wlasciwego mechanizmu wyrzucajacego, dzialajacego, Btosowtnie do okolicznosci, baidzto za po- srednBctwem ladtonku prochu, badz tez przez wypchniecie za posrednictwem po¬ wietrza sprezonego lub wreszcie przez uru¬ chomienie tloka wyrzucajacego.Bandzo czesto druigi i trzeci ispoisób dzialania jest polaczony w jedno.Wynalazek niniejszy przedstawia urza¬ dzenie, dozwalajace w sposób nadzwyczaij prosty polaczyc wymienione trzy czynno¬ sci, wywolywane ponadto w pozadanem nastepstwie i bez przerwy, zapomoca jed¬ nego tylko poruszenia, wykonanego przez obsluge.Stosownie do wynalazku, mechanizm otwierajacy klape przednia rury wyrzuca¬ jacej torpede (zawierajacej tlok, urucho¬ miany przez plyn pod cisnienieni) wprawiasamoczynnie w nuóh w odpowiedniej chwi¬ li z& posrednictwem ttfzonu przelotowego tloka urzadzenie (trzon zatrzymowy lub hamulec zatrzymowy), unierufchomiiajace tortpedle w rurze, oraz urzadzanie do wy¬ rzucania torpedy; wynalazek obejmuje równiez rózne urzadzenia, przeznaczone do usuwania wszelkiej nieprawidlowosci w dzialaniu i zapewniajace pomyslny skutek przy dzialaniu recznem.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 jest widokiem rury wyrzuca¬ jace1) torpede wraz z proponowanem urza¬ dzeniem w przekroju piotooWyni, fig.. 2— od|poviednim rzutem poziomym, przyczem na obu tych figurach klapa przednia jest zamknieta? figi. 3 przedstawia czuciowy rzut poziotaiy z otwarta] klapa przednia, fig, 4—widok, zprzodu przy zamknietej kla¬ pie, fiig. 5 —- przekrój poprzeczny prawej strony zapory zatrzymowej to*pedy wzdhtó lihiji V—V fig. I1.Na figtiraidh tych litera A oznacza lufe do wyrzucania torped, zaopatrzona ziprzo- dki W klape B, której dtlwieranfe i zamyka¬ nie Uskutecznia sie za1 poSredbictlwem trzo¬ nu D tloka G, pracujacego w cyBnldfze E pod dzialaniettn kolejno na jedna i druga jego strone gazu lub. plynu pod ci&inieniefti.Uruchomienie kla^y B za posredttib- 'Uwem trzonu D mozna osiagnac nip. w spo¬ sób przedstawiony nai fig. i, 2 I 3. KlapaS B jesl osadzona na czopie b ramienia &1 za- klinionego na osi B1, obracajacej fci'e we wisportiiku a n^ lfcufie A. Na dsi 2?1 jelst tfów- niez zakliniony wycinek zebaty B*, zaze¬ biajacy sie z zebnicaj d fazonu D.»- Urzadzenie zatrzymujace, zarówno jak i urzadzenie wyrzucajace torpede, &A uru¬ chomiane, stosownie do wynalazku, za po- Slrednictwem trzonu przelotowego F tloka C, przedluzonego ordpowtednio w tym celti i zaopatrzonego w niezbedne czesci natped- ne i ochronne, opilsane ponizaj; mozna tów- niief osiagnac w1 pozadanej kolejnosci- tu- chy klapy B, zwolnienie; i wyrzucanie tor¬ pedy zapomoca jednego tyilko przesuniecia dzwigni G, wyprawiajacej w ruch rozdzie¬ lacz do gazu lub cieczy pod cisnieniem ce¬ lem przesuniecia tloka C.Rozdzielacz ten moze byc dowolnej konstrukcji, np. skladac sie ze zwyklego, czterowyloTowego kurka H. Dwa /przewo¬ dy h1, h2, wychodzace z rozdzielacza, wcho¬ dza odpowiednio przy e1 i e2 do cylindra E przy koncach jego: przednfrn i tylnym.Przewody h3f h4 lacza, roztdzielacz ze zró¬ dlem gazu lub cieczy pedne1)'. Stosownie do kierunku przesuniecia sie tloka C, przewo¬ dy h1, h2 sluza kolejno do doplywu cieczy pod cisnieniem do cyllilndlra lub do jej od¬ plywu zipowrotem do zbiornika.Dla uruchomienia przyfzadti, wyrzuca¬ jacego toir przelotowego F, trzon) ten jest zaopatrzony w oporek F1, zaczepiajacy o wzmiankowa¬ ny przyrzad, przyczem j przesuniecia wzgledne przyrzadu wyrzucajacego i opor- ka sa tego rodzaju, ze ten ostatniil zaczyna dzialac we wlasciwej chwili podczas prze¬ suwania sie tloka C, t j\, gdy klapa B jest calkowicie otwarta, a torpeda swobodna.Przyrzad wyrzucajacy torpede moze byc jakiegokolwiek znanego rodzajju i za¬ wierac np. zawór odciazajacy i, wywolu¬ jacy dzialanie zaworu wyrzutowego I (fig. 2), celem wpustu do rury A przez przewód I2 sprezonego powietrza, znajdujacego sie w zbiorniku Z1. Zawór i zaopatrzony jest w trzpien i1, o który opiera sie jedno z ra¬ mion j2 dzwigni z1, ;2, polaczonej przegu¬ bem z ruira A; drugie rami^ /' dizwifgni, za¬ czepiane przez widelki na trzonie przelo¬ towym F, uruchamia oporek F' podczais przedniego skoku tloka C.T)la wprawienia w ruch przyrzadu za¬ trzymujacego torpede, trzon przelotowy F posiada krawedz oporowa F2, ulmieszezoina tak, aby w pozadanem miejscu skoku tlo¬ ka C (t. j. gdy klapa jest prawie zupelnie podniesiona) napotkala jedno z ramion — 2 —dzwigni kolankowej L, V, osadzonej obro¬ towo na rurze A. Równoczesnie krawedz ta sprawia za posrednictwem teljze dzwi¬ gni, preta L2 oraz ramienia L3, (przymoco¬ wanego obrotowo w /3 do rury A, ode¬ mkniecie zapora L4 (fig. 5).Oprócz tego, trzon przelotowy F sluzy do uruchomienia w odpowiedniej chwili róznych urzadzen, usuwajacych nieprawi¬ dlowosci dzialania podczas wystrzalu lub przed nim.Tak naprzyklad trzon przelotowy F moze byc równiez zaopatrzony w zapore, która dziala wraz z. zajpora dzwigni G i za¬ pewnia dokladne zamkniecie klapy B w ra¬ zie jakichkolwiek braków w dzialaniu cie¬ czy tloczacej na strone przednia tloka C lulb w razie nieszczelnosci tego ostatniego.Zapora ta M, w danym przykladzie, jeist przymocowana przegubowo do fezonu przelotowego w m i znajduje sie pod dzia¬ laniem sprezyny plaskiej m, Utrzymujacej ja w polozeniu podniesionem, w którem o- piera sie za posrednictwem swego wierz¬ cholka! o jedno z ramion N dzwigni N, N\ obracajacej sie okolo punktu nieruchome¬ go n. O drugie ramie N* tej dzwigni opiera sie podczas spoczynku (przy zamknietej klapie B) krazek cierny O2, osadzony na jednem z ramion O' dzwigni ko¬ lankowej O1, O2, obracajacej sie okolo punktu nieruchomego o. Ramie O dzwigni jest polaczone za posrednictwem ciegla P z dzwignia uruchomiajaca G.Dzialanie opisanego przyrzadu jest na¬ stepujace: Podczas spoczynku torpeda Q miesci sie w lufie A, klapa przednia B jest zamknie¬ ta; i Utrzymuje sie w polozeniu przycisnie- tem do swego gniazda za posrednictwem wycinka zebatego B2.Ciecz pod cisnieniem zamknieta w cy¬ lindrze E zapobiega przesunieciu sie zebni- cy d i utrzymuje kla|pe B w polozeniu za- mknietem. Mechanizm #—Af zabezpiecz^1 to zamkniecie na wypadek nieszczelnosci tloka C.Dla wyrzucania torpedy nalezy przesu¬ nac dzwignie G z prawa na lewo w poloze¬ nie G\ Dzieki temu zostaje oswobodzony trzon przelotowy F. Dzwignia O, pociaga¬ jac przekladnie P—O—O', podnosi krazek cierny O2 i oswobadza ramie N\ W tym samym czasie rozdzielacz zajmuje poloze¬ nie, w którem ciecz tloczaca doplywa przez przewód h2 do powierzchni tylnej tloka C, podczaJs gdy komora przednia cy¬ lindra E laczy sie przez przewód K z od¬ plywem.Trzon przelotowy F, pociagniety przez tlok C, przechyla uwolniona dzwignie N— N', zas wycinek B2 pod dzialaniem zebnik cy d wywoluje przez, obrót otwieranie Ma¬ py B. W chwili gdy to otwieranie dobiega konca, krawedz oporowa F2 napotyka ra¬ mie L dzwigni L—L\ wywolujac równiez przesuniecie zaporu L4, przytrzymujacego torpede. Natychmiast potem zaczyna dzia¬ lac oporek Ff na widelki f i wywoluje, jak to bylo powyzej opisane, dzialanie zaworu odciazajacego i i wyrzucenie torpedy.Po wystrzale, dzwignia uruchamiajaca G zostaje cofnieta w polozenie G2, co na¬ daje rozdzielaczowi polozenie, w którym ciecz tloczna oddzialywa na strone przed¬ nia tloka, podczas gdy komora tylna cylin¬ dra laczy sie z wylotem. Trzon przeloto¬ wy cofa sie; zapora M przesuwa sie pod wierzcholek ramienia # dzwigni N—N' po¬ ciaganej przez sprezyne ri w polozenie przedstawione na figurze, gdzie opiera sie ona o oporek n2. W ten wiec siposób za¬ mkniecie klapy jest znowu zabezpieczone.Trzon przelotowy mozna urzadzic w ta¬ ki sposób, ab^w razie potrzeby mógl byc uruchomiony recznie. W tym celu trzon ten zostaje zaopatrzony w zebnice boczna F3, z która zaziebia sie kolo zebate R, zaklinio- ne na osi r, podtrzymywanej przfci rure A, które moze byc uruchomione' bezposrednio zapomoca klucza lub grzechotki, nasadzonej — 3 —na odcinek pryzmatyczny wymienionej osi.Przy uruchomianiu w ten sposób nalezy usunac oporek F\ Wyrzucanie torpedy od¬ bywa sie recznie przez przesuniecie dzwi¬ gni S, zaklinionej na osi /, z polozenia S w polozenie SVNa przedluzeniu s dzwigni S zlnajduje sie pierscien s\ który otacza trzon przelotowy F. Trzon ten nie dopu¬ szcza przesuniecia sie dzwilgni od S do S' dopóty, az wymieniony pieriscien przesunie sie naprzeciwko wyzlobienia F4, co zacho¬ dzi po zuipelnem otwarciu Mapy B.Fig. la — 8a przedstawiaja, jako przy¬ klad, wykonanie, stanowiace polaczenie trzonu przelotowego tloka z mechanizmem, wywolujacym samoczynne otwarcie zawo¬ ni zachowawczego do powietrza torpedy* W ópisanem powyzej wykonaniu (fig. 1 .do 5), zawór ten otwiera sie recznie zapo¬ moca klucza. Zawór wpiistowy powietrza do silnika zostaje uruchomiony zwykle sa¬ moczynnie zapomoca dzwigni1, tworzacej wystep na torpedzie, który, przy spotka¬ niu sie z trzonem wystajacym wewnatrz ru¬ ry wypuszczajacej torpede, zostaje przyci¬ sniety, gdy torpeda zostaje wypchnieta na- zewnatrz rury. Szczelnosc tego zaworu n.ie zawsze jest dokladna, powietrze sprezone w zbiorniku do wyrzucania torpedy ucho¬ dzi powoli przez ten zawór i zbiornik sie opróznia.Umieszczenie wiec zaworu zachowaw¬ czego ma na celu utrzymanie, w pewnym ¦stopniu, powietrza w zbiorniku. Zapomniec nie otwarcia tego zaworu mialoby feralne nastepstwa, wywolujac zatrzymanie torpe¬ dy natychmiast po jej wyjsciu z rury; po¬ laczenie miedzy zbiornikiem wyrzucajacym a silnikiem pozostaloby w rzeczywistosci zamkniete, sprezone powietrze nie mogloby sie dostac do silnika, który wskutek tego nie móglby dzialac.Przyklad wykonania, przedstawiony na fig. 1 a do 8a i wsuwa te zaleznosc i za¬ pobiega wzmiankowanym wadoni, wywolu¬ jac samoczynne otwarcie zaworu zacho¬ wawczego w chwili wykonywania wyzej wymienionych trzech czynnosci i to za j.ed- nem poruszeniem), wykotnanem przez ka- ncniera.Dotyczacy mechanizm sklada sie W za¬ sadzie z urzadzenia, umieszczonego na trzonie przelotowym tloka roboczego, po¬ laczonego z kluczem do uruchomienia za¬ woru zachowawczego w ten sposób, ze za 'posrednictwem klucza zostaje udzielony 'zaworowi ruch obrotowy, wywolujacy jego otwarcie, poczem klucz zostaje usuniety dla dania swobodnego przejscia toijpedzie.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny Wzdluz linji /—/ fig. 2a , przedstawiajacy czesci mechanizmu na trzonie przelotowym tloka, fig. 2a —czesciowy przekrój wedlug linji //—// fig. 1a i widok w rzucie pozio¬ mym zespolu urzadzenia, fig. 3 a —przekrój Wedlug III—III fig. 1'¦ , fig. 4a —przekrój wedlug linji IV—IV fig. 1\ fig. 5a — przekrój wedlug linji V—V fig. 1° przed¬ stawiajacy klucz uruchomiajacy, osadzony lia zaworze zachowawczym, celem wykona¬ nia otwarcia zaworu, fig. 6a —odpowiedni czesciowy rzut poziomy, fig. 7 a i 8a — wi¬ doki analogiczne do przedstawionych na fig. 1 a i 4a i uwidoczniajace polozenie czesci mechanizmu, gdy zawór zachowawczy jest otwarty, a klucz uruchamiajacy usuniety.Trzon przelotowy F tloka roboczego przesuwa sie w pochwie A i posiada w dwóch przeciwleglych punktach dwa wysta¬ jace kraizki cierne a1 i a2, osadzone na osi Q3 i przymocowane do niej zapomoca podL kladki cc4 i sruby a5. Kazdy z tych krazków Wchodzi do srubowego zlobka d6 na po¬ wierzchni wewnetrznej pochwy A, ulozonej w dwóch lozyskach D1 i D2, umocowanych ma rurze wyrzucajacej T i nie mogacej sie (przesuwac w kierunku podluznym; Ilosc krazków oraz odpowiednich zlobków moze (byc dowolna.Druga pochwa B, osadzona na pochwie A, posiada oporek 61, przeznaczony, jak to — 4 —bedzie opisane ponizej, do usuwania klu¬ cza G, uruchomiajacego zawór zachowaw¬ czy.Uzywana zwykle konstrukcja tego za¬ woru jest przedstawiona na fig. 5a •. Wla¬ sciwy zawór jest oznaczony litera S. Aze¬ by zawór podniesc, nalezy nasadzic na ko¬ niec s trzonu zaworowego o przekroju kwa¬ dratowym klucz i obrócic trzon okolo jego osi.Pochwa B moze sie przesuwac na po¬ chwie A za posrednictwem zlobka bt pro¬ wadzonego po listwie a7, która wywoluje równiez obrót B podczas obrotu A. Pochwa B zaopatrzona jest w zewnetrzne naciiecie srubowe, wchodzace w naciecie srubowe, nakretki C, osadzonej w lozysku D1, na której umocowana jest w srodku sruba ha¬ mulcowa d1. Po drugiej stronie oporka 61 pochwa B ma ksztalt walcowy.Na swobodnym koncu pochwy A znaj¬ duje sie kolo slimakowe E. Kolo to, umo¬ cowane na czesci stozkowej pochwy A na¬ kretka e1, moze byc zluzowane przez od¬ srubowanie tej ostatniej.Z drugiej strony lozyska D1 znajduje sie garb, w którym jest osadzona os /4, sta¬ nowiaca czop dla piasty L dzwigni kolan¬ kowej /\ /2, której ramie l2 jest stale przy¬ ciagane przez sprezyne /3 do czesci walco¬ wej pochwy B. Drugie ramie Z1 jest zakon¬ czone widelkami, zaopatrzonemi w trzpien- ki /5, wchodzace w szyjke na górnym kon¬ cu klucza G, uruchomiajacego zawór zacho¬ wawczy S powietrza sprezonego torpedy.Klucz G zachodizi swa czescia ddlna na koniec glowicy s trzonu zaworowego, a mianowicie wyzlobieniem kwadratowem tak, ze przy obrocie pociaga go za soba, wywolujac podnoszenie sie i opuszczanie zaworu. Klucz jest prowadzony we wspor¬ niku H, znajdujacym sie na skrzynce Z, o- sadzonej na rurze T wyrzucajacej torpede; nakretka i1 laczy wspornik H ze skrzyn¬ ka /.Urzadzenie, skladajace sie ze Wsporni¬ ka/?, skrzynki / i nakretki i1, sluzy do ula¬ twienia (w chwili umieszczania torpedy w (rurze) wchodzenia klucza na trzon zaworu, igdyby ten znalazl,sie dokladnie na jednej ilinji z kluczem.Kolo slimakowe J, zaziebiajace sie z ko¬ ilem E, jest osadzone luzno na wsporniku \H i przyciskane don nakretka j1.Oporek K, umocowany na kluczu kwa¬ dratowym sfwym otworem, wchodzi w zlo¬ bek/ (fig. 6'a.i 8a ) na kole J, ceflem sprze¬ zenia go z kluczem dla pociagniecia przy obrocie.Wreszcie, koniec górny klucza zakon¬ czony jest nakretka z podkladka g1, o któ¬ ra opieraja sie dwa trzony l5< osadzone w widelkach ramienia dzwigni Z1, celem po- iciagni^cia klucza przy podnoszacym ruchu -dzwigni.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: Torpeda U zostaje umieszczona w od- powiedniem mieijscu rury T, a klucz uru¬ chomiajacy G naisadza sie na kwadratowa glowice s trzonu zaworowego.Poniewaz osie obu tych czesci moga sie nie zejsc dokladnie, przeto odkreca sie na¬ kretke i1 skrzynki /, oswobodzajac równiez ^wspornik H, który wówczais moze byc zlek- ka przesuniety równolegle do osi rury T dopóty, az obie powyzej wymienione osie zejda sie; wtedy moze byc dokonane nasa¬ dzenie klucza. W tym celu, odkrecajac srube e1, zluzowujemy kolo E i obracamy recznie oporek K w ten sposób by klucz G wszedl na koniec trzonku s zaworu i zamo- cowujemy go nalezycie, wsuwajac oporek K w wyzlobienie j1 kola J, odpowiednio u- stawionego.Gdy klucz jest umieszczony nalezycie, wtedy zakreca sie nakretki i1 i e1 i przy¬ rzad jest gotów do dzialania.Czynnosc wyrzucania torpedy, opisana powyzej, wywoluje przesuniecie trzonu przelotowego F w kieruriku strzalki. Kraz¬ ki cierne a1 i a2, biegnace w wyzlobieniach pochwy A, udzielaja jej ruch obrotowy — ! —(krok, jednakowy dla obli zlobków, mózd byc malejacy, by zlagodzic szybkosc obrotu pochwy w chwili ruszenia i ulatwic oderwa¬ nie sie zaworu). Kolo zebate E, pociagane przez pochwe A, wywoluje obrót kola J i zarazem oporka K, klucza G i trzonku s za¬ woru zachowawczego do powietrza torpe¬ dy. Ten ruch sprawia otwarcie zaworu.Obrót pochwy A wywoluje równiez ob¬ rót pochwy fi, która wskutek naciecia sru¬ bowego, wchodzacego w nakretke C, otrzy¬ muje równoczesnie przesuw podluzny. W pewnej okreslonej chwili, nastawionej na poczatku i odpowiadajacej zupelnemu o- twarciu zaworu zachowawczego, oporek b1, stanowiacy cziesc pochwy B, opiera sie o ramie Z2 dzwigni L i obraca ja, wywolujac podniesienie ramienia Z1, a zarazem klu¬ cza G, który schodzi z trzonu s zaworu i przestaje przeszkadzac dalszemu posuwa¬ niu sie torpedy. Koniec tego ruchu przypa¬ da na chwile, gdy, 'po oswobodzeniu torpe¬ dy, trzon przelotowy F uruchamia zawór wyrzucajacy w sposób opisany powyzej.Czesc wspólsrodkowa oporka pozWalla pod¬ czas tego krótkiego okresu ograniczyc pod¬ noszenie sie klucza.Po wystrzale, podczas zamykania kla¬ py, rózne czesci mechanizmu powracaja, Wskutek ruchów wstecznych, do polozenia pierwotnego. PL