Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie do odlewania odsrodkowego zwlaszcza koszyków lozysk tocznych z metali kolorowych, którego kokila jest zaopatrzona w przesuwana pneumatycznie lub hydraulicznie pokrywe, po¬ laczona za pomoca ukladu dzwigniowego z lyz¬ ka wlewowa.Znane dotychczas urzadzenia do odlewania odsrodkowego, w których pokrywa jest przy¬ mocowana do kokili za pomoca srub, zacisków lub podobnyeh polaczen rozlacznych, maja te zasadnicza wade, ze otworzenie, kokili celem wyjecia odlanego przedmiotu wymaga wyko¬ nania szeregu manipulacji recznych w bezpo¬ srednim zetknieciu z elementami o wysokiej *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Andrzej Pol i mgr inz. Wieslaw Kobylecki. temperaturze, co przedluza czas otwarcia ko¬ kili i powoduje jej nadmierne stygniecie, ma¬ jace wplyw na obnizenie jakosci odlewu po po¬ nownym zalaniu oziebionej kokili metalem, a tym samym koniecznosc zwiekszenia naddat¬ ków na obróbke. Ponadto otwieranie kokili jest czesto przyczyna oparzen obslugi urza¬ dzen.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urza¬ dzenie do odlewania odsrodkowego wedlug wy¬ nalazku, którego kokila jest zaopatrzona w po¬ krywe ulozyskowana w przesuwnym suporcie i otwierana lub zamykana za pomoca urzadze¬ nia hydraulicznego albo pneumatycznego. Po¬ krywa ta jest polaczona elastycznie z odizolo¬ wanym od niej termicznie pierscieniem docis¬ kowym, umozliwiajacym szczelne zamkniecie kokili oraz utrzymanie wysokiej temperatury jej czesci stykajacych sie z plynnym metalem,a równoczesnie zapobiega grzaniu sie jej czesci zewnetrznych zwlaszcza lozyska pokrywy. Wsku¬ tek iega mozliwe jest otwieranie i Wmykanie kokili bez udzialu czynnosci recznych, a tym samym skrócenie, czasu tych zabiegów i utrzy¬ manie stosunkowo wysokiej temperatury wew¬ netrznych elementów kokili przed zalaniem me¬ talu, przyczyniajac sie do podniesienia jakosci odlewu oraz zmniejszenia naddatków.Urzadzenie wedlug wynalazku jest równiez zaopatrzone w uklad dzwigniowo-krzywkowy laczacy, suport przesuwnej pokrywy z lyzka wlewowa, dzieki czemu w trakcie otwierania kokili nastepuje samoczynne wyjecie lyzki z wnetrza kokili.W zastosowaniu do odlewania przedmiotów w ksztalcie pierscieni z otworami na przyklad koszyków lozysk tocznych rózni sie ono ponad¬ to zasadniczo od znanych urzadzen tym, ze jego kokila jest na stale polaczona z obrotowym wrzecionem urzadzenia i zaladowywana jest rdzeniami bez koniecznosci zdejmowania jej z wrzeciona, wskutek czego nastepuje dalsze skró¬ cenie czasów przygotowawczych wplywajace na utrzymanie wysokiej temperatury kokili, a tym samym na jakosc otrzymywanych odlewów.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia przykladowe rozwiazanie urzadzenia do odsrodkowego odle¬ wania koszyków lozysk tocznych z kokila z rdzeniami skorupowymi w widoku z boku z czesciowym przekrojem, fig. 2 — odmiane urzadzenia z kokila zaopatrzona w uklad me¬ talowych rdzeni wysuwanych z niej promienio¬ wo — w widoku z boku z czesciowym przekro¬ jem, a fig. 3 — to samo urzadzenie w widoku z przodu.Urzadzenie przedstawione przykladowo na fig. 1 jest przystosowane do odlewania koszy¬ ków lozysk tocznych z metali kolorowych i sklada sie z wrzeciona i, ulozyskowanego w korpusie 2 maszyny i napedzanego za pomoca nieuwidocznionego na rysunku znanego ukladu napedowego, z kokili 3 przymocowanej do wrze¬ ciona 1 za posrednictwem zbieraka 4 i zaopa¬ trzonej w pokrywe 7, z polaczonego z ta po¬ krywa suportu 9 przesuwanego za pomoca urza¬ dzenia pneumatycznego lub hydraulicznego, z urzadzenia wypychajacego oraz z urzadzenia dzwigniowo-krzywkowego poruszajacego lyzke wlewowa 10.Pokrywa 7 urzadzenia jest ulozyskowana za pomoca lozyska tocznego 11 w chlodzonej wo¬ da tarczy 8, która jest osadzona przegubowo w jarzmie suportu 9. Suport ten jest polaczony za posrednictwem tloczysk 12, osadzonych prze¬ suwnie w prowadnicach 13 korpusu maszyny z urzadzeniem hydraulicznym lub pneumatycz¬ nym sluzacym do jego przesuwania.W pokrywie 7 jest elastycznie osadzony za pomoca sworzni 14 ze sprezynami 15 — pier¬ scien 16 stanowiacy bezposrednie zamkniecie kokili i odizolowany od niej za pomoca izola¬ cyjnej warstwy 17 powietrza. Wewnetrzna po¬ wierzchnia stozkowa 7a pokrywy 7 jest scisle dopasowana do stozkowej powierzchni kokili 3 i zakonczona czescia cylindryczna 7b, sluzaca do dociskania rdzeni 19 i zapobiegajaca ich • wypadaniu w czasie obrotów kokili. Pierscien 16 jest polaczony z tuleja 18 zaopatrzona w kol¬ nierz 18a, który zapobiega przedostawaniu sie kropel plynnego metalu do przestrzeni izola¬ cyjnej 17.W stozkowych gniazdach kokili 3 sa osadzo¬ ne rdzenie skorupowe 19, umozliwiajace otrzy¬ manie odlewów koszyków 20 z otworami, a na zewnatrz otacza ja oslona 21, chroniaca obslu¬ ge przed ewentualnym wytryskiem metalu w przypadku pekniecia jednego z rdzeni 19, a równoczesnie stanowiaca wyciag do odprowa¬ dzenia gazów.Urzadzenie wypychajace jest zlozone z piers¬ cieniowego wypychacza 5, polaczonego za po¬ moca draga 6 z ukladem napedowym.Urzadzenie poruszajace lyzke wlewowa 10 sklada sie z ramienia 22, polaczonego z supor- tem 9 i zaopatrzonego w krzywke 23 wspólpra¬ cujaca z krzywka 24 dzwigni 25, do której jest przymocowana lyzka wlewowa 10.' Dzwignia ta jest osadzona na osi 26 w korpusie maszy¬ ny i zaopatrzona w sprezyne powrotna 27., Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia jest nastepujace. Po otwarciu koikili 3 i zdjeciu oslony 21 w otwory kokili wklada sie rdzenie skorupowe 19. Nastepnie zamyka sie oslone i wlaczajac urzadzenie hydrauliczne lub pne¬ umatyczne napedzajace suport 9 zamyka sie kokile pokrywa 7. Stozkowa powierzchnia 7a pokrywy dociskana jest przy tym do stozko¬ wej powierzchni kokili 3. Równoczesnie osa¬ dzony w niej sprezyscie pierscien 16 zamyka ja od strony czolowej. W polozeniu zamknie¬ tym kokili — lyzka wlewowa 10 znajduje sie we wnetrzu urzadzenia.Po wlaczeniu obrotów wrzeciona 1 wlewa sie do wnetrza kokili plynny metal, który pod wplywem sily odsrodkowej wypelnia pierscie¬ niowa przestrzen obwodowej czesci kokili 3, — 2 —przy czym rdzenie 19 umozliwiaja otrzymanie otworów w odlewanym przedmiocie. Dzieki od¬ izolowaniu pierscienia dociskowego 16 warst¬ wa izolacyjna 17 we wnetrzu kokili 3 utrzy¬ muje sie stosunkowo wysoka temperatura wply¬ wajaca na wysoka jakosc otrzymywanego od¬ lewu.Po skrzepnieciu metalu wlacza sie na krótki okres urzadzenie wypychajace, wskutek czego pierscien 5 wypycha odlany przedmiot 20, po¬ wodujac czesciowe odsuniecie pokrywy 7 i scie¬ cie odpalonych rdzeni skorupowych 19. Ponie¬ waz równoczesnie cylindryczna powierzchnia 7b pokrywy odslania zewnetrzna czesc rdzeni, zostaja one wyrzucone sila odsrodkowa z ko¬ kili.Nastepnie cofa sie urzadzenie wypychajace w pierwotne polozenie, wylacza sie naped wrze¬ ciona 1 i wlacza naped hydrauliczny lub pne¬ umatyczny suportu 9, który odsuwa pokrywe 7, otwierajac kokile. Wtedy ponownie wlacza sie urzadzenie wypychajace, wskutek czego pier¬ scien 5 wyrzuca odlany przedmiot 20 na zew¬ natrz kokili, a równoczesnie krzywka 23 ra¬ mienia 22 suportu* 9 oddzialywujac na dzwignie 25 lyzki wlewowej 10 powoduje jej obrót i wy¬ suniecie sie lyzki 10 z urzadzenia w polozenie przedstawione na fig. 1 linia kreskowana, w którym jest mozliwe jej oczyszczenie. Urzadze¬ nie jest wówczas przygotowane do nastepnego cyklu pracy.Dzieki skróceniu czasu rozladowywania ko¬ kili i jej przygotowania do nastepnego cyklu pracy utrzymuje sie jej wysoka temperatura, wplywajac korzystnie na jakosc nastepnego odlewu.Urzadzenie przedstawione na fig. 2 i 3, rózni sie od wyzej opisanego tym, ze jego suport 9 jest osadzony przesuwnie w prowadnicach 28 kadluba i bezposrednio polaczony z tloczys- kiem 29 pneumatycznego urzadzenia 30. Po¬ nadto kokila 3 urzadzenia jest zaopatrzona w uklad metalowych rdzeni 31, polaczonych ze szczekami 32 urzadzenia rozsuwajacego, dzia¬ lajacego podobnie jak uchwyt trójszczekowy stosowany w obrabiarkach. Korpus 33 tego urzadzenia jest przy tym osadzony przesuwnie i obrotowo na tulei 34, dzieki czemu po wy¬ konaniu czynnosci wsuniecia rdzeni 31 do ko¬ kili 33 albo ich wysuniecia z kokili jest on od¬ suwany od kokili nie biorac udzialu w obro¬ tach wrzeciona, zmniejszajac przez to znacznie moment bezwladnosci mas obrotowych. Do ustalenia wzajemnego polozenia obwodowego rdzeni 31 i szczek 32 urzadzenia rozsuwajacego sluzy zatrzask sprezynowy 35, wchodzacy w od¬ powiedni otwór kokili 3.Dzialanie urzadzenia przedstawionego na fig. 2 i 3 tym rózni sie od dzialania urzadzenia na fig. 1, ze po zakrzepnieciu metalu przesuwa sie osiowo kadlub 33 urzadzenia rozsuwajacego, wskutek czego szczeki 32 tego urzadzenia wcho¬ dza w otwory rdzeni 31, a nastepnie rozsuwa sie je, powodujac wyciagniecie rdzeni 31 z ko¬ kili. Po rozladowaniu kokili rdzenie wprowa¬ dza sie z powrotem do jej gniazd.Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie do odlewania odsrodkowego przed¬ miotów o ksztalcie bryl obrotowych, zwlaszcza koszyków lozysk tocznych. PL