Wynalazek dotyczy ksztaltek ognioodpornych wykonanych z alkalicznego materialu, przezna¬ czonych do budowy ognioodpornego obmurza lub jego czesci, stropów palenisk plomiennych np. pieców Siemens-Martin^. W szczególnosci wynalazek dotyczy ksztaltek, za pomoca któ¬ rych mozna wykonac obmurze skladajace sie z ukladanych naprzemian ognioodpornych ma¬ terialów róznej jakosci.Znane sa obmurza * pieców metalurgicznych skladajace sie z kolejno naprzemian uklada¬ nych pojedynczych cegiel alkalicznych i obo¬ jetnych, np. cegiel magnezytowych i chromito- wych. Podobnie sa wykonywane sklepienia pie¬ cowe z ulozonych naprzemian pojedynczych *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr inz. Friedrich Honing. cegiel chromomagnezytowych i magnezyto-chro¬ mowych. Zalecono dotychczas, aby tego rodza¬ ju wykladziny wykonac z poszczególnych sto¬ sunkowo malych cegiel — np. w piecach obro¬ towych — z plyt o grubosci 2—3 cm. Wyko¬ nywanie oibmurza z takich stosunkowo malych cegiel wykazuje jednak te wade, ze w tym przypadku zachodzi koniecznosc dostarczenia murarzowi na miejsce pracy dwóch róznych rodzajów cegiel co bylo klopotliwe, przy czym brak miejsca jaki wystepuje zwykle w pie¬ cach, stwarzal dodatkowe trudnosci. Ponadto te dwa rózne rodzaje cegiel tak malo sie ad siebie róznia wygladem zewnetrznym, ze utrzy¬ manie wlasciwej kolejnosci ich ukladania wy¬ magalo specjalnej uwagi.Ognioodporne ksztaltki wedlug wynalazku eliminuja dotychczasowe wady i trudnosci istanowia wyrazny postep dzieki temu, ze sa zaopatrzone w dwie lub wiecej cegly róznie, zachowujace sig_"__w. o^rnuT umieszczone we wspólnej blaszanej oslonie. Ksztaltki te, a zwla¬ szcza oslony tycfr ksztaltek, moga byc umiesz¬ czone wzgledem siebie w warstwach obmurza tak? ze tworza regularny system uzbrojenia tego obmurza. Jednoczesnie osiagnieto korzyst¬ ne ulozenie cegiel z poszczególnych ksztaltek tak, ze cegly róznie zachowujace sie w ogniu tworza w obmurzu korzystny uklad szachow¬ nicy. Natomiast sily i naprezenia wystepujace w samej ksztaltce znosza sie wzajemnie i nie sa wogóle lub sa tylko czesciowo przenoszone ne zewnatrz, a to dzieki omówionej dalej kon¬ strukcji ksztaltek.^ Obmurze wykonane z ksztal¬ tek wedlug wynalazku wykazuje wysofra wy- trzymalosc i; odpo:mos£_^aa_. T^^^r^r^ yaigrn- zenia wystepujace,...jsl-raichu^-aa-przyfelad na skuC&fc ^dzialanja zuzla, jLtmosfery pieca, py- lówTtlenków. Szczególne znaczenie ma przy Tym odpomosT"~na pekanie, które dotychczas bylo powazna wada obmurzy o znanych kon¬ strukcjach, wykonywanych z pojedynczych ce¬ giel. Dzieki tak wykonanym ksztaltkom, zabu¬ dowanym w ukladzie wedlug wynalazku, wy¬ dluzono powaznie zywotnosc i zwiekszono trwa¬ losc obmurza. —— Dalsza powazna korzyscia wynikajaca z za¬ stosowania ognioodpornej ksztaltki wedlug wy¬ nalazku jest to, ze obmurze mozna wykonac w sposób latwiejszy i tanszy niz dotychczas.Wynalazek jest opisany ponizej w oparciu o schematyczne rysunki, .które przedstawiaja ksztaltki oraz wycinki obmurza wykonane z takich ksztaltek. tta rysunku fig. 1 przedstawia wycinki obmu¬ rza wykonane z trzech ksztaltek wedlug wy¬ nalazku, w przekroju pionowym wzdluz naj¬ dluzszej osi ksztaltki, przy czym przyjeto, ze Lpadek temperatury w obrebie cegiel przebiega prostopadle do powierzchni rysunku. Fig. 2 i 3 oraz 4 przedstawiaja odnosne przekroje ksztalt¬ ki wedlug wynalazku, przy czym fig. 2 przed¬ stawia przekrój wzdluz linii II—II zaznaczonej na fig. 3, a fig. 3 — przekrój III*—III zaznaczony na fig. 2, fig. 4 — przekrój wzdluz linii IV—IV zaznaczonej na fig. 2, a fig. 4 — przedstawia przekrój innej jeszcze odmiany wykonania Jcszjtaltki wedlug wynalazku podobnej do ksztalt¬ ki uwidocznionej na fig. 3. Fig. 6 przedstawia w przekroju zblizonym do fig, 1 wycinek obmu¬ rza z ksztaltek ognioodpornych, z których kaz¬ da jest wykonana z trzech cegiel.Ognioodporne ksztaltki wedlug wynalazku sa zaopatrzone w blaszane oslony 15, 18, 23, 34 I 44, w których sa ulozone naprzemian podob¬ nej wielkosci cegly 16—17, 26—27, 31—32—33 oraz 42—43—44 wykonane z materialów alka¬ licznych i (lub) obojetnych, róznie zachowuja¬ cych sie w ogniu. Wewnatrz blaszanej oslony sa umieszczone metalowe wkladki 20 i 45LJtitó- re sa ulozonie"pomiedzy dwoma ceglam^rózne^ go rócTzaJu~jarzetaiegaja w _obrebie ksztaltki w~F^rzeTF^xf jednej do. drugiej sdanki^oslony^ Na' fig. 1 przedstawiono przykladowo czesc obmurza skladajacego sie trzech rodzai ksztal¬ tek 10, 11 i 12. Ksztaltka 10 posiada oslone blaszana 15, w której znajduja sie dwie cegly 16 i 17 o odmiennych wlasciwosciach. Ksztalt¬ ke taka mozna wykonac w ten sposób, ze do odpowiedniej formy, do której, wstawiono uprzednio oslone blaszana 15 i scianke dzialo¬ wa (na rysunku pokazana kreskami przerywa¬ nymi) wtlacza sie najpierw wstepnie recznie material wyjsciowy danej cegly, a nastepnie po usunieciu scianki dzialowej i zalozeniu bla¬ szanej pokrywy 18 material ten dotlacza sie do zupelnego wypelnienia formy. Aby zapewnic lepsze zakotwienie cegly w oslonie, mozna przed wypelnieniem materialem wyjsciowym wyciac odpowiednie jezyczki i odgiac do wewnatrz.Ksztaltka 11 rózni sie od ksztaltki 10 zasad¬ niczo tym, ze scianka dzialowa jest wprowa¬ dzona do cegly na stale i stanowi metalowa wkladke 20, zas blaszana pokrywa 18, jaka po¬ siada cegla 10 jest z cegly 11 usunieta. Celo¬ we jest, jesli wkladke 20 laczy sie spawem z oslona zewnetrzna. Ksztaltka 12 ma podobna budowe jak ksztaltka 11 z "tym, ze jest zaopa¬ trzona dodaifecflsco-^w -pokr^we^i?^ Kazda z ksztaltek 10, 11 i 12 sklada sie z dwóch cegiel róznie zachowujacych sie w ogniu, jednak rozumie sie, ze taka budowa jest tylko przykladowa, i ze mozna oczywiscie umiescic trzy, cztery lub szesc takich cegiel, jakkolwiek laczna ich ilosc nie powinna byc zbyt duza.Na przykladzie praktycznym ksztaltki 10 wi¬ dac, ze jej cegly 16 i 17 maja mniejwiecej kwa¬ dratowe przekroje. Korzystne jest, jezeli kra¬ wedzie tej ksztaltki maja dlugosc okolo 6 cm.Ksztaltka 22 uwidoczniona na fig. 2^-4 w od¬ róznieniu do ksztaltek 10, li i 12 ma ksztalt klinowy, który w praktyce wykazal szczególnie dobre wyniki. Posiada ona takze jednolita oslo¬ ne blaszana 23 z wypustka 24 pokrywajaca gór¬ na jej czesc przy czym wypustka ta jest od¬ gieta ku górze w ksztalcie wieszaka. W oslonie 23 jest umieszczona metalowa wkladka dzialo- — 2 —wa 25 o__ksztalcie falistym, oddzielajaca od ^sie- bie (gjnjoaAporge cegly 26 i 27 o^ róznycli^Klas - ciwosciach. "^miastTalistego ksztaltu wkladki 5 mozniT ^stosowac wkladke ^gyg7.airniwata, lub wkladke, o jni^m_fe^ataici£T-przy czym ogólnie przez wkladke moga byc rozumiane róznego ro¬ dzaju wkladki w postaci siatki drucianej, naci¬ nanej i ciagnionej lub dziurkowanej itp. Meta¬ lowe wkladki 20 i 25 przedstawione na fig. 1—4 sa zastosowane w celu osiagniecia wskaz¬ ników wytr^maloscriiowych- istniejacych wJed- aiorodnych- ogiiiojadpamyck -ceglach*, _ Ognioodporna cegla 30 uwidoczniona na fig. 5 sklada sie z trzech cegiel 31, 32 i 33 o róz¬ norodnych wlasciwosciach, które to cegly sa umieszczone w dwudzielnej blaszanej oslonie 34, 35. Pomiedzy cegla 31 a boczna scianka oslony blaszanej, jest umieszczona wkladka 36 z materialu palnego na przyklad z tektury, aze¬ by w wyniku dzialania zaru piecowego, przez wypalenie uzyskac luzy na przejecie rozszerzal¬ nosci cegiel 31, 32 i 33. Tego rodzaju wkladki mozna umiescic dodatkowo takze w innych miejscach styku elementów 31, 32, 33 i 34 two¬ rzacych ksztaltke.Opisane ksztaltki ognioodporne wedlug wy¬ nalazku, zwlaszcza w zakresie uksztaltowania i liczby wkladek, zaopatrzenia oslony blaszanej w pomocnicze kotwy, chemicznych i fizycznych wlasciwosci cegiel, moga byc wykonywane w licznych odmianach,-na przyklad jesli sie mozli¬ wosci przedstawione na fig. 1—5 kombinuje lub stosuje rózne uznane metody technologii- wyko¬ nania.Poszczególne cegly, z których jest zestawiona ksztaltka sa wykonane z materialów ogniood¬ pornych, które powinny miec oddzialywanie al¬ kaliczne az do obojetnego, aby zapobiec two¬ rzeniu sie niskotopliwych zwiazków ze stalo¬ wymi oslonami lub wkladkami. Zagadnienia te sa znane z technologii produkcji ognioodpor¬ nych cegiel i dlatego nie wymagaja dalszych wyjasnien. Poza powyzszym postulatem unika¬ nia tworzenia sie niskotpoliwych zwiazków, nie zachodza zadne istotne ograniczenia przy wy¬ borze materialów, ognioodpornych.Cegly umieszczone w ksztaltce zachowujace sie w rózny sposób w ogniu, moga róznic sie pomiedzy soba fizycznymi lub chemicznymi wlasciwosciami. Róznice we fizycznych wlasci¬ wosciach, chemicznie jednakowych materialów, moga polegac na róznicach w ziarnistosci struk¬ tury, przy czym jedna cegla moze byc wykona¬ na z materialu stopionego a pózniej rozdrob¬ nionego, podczas gdy sasiednia moze sie skla¬ dac z materialu sproszkowanego. Róznice we fizycznych wlasciwosciach cegiel moga takze polegac na róznicach w ich p^TOwatosci. Mozna tez osiajgnac (róznice we wlasci.ilosciach fizycz¬ nych poszczególnych cegiel, przez odpowiednie stosowanie czynne ków majacych wplyw na po¬ rowatosc i ziarnistosc struktury materialu. Na¬ tomiast róznice we wlasciwosciach chemicznych powstaja jezeli jedna z cegiel jest wykonflila--, na przyklad z magnezytu, druga- zw-zh^ma^eri a - * hi chromo-m^gnezytowego lub magnegyto-chro- mowego. Mozna takze stosowac ksztaltki, któ- 'fycK"*15egly róznia sie miedzy soba nie tylko wlasciwosciaci eherrtfcm^r^ a takze w^SHwdsHalni^fl^cznynii i chemiczny¬ mi jednoczesnie. —:——~—^^__ Ksztaltki wedlug wynalazku moga byc np. \ wykonane z cegiel, z, których conajmniej jedna moze byc najpierw uformowana np. odlana ze stopionego materialu lub tez sprasowana i wy¬ palona. Tak np. cegla 16 -ksztaltki 10 przedsta¬ wionej na fig. 1 moze stanowic gotowa wypalo¬ na ognioodporna cegla magnezytowa, umiesz¬ czona w jednej czesci oslony. Pozostala wolna ' przestrzen wypelnia sie c-^la niewypalona np. sproszkowana ognioodporna masa i przez pra¬ sowanie laczy sie ja scisle z jednej strony z wypalona cegla 16 a z drugiej strony z oslo- . na 15.Ponizej sa przedstawione przyklady wykona¬ nia cegiel oraz przyklad}' róznych mozliwych kombinacji w doborze cegiel dla wykonania ksztaltki wedlug wynalazku. 1. Cegla z magnezji sproszkowanej, chemicznie zwiazanej i prasowana ze spoiwem o naste¬ pujacym skladzie: sproszkowana magnezja — 20°/o wagowych o wielkosci ziarna 0—0,5 mm, magnezja o wielkosci ziarna 1,7—4,5 mm — 80°/owiago- wych. Porowatosc gotowej cegly — 19,8Vo. 2. Cegla z magnezji sproszkowanej, chemicznie zwiazanej i prasowana ze spoiwem z ma¬ gnezji o wielkosci ziarna 0—1,7 mm. Poro¬ watosc gotowej oegly 17,2*/o. 3. Cegla z magnezji chromitowej, prasowanej ze spoiwem: Skladniki magnezja magnezja 1 ruda chromowa ruda chromowa czesci wag. 20 25 30 25 wielkosc ziarna mm 0—0,15 0—1,7 0—1,7 1 1,7-4,0 j — 3 —4. Cegla z chrOmitu magnezjowego, sprasowa¬ nego ze spoiwem: Skladniki j magnezja | ruda chromowa ruda chromowa czesci wag. wielkosc ziarna mim 70 0—1,7 15 \ 0—1,7 15Jty? 1,7-4,0 5. Stopiony chromit magnezowy, w postaci od¬ lanej cegly. 6. Stopiony chromit magnezjowy, odlany, skru¬ szony ( na ziarno) oraz sprasowany.Z cegiel wykonanych wedlug przykladów 1—6 mozna wykonac zespolowa ksztaltke róznie ze¬ stawiona np. z cegiel 1 i 3, z cegiel 1 i 4, 3 i 4, 1 i 5, 1 i 6, 5 i 6, 2 i 3, 2 i 4, 2 i 5, 2 i fr, 4 i 3.Na fig. 6 jest przedstawiony przykladowo wy¬ cinek obmurza wykonany z ksztaltek 40 wedlug wynalazku, przy czym kazda ksztaltka jest za¬ opatrzona w trzy cegly 42, 43 i 44 umieszczone w blaszanej oslonie 41. Poszczególne cegly prze¬ dzielone, metalowymi poprzecznymi wkladkami 45 sa ulozone w poszczególnych warstwach w ten sposób, aby wkladki 45 w obrebie kolejno sasiadujacych ze soba warstw a, b i c byly ulozone w jednej linii jedna na przedluzeniu drugiej, albo, aby boczna scianka oslony 41 ksztaltki umieszczanej w warstwie a stanowila przedluzenie bocznej scianki oslony umieszczo¬ nej w warstwie c. Jak uwidoczniono na fig. 1, baczna scianka oslony 15 moze równiez stano¬ wic przedluzenie wkladki 20 w warstwie sa¬ siadujacej. W wykonanym w ten sposób obmu- rzu, cegly róznie zachowujace sie w ogniu two¬ rza wzgledem siebie uklad szachownicy. PL