PL47376B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest skrzynka predkosci z przekladnia podstawowa, stanowiaca uklad przesuwnych kól zebatych sterowanych za pomoca ukladu dzwigni, które wlaczane sa przez walek sterujacy w ten spo¬ sób, ze kazdorazowemu nastawieniu walka od¬ powiada zazebienie tylko jednego z kól prze¬ suwnych, a równoczesnie zablokowanie wszyst¬ kich pozostalych kól w polozeniu neutralnym.Ostatnio szerokie zastosowanie w mechaniz¬ mach posuwowych obrabiarek znajduja skrzyn¬ ki predkosci zaopatrzone w uklad przesuwnych kól zebatych na dwóch walkach, które w po¬ równaniu 'do stosowanych uprzednio skrzynek Nortona, skrzynek z klinem przesuwnym, zyg¬ zakowych i innych, wykazuja znacznie wyzsza sprawnosc oraz wieksza wytrzymalosc, przy *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Czeslaw Mie¬ rzejewski i mgr inz. Stanislaw Kotnis. tych samych wymiarach gabarytowych. Prze¬ kladnie podstawowe w skrzynkach predkosci tego typu stanowia najczesciej uklad kilku sta¬ lych kól zebatych, zaklinowanych na jednym walku oraz uklad dwójek przesuwnych na dru¬ gim walku, wprowadzanych za pomoca odpo¬ wiedniego urzadzenia sterujacego w stan zaze¬ bienia z kolami stalymi, w ten sposób, ze jed¬ noczesnie mozliwe jest tylko jedno zazebienie.W znanych dotychczas urzadzeniach steruja¬ cych sluzacych do tego celu (na przyklad we¬ dlug patentu niemieckiego nr 559326) urzadze¬ nie sterujace nie zabezpiecza jednak kól prze¬ suwnych nie bedacych w stanie zazebienia w ich neutralnym polozeniu, wskutek czego istnieje niebezpieczenstwo równoczesnego wla¬ czenia sie dwóch par kól, powodujace oczywi¬ scie wylamanie zebów przekladni.Znane jest równiez (na przyklad z patentu austriackiego nr 175437) urzadzenie stertujace skrzynke predkosci, zaopatrzone w wielocze-sciowy przesuwny beben z wystepami, przy czym jedna z czesci tego bebna utrzymuje kola nieznajdujace sie w stanie zazebienia w polo¬ zeniu neutralnym, natomiast inna — sluzy do przesuwania wlaczonego kola zebatego za po¬ moca jednej z par widelek, osadzonych prze¬ suwnie na ukladzie wielowalkcwym. Zasadni¬ cza wada tego rozwiazania, poza jego bardzo skomplikowana konstrukcja jest trudnosc ste¬ rowania ukladem, zaciecia widelek spowodo¬ wane ich skomplikowanym ksztaltem i duzymi wymiarami wskutek zgrupowania ich wokól bebna, a nie w bezposredniej bliskosci kól przesuwnych. r Znana jest takze (na przyklad z patentu au¬ striackiego nr 179970) podobna skrzynka pred¬ kosci, zaopatrzona w urzadzenie sterujace zlo¬ zone z ukladu widelek osadzonych przesuwnie na jednym walku oraz z walka sterujacego zaopatrzonego w kulaki, które przy obrocie walka wchodza w zazebienie z wybrana wi- c'elka, a nastepnie przez przesuw tego walka powoduja wprowadzenie w zazebienie wybra¬ nego kola. Wszystkie pozostale widelki sa przy tym równoczesnie zablokowane w swoim po¬ lozeniu neutralnym przez kolki osadzone na walku, po którym sie przesuwaja. Wada tego rozwiazania sa przede wszystkim znaczne wy¬ miary gabarytowe skrzynki posuwów, spowo¬ dowane duza powierzchnia prowadzaca widelki, a takze mozliwosc powstawania zaciec przy wprowadzaniu kolków blokujacych w rowki otworów widelek.Powyzsze Wedy i niedogodnosci usuwa skrzynka predkosci wedlug wynalazku, która wyposazona jest w urzadzenie sterujace z ukla¬ dem obrotowo osadzonych dzwigni, sluzacych do przesuwania kól przesuwnych, przy czym do wybierania poszczególnych dzwigni sluzy walek sterujacy, zaopatrzony w wyciecia w które wchodza odsprezynowane koleczki osadzone w koncówkach dzwigna, odblokowujace je równo¬ czesnie z polozenia neutralnego, natomiast do ich obracania sluza zaklinowane na tym walku tarcze wybierakowe wchodzace w zazebienie z jedna z dwóch lulei, przesuwanych za po¬ moca ukladu zebatkowego w odwrotnych kie¬ runkach. Dzieki temu skrzynka predkosci we¬ dlug wynalazku ma znacznie mniejsze wymia¬ ry gabarytowe * jest bardziej zwarta w budo¬ wie w porównaniu do znanych skrzynek z wi¬ delkami przesuwnymi oraz eliminuje niebez¬ pieczenstwo zacinania sie elementów przesuw¬ nych, przy czym unzadzenie wybierakowe skrzynki charakteryzuje sie duza pewnoscia dzialania.Wynalazek jest blizej wyjasniony na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia skrzynke predkosci wedlug wynalazku w przekroju po¬ dluznym, fig. 2 — te sama skrzynke w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linii AA na fig. 1, a fig. 3 — przekrój przez urzadzenie wybiera¬ kowe wzdluz linii BB na fig. i.Skrzynka predkosci wedlug wynalazku skla¬ da sie z nastepujacych podstawowych zespo¬ lów, ze znanei przekladni podstawowej, ukladu dzwigni do przesuwania kól przesuwnych tej przekladni oraz urzadzenia wybierakowo-prze- suwnego, sluzacego do wybierania odpowiedniej dzwigni i przesuwania jej w odpowiednim kie¬ runku, w celu uzyskania zadanego zazebienia, a ponadto do blokowania pozostalych dzwigni w polozeniu neuitralnym.Przekladnia podstawowa skrzynki predkosci sklada sie z ukladu kol stalych 1, 2, 3, 4, 5, 6 zaklinowanych na walku 7 oraz z ukladu dwó¬ jek przesuwnych 8, 9; 10, 11; 12, 13; 14, 15 i 16, 17 osadzonych przesuwnie na walku 8 i wpro¬ wadzanych w zazebienie za pomoca jednej z dzwigni 18, 19, 20, 21, 22, które sa obrotowo osadzone w belce 23 obudowy. Kazda z tych dzwigni jest zaopatrzona w przegubowo zamo¬ cowany kamien 24, wchodzacy w odpowiednie wyciecie dwójki przesuwnej, oraz w odsprezy- nowany kolek 25, który w neutralnym poloze¬ niu niewybranej dzwigni wchodzi w vyciecie 26 belki 21 obudowy, blokujac ja w tym polo¬ zeniu.Podstawowym elementem urzadzenia wybie¬ rakowego jest walek 28, osadzony przesuwnie i obrotowo w lozyskach obudowy, zaopatrzony na obwodzie w wyciecia 29, sluzace do wybie¬ rania w jego nastawionym polozeniu obwodo¬ wym — odpowiedniego kolka 25 dzwigni 22. Do nastawiania tego polozenia walka sluzy tarcza rG, polaczona z dzwignia 31 oraz przekladnia zebata 32, 3L Zespól, sluzacy do przesuwania walka w celu obrócenia wybranej dzwigni w lewo lub w pra¬ wo, sklada sie z dwóch tarcz 34 i 35, zaopa¬ trzonych w wystepy 36 oraz wyciecia 37 i usta¬ wionych w ten sposób, ze wystep 5o jednej z tych tarcz 34 odpowiada wycieciu 37 drugiej tarczy 35, a ponadto z dwóch przesuwnych tu- - 2 -l&i 38 i 39 z wycieciami 40 i-41, w które wcho¬ dza wystepy 36 tarcz 34 i 35. W nastawionym polozeniu walka 28 tarcze 34 i 35 zajmuja przy tym takie polozenie, ze wystep 36 tarczy 35 wchodzi w wyciecie 41 tulei 39, natomiast tu¬ leja 38 nie zazebia sie z tarcza 34 obejmujac ja swoim wycieciem 37. Obydwie tuleje 38 i 39 sa osadzone przesuwnie na walku 42 i zaopatrzone w zebatikd 43 wspólpracujace z para kól zeba¬ tych 44, które obracane sa w kierunkach* prze¬ ciwnych, za pomoca dzwigni 45, powodujac od¬ powiednio przeciwne przesuniecie tulei 38 i 39.Dzialanie skrzynki predkosci wedlug wyna¬ lazku opisano ponizej. W celu wprowadzenia w zazebienie jednej z par kól przekladni pod¬ stawowej, na przyklad kola 14 dwójki prze¬ suwnej 14, 15 z kolem stalym 4, urzadzenie wybierakowo - przesuwne powinno wyibrac dzwignie 21 i obrócic jej ramie wspólpracujace z walkiem 28 — w prawo, a tym samym za¬ opatrzone w kamien 24 — w lewo. Przed wy¬ braniem dzwigni 21 nalezy obrócic dzwignie 45 w polozenie zerowe ustawiajac w ten spo • sób beben 28 w polozeniu neutralnym, a na¬ stepnie nastawic za pomoca dzwigni. 31 skale pa tarczy 30 w polozenie odpowiadajace ozna¬ czeniu kola 14. Obrót tarczy 30 przenoszony jest za posrednictwem przekladni 32 i 33 na wa¬ lek 28, rutstawdajac go w polozeniu obwodowym, w którym wyciecie 29 znajduje sie pod kolkiem 25 dzwigni 21. Wskutek tego odsprezynowany kolek 25 wchodzi w wyciecie 29 walka 28, a równoczesnie jego koncówka wychodzi z wy¬ ciecia 26 belki 27 odblokowujac wybrana dzwi¬ gnie 21. Nastepnie obraca sie za pomoca dzwi¬ gni 45 polaczone z nia kola zebate 44 wspól¬ pracujace z zebatkami 43, powodujac przesu¬ niecie w przeciwnych kierunkach tulei 38 i 39.Przesuwajaca sie na prawo tuleja 39. zabiera zazebiona z nia wystepem 36 tarcze 35, powo¬ dujac przesuniecie walka 28 w tym kierunku, a równoczesnie bbrct — zazebionej z tym wal¬ kiem za pomoca kolka 25 wybranej dzwigni 21.Ramie tej dzwigni 21 zaopatrzone w kamien 24 obraca sie w kierunku przeciwnym (iia lewo), powodujac przesuniecie w tym kierunku dwójki przesuwnej 14, 15 az do zazebienia sie kola 14 z kolem 4. Wszystkie pozostale dzwignie 18, 19, 20 i 22, sa przy tym zablokowane w swoich polozeniach neutralnych za pomoca kolków 25 wchodzacych w wyciecia 26 belki 27.W celu ustawienia przekladni podstawowej w polozeniu neutralnym obraca sie dzwignie 45 w polozenie zerowe, powodujac odpowiednie przesuniecie w polozenie neutralne walka 28.Skrzynka predkosci wedlug wynalazku moz*? znalezc zastosowanie do mechanizmów nape¬ dowych i mechanizmów posuwowych obrabia¬ rek, a takze dc napedów innych maszyn. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia paten to w'e 1. Skrzynka predkosci z ukladem kól przesuw¬ nych, zwlaszcza dc mechanizmów posuwo¬ wych obrabiarek, w której przekladnia pod¬ stawowa sklada sie z kól stalych osadzo¬ nych na jednym walku oraz z ukladu dwójek przesuwnych, osadzonych prze¬ suwnie na drugtiin walku, znamienna tym, ze jest zaopatrzona w uklad osadzonych obrotowo dzwigni (18, 19, 20, 21, 22), sluzacych do przesuwania dwójek przesuw¬ nych (8, 9; 10, U; 12, 13; 14, 15; i 16, 17) przekladni podstawowej, przy czym 'do wy¬ bierania poszczególnych dzwigni sluzy urza¬ dzenie zlozone z osadzonego obrotowo i prze¬ suwnie walka (28) z wycieciami obwodowy¬ mi (29), które sa tak rozlozone, ze w jego polozeniu nastawionym na wybrana dzwi¬ gnie (2'c) w odrwwiednie wyciecie (29) walka wchodzi odsprezynowany kolek (25) tej dzwi¬ gni (22).

2. Skrzynka predkosci wedlug zastrz, 1, zna¬ mienna tym, ze jest wyposazona w urzadze¬ nie sluzace do przesuwania walka steruja¬ cego (28) i obracania wybranej dzwigni (22), w celu przesuniecia dwójki przesuwnej w za¬ dane zazebienie, które sklada sie z dwóch tarcz (34 i 35), zaklinowanych na walku (28) i zaopatrzonych w wystepy (36) i wyciecia (37) ustawione w ten sposób, ze wycieciu (36) jednej tarczy (35) odpowiada wyciecie (37) drugiej tarczy (34), przy czym tarcze te (34 i 35) zazebiaja sie swymi wystepami (36) z jedna z tulei (38 i 5il) przesuwanych w przeciwnych kierunkach za pomoca zaze¬ biajacych sie wzajemnie kól zebatych (44)f powodujac odpowiednie przesuniecie walka (28) w lewo hib w prawo.

3. Skrzynka predkosci wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze jej uklad dzwigni (28, 19, 20, 21, 22) jest zaopatrzony w listwe (27) z wy¬ cieciami (26), w które wchodza koncówki od- sprezynowanych kolków (25) niewybranycli dzwigni w ich neutralnym polozeniu, powo¬ dujac zablokowanie ich w tym polozeniu. Fabryka Urzadzen Mechanicznych „Poreba" Zastepca: inz. Zbigniew Kaminski rzecznik patentowy- - 3 -Do opisu patentowego nr 47376 © © © © © Fig. t 34 SU SS 37 38 39 33 I .*» t o: 1149. RSW „Prasa", Kielce. BIBLIOTEKA Urzedu PotenUwego Polskiej Mzm^M Uiwiil PL