Wynalazek dotyczy ukladu polaczen do elek¬ tronicznej regulacji napiecia stalego przy bar¬ dzo malych bledach regulacji i duzym zakresie nastawiania.Ze znanych dotychczas ukladów do elektro¬ nicznej regulacji napiecia, istnieja aparaty za¬ silane z sieci o czestotliwosci 50 Hz, które re¬ guluja kolejno najpierw napiecie sieci prze- transformowane na wysokie napiecie a na¬ stepnie napiecie juz wyprostowane. Poniewaz w tym przypadku transformacja na wysokie napiecie odbywa sie w transformatorze siecio¬ wym poza obwodem regulacji, wiec stosunek przekladni tego transformatora nie jest wyko¬ rzystany do wzmocnienia w obwodzie ukladu regulujacego. Poza tym czlon nastawczy ma wzmocnienie mniejsze od jednosci. Dla zwiek¬ szenia wzmocnienia obwodu trzeba wiec sto- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Klaus Lehnert. sowac we wzmacniaczu regulacyjnym dodat¬ kowe stopnie lampowe.Wytwarzanie napiec stalych bezposrednio z sieci, wymaga naturalnie wiekszego nakladu, (prostowanie dwupolówkowe, kondensatory o duzej pojemnosci do ladowania i filtrowania, duze wzmocnienie elektronicznej regulacji) aby utrzymac na dostatecznie niskim poziomie przy- dzwiek napiecia zmiennego sieci.Wieksza czesc urzadzenia regulujacego musi byc odporna na przebicie wysokim napieciem.Czlon nastawczy jak i znajdujacy sie przed nim stopien wzmacniajacy musza byc wykona¬ ne na lampach odpornych na wysokie napiecie.Niemozliwe jest równiez pokrycie najczesciej zadanego zakresu napiec na drodze czysto elek¬ tronicznej, ze wzgledu na ograniczony zakres pracy lampy tak, ze konieczne jest zastosowa¬ nie w transformatorze sieciowym przelaczalnego ' uzwojenia wysokonapieciowego.Znane sa juz przyrzady o zasilaniu prademwielkiej czestotliwosci, które zmieniaja ampli¬ tude lub czestotliwosc drgan wielkiej czesto¬ tliwosci, wytworzonych v/ oddzielnym oscyla¬ torze lub wytwarzanych przez wlasny konco¬ wy stopien mocy a nastepnie w dodatkowym koncowym stopniu mocy transformuja je na wysokie napiecie i wyprostowuja.W przyrzadach, w których czestotliwosc jest wielkoscia nastawcza, wytworzone napiecie wielkiej czestotliwosci jest doprowadzane z ge¬ neratora przestrajanego elektronicznie do se¬ lektywnego stopnia mocy.Punkt pracy koncowego stopnia mocy musi przy tym lezec na krawedzi krzywej rezonan¬ su aby umozliwic przestawienie.Przy przyrzadach o wzglednie duzych zakre¬ sach napiecia i pradu, konieczne sa duze zmia¬ ny czestotliwosci, co czyni czlon nastawczy bar¬ dzo rozbudowanym.Poniewaz koncowy stopien mocy nie moze sam nigdy pracowac w rezonansie, wiec jego sprawnosc jest bardzo mala i caly sposób juz przy wzglednie malym poborze mocy, staje sie nieekonomiczny.W aparaturach z samowzbudnym stopniem mocy, w których amplituda jest wielkoscia na¬ stawcza, dzialanie nastawcze nastepuje .w ob¬ wodzie siatki oslonnej pentody mocy z samo- wzbudzeniem. Niskoomowe sterowanie w siatce oslonnej wymaga zawsze uprzedniej przemiany opornosci pozornej przez stopien o wspólnej anodzie. Opór roboczy tego stopnia o wspólnej anodzie jest najczesciej polaczony szeregowo ze stabilizatorem jarzeniowym w celu obnize¬ nia potencjalu napiecia stalego.Stopien ze wspólna anoda jako czlon nastaw¬ czy ma przy tym wzmocnienie mniejsze od jed¬ nosci. Udzial koncowego stopnia mocy we wzmocnieniu ukladu elektronicznej regulacji przy sterowaniu w siatce oslonnej jest stosun¬ kowo niewielki. Aby pomimo to osiagnac wy¬ starczajaco duze wzmocnienie obwodu, trzeba w tym przypadku stosowac kosztowne wzmac¬ niacze regulacyjne. Przy nastawieniu nizszych wartosci napiec duzego zakresu napiec wyjscio¬ wych, sprawnosc i wzmocnienie z powodu ni¬ skiego napiecia siatki oslonnej sa tak male, ze czesto przy nizszych wartosciach napiec mozna pobierac mniejszy prad niz przy wyzszych na¬ pieciach.W urzadzeniach z koncowym stopniem mo¬ cy bez samowzbudzenia, a w których wielkosc nastawcza stanowi amplituda, napiecie wiel¬ kiej czestotliwosci wytwarzane w generatorze jest sterowane przez stopien mieszajacy i do¬ prowadzane do stopnia mocy. Stopien miesza¬ jacy, jako czlon nastawczy, jest utworzony przez pentode, której siatka chwytna otrzy¬ muje sygnaly z wzmacniacza regulacyjnego, podczas gdy. napiecie z generatora jest przylo¬ zone db siatki sterujacej. Tego rodzaju stopien mieszajacy z modulacja w siatce chwytnej ma male wzmocnienie obwodu, wskutek £zego wy¬ maga znacznych nakladów w wzmacniaczu re¬ gulacyjnym. Poniewaz stopien mieszajacy jest polaczony bezposrednio z wielostopniowym wzmacniaczem regulacyjnym, wiec musi on byc dolaczony do podwyzszonego potencjalu na¬ piecia stalego. Ze wzgledu na to stabilizator jarzeniowy stanowi opornosc katodowa pentody mieszajacej.Zadaniem wynalazku jes usuniecie lub zmniejszenie wad wystepujacych we wszyst¬ kich dotychczas znanych ukladach. Osiaga sie to w ten sposób, ze napiecie wielkiej czestotli¬ wosci wykorzystywane do wytwarzania napie¬ cia stalego, jest przylozone jednoczesnie z sy¬ gnalem wzmacniacza regulacyjnego 2, 3 do siatki sterujacej lampy wzmacniajacej 4, w ce¬ lu sterowania wielkoscia nastawcza amplitudy, przy czym lampa ta jest polaczona od strony katody z druga lampa wzmacniajaca 5, której siatka sterujaca otrzymuje ze wzmacniacza re¬ gulacyjnego 2, 3 sygnal, którego faza jest prze¬ ciwka do fazy sygnalu w lampie 4,A a napiecie wielkiej czestotliwosci zbierane z poza oporu roboczego 6 sluzy do zasilania stopnia mocy 7.Stopien mieszajacy ma stosunkowo duze wzmocnienie. Wzmocnienie to jest szczególnie duze, gdy opór roboczy stanowi obwód drga¬ jacy. Stopien mocy bierze równiez znaczny u- dzial w ogólnym wzmocnieniu calego ukladu elektronicznej regulacji. Wlasciwy wzmacniacz regulacyjny (wzmacniacz t pradu stalego) wy¬ maga wiec tylko niewielkiego nakladu. Zakresy nastawczy i regulacji osiagalne za pomoca stopnia mieszajacego wedlug wynalazku, sa znacznie wieksze niz w przypadku dotychczas znanych ukladów; Równiez przy nizszych war¬ tosciach napiecia nie ma potrzeby ogranicza¬ nia natezenia pradu w stosunku do wysokich wartosci napiec, gdyz mozna ustabilizowac punkt pracy pradu stalego dla stopnia konco¬ wego.Stpien mieszajacy sprzezony bezposrednio ze wzmacniaczem regulacyjnym nie wymaga sto¬ sowania wiekszego potencjalu pradu stalego za pomoca stabilizatora jarzeniowego, gdyz i tak ma to miejsce na skutek wspólnego ob¬ wodu katodowego obu ukladów lamp 4, 5. Po- — 2¦za tym wszelkie zalety przyrzadów zasilanych pradem wielkiej czestotliwosci w stosunku do zasilanych pradem o czestotliwosci sieci obo¬ wiazuj H w pelni równiez i dla ukladu polaczen wedlug wynalazku, a wiec np. zbednosc stoso¬ wania lamp odpornych na wysokie napiecia, zbednosc przelaczen przy transformatorze sie¬ ciowym, mniejszy naklad na srodki filtrujace itd.Za pomoca ukladu wedlug wynalazku mozna wytwarzac na przyklad precyzyjne stabilizo¬ wane zródla wysokiego napiecia, które ze wzgledu na niewielka ilosc potrzebnych ele¬ mentów zajmuja berdzo mala przestrzen.Na rysunku jest przedstawiony przyklad wy¬ konania ukladu wedlug wynalazku.Napiecie wielkiej czestotliwosci o wielkosci na przyklad 1 V i czestotliwosci 60 kHz jest doprowadzane z generatora 1 do piatki stopnia mieszajacego zlozonego z lamp 4, 5, gdzie jest wzmacniane odpowiednio do potencjalów anod wzmacniacza róznicowego 2, 3. Wzmocnione napiecie wielkiej czestotliwosci, istniejace -na oporze roboczym 6 stopnia mieszajacego, jest nastepnie w stopniu mocy 7 transformowane na wysokie napiecie i prostowane.Wlasciwa regulacja przebiega jak nastepuje.Jezeli np. obnizy sie wysokie napiecie na wyjsciu stopnia mocy 7, to za posrednictwem dzielnika napiecia 9, spowoduje to równiez ob¬ nizenie potencjalu na siatce lampy 3 wzmac¬ niacza róznicowego. Wskutek tego wzrasta po¬ tencjal na anodzie lampy 3. Poniewaz poten¬ cjal na siatce lampy 2 wzmacniacza róznico¬ wego jest utrzymywany jako staly przez pod¬ stawowe zródlo napiecia (stabilizator jarzenio¬ wy), tymczasem wspólny potencjal katodowy lamp 2, 3 maleje, wiec potencjal na anodzie lampy 2, bedzie równiez malal. Punkt pracy stopnia mieszajacego jest tak wybrany, ze w lampie 5, pracujacej w ukladze ze wspólna ano¬ da, plynie wieksza czesc wspólnego pradu ka¬ todowego. Przy spadku potencjalu siatki lam¬ py 5 odpowiednio do potencjalu anody lampy 2, wspólny potencjal katodowy obnizy sie o te sama wartosc. Poniewaz jednoczesnie potencjal siatki lampy 4 wzrosnie o te sama wartosc, wiec napiecie pomiedzy siatka a katoda lam¬ py 4 bedzie podwajane. Przez wzrost tylko na¬ piecia siatki, napiecie wielkiej czestotliwosci doprowadzane do lampy 4 jest wiecej wzmac¬ niane. Tak wiec do stopnia mocy 7 doprowa¬ dzane jest wieksze zmienne napiecie wejscio¬ we, przez co nastepuje zadane zwiekszenie wy¬ sokiego napiecia na wyjsciu.Przy tego rodzaju urzadzeniu o zakresie na- pec od 1Ó0 V do 4000 V i mozliwosci poboru pradu do 2 mA (równiez przy 100 V) osiaga sie blad regulacji mniejszy od Ó.01°/o przy wahaniach napiecia sieci okolo 10°/ó.Nastawianie zadanego napiecia wyjsciowego nastepuje przez zmiane opornosci obornika w dzielniku napiecia 9. Celowym jest przy tym wycechowanie zmiany opornosci tego opornika w jednostkach napiecia.Poniewaz wlasnie przy osiagnieciu duzego wzmocnienia obwodu nalezy unikac drgan re¬ gulacji, stosuje sie napieciowe sprzezenie zwrot¬ ne z katody stopnia mieszajacego 4, 5 poprzez kondensator 8 do wzmacniacza regulacyjnego 2, 3. PL