Przedmiotem wynalazku jest reczna pila mechaniczna.W ostatnich latach rozwój recznych pil z na¬ pedem od silnika spalinowego dla celów wyci¬ nania drzew zmierzal w coraz wiekszym sto¬ pniu do tego, aby pilom nadawac przyjemny wyglad zewnetrzny, podczas gdy wlasciwe za¬ gadnienie powiazania duzej mocy z odpowied¬ nio malym ciezarem calosci, uwazano za nie dajace sie prawie rozwiazac i nie zajmowano sie nim.Jak sie wydaje dla przecietnego robotnika calkowity ciezar pily okolo 10 kG stanowi kry¬ tyczna górna granice. Pila o takim ciezarze przy wycinaniu lasu, moze manipulowac jeden robotnik o przecietnej sile i przenosic ja od je¬ dnego do drugiego miejsca wycinania, nawet gdy praca jest bardzo ciezka. Równiez przez za¬ stosowanie lekkich stopów, jak na przyklad stopów magnezu do konstrukcji pily nie udalo sie zblizyc do tej krytycznej granicy, nie mó¬ wiac juz o jej przekroczeniu. Ciezar najlzej¬ szych, znajdujacych sie obecnie w handlu pil wraz z napelnionym zbiornikiem paliwa prze¬ wyzsza o wiele kilogramów te krytyczna gra¬ nice, na skutek tego praca jest szczególnie uciazliwa.Wszystkie stosowane dotychczas typy recz¬ nych pil mechanicznych wykazuja wspólna ce¬ che polegajaca na tym, ze silnik stanowi szkie¬ let nosny dla calego wyposazenia: zbiornika benzyny, organów sterujacych, wentylatora chlodzacego itd., jak równiez dla podtrzymki lancucha przecinajacego i chwytu. Ze wzgledu na ewentualnie niefachowa obsluge jak i ze wzgledu na uciazliwe warunki w miejscu pra¬ cy, wszystkie elementy pily musza byc zapro¬ jektowane jako wyjatkowo mocne, co natural¬ nie przyczynia sie do duzego ciezaru pily.Te powazne wady usuwa pila wedlug wy¬ nalazku. Wynalazek umozliwia stworzenie wy¬ jatkowo zwartej i latwej do poslugiwania sie konstrukcji pily, której calkowity ciezar wynosi okolo 8 kG, lub mniej, przy czym moc jest taka sama, jak w powszechnie stosowanych pilach nowoczesnej konstrukcji. Kazde zmniej¬ szenie calkowitego ciezaru ponizej krytycznej granicy 10 kG ma wyjatkowo duze znaczenie.Osiagnieto dzieki wynalazkowi zmniejszenie ciezaru co umozliwia duza i równomierna wy¬ dajnosc.Konstrukcja pily w zasadniczy sposób rózni sie od powszechnie przyjetego sposobu kon¬ struowania recznych pil mechanicznych.RetJzna pila mechaniczna wedlug wynalazku wyróznia sie zasadniczo tym, ze sklada sie z latwo rozkladanej sztywnej, najkorzystniej odlanej w kokili obudowy nosnej lub kadluba, przy czym scianka wewnetrzna tego kadluba jest zaopatrzona w powierzchnie oporowe dla osadzenia silnika wraz z wyposazeniem i wen¬ tylatorem chlodzacym, a scianka zewnetrzna jest zaopatrzona w powierzchnie oporowe dla umocowania i przesuwania podtrzymki lancucha pilujacego, a ponadto kadlub wyposazony jest w otwory, zarówno dla organów sterujacych silnika, jak i dla wlotu i wylotu powietrza.Konstrukcja pily mechanicznej wedlug wy¬ nalazku z dwudzielnym kadlubem jest opisa¬ na ponizej z powolaniem sie na rysunki, przy czym fig. 1 przedstawia schematyczny prze¬ krój wzdluzny pily mechanicznej, fig. 2 — szczegól elementu pily w przekroju plaszczyzna oznaczona linia II—II na fig. 1, a fig. 3 — pila w widoku z boku, z której zdjeta zostala po¬ lowa kadluba.- Fig. 1 pokazuje podzial pily mechanicznej na dwie czesci, z których jedna, oznaczona liczba 1, jest, zaopatrzona w przebiegajacy wokól tej czesci kolnierz prowadzacy, w celu utrzymywania drugiej czesci 2 we wlasciwym polozeniu. Obydwie czesci sa ze soba polaczone w zwykly, nie pokazany na rysunku sposób, najkorzystniej za pomoca zwyklych polaczen srubowych. Obydwie czesci kadluba sa wyko¬ nane z sztywnego materialu, na przyklad stopu lekkiego, przy czym wskazane jest aby byl to odlew kokilowy. Na górnej stronie czesci 1 znajduje sie wglebienie 3, które tworzy na wewnetrznej stronie sciany lcadluba powierzch¬ nie podporowa do umocowania, schematycznie przedstawionego na rysunku silnika spalinowe¬ go 4, typu stosowanego zwykle do pil mecha¬ nicznych. W przedstawionej odmianie wykona¬ nia silnik 4 jest przysrubowany czterema la¬ two odkrecalnymi srubami, z których tylko dwie 5a i 5b sa uwidocznione na rysunku. Silnik sklada sie z cylindra 6 ze swieca zaplonowa 7 i przewodem 8, latwym do odlaczenia. Prze- * wód ten jest polaczony w blizej nie przedstawio¬ ny na rysunku zwykly sposób z mechanizmem zaplonowym umieszczonym na koncu walu silnika.Mechanizm zaplonowy zaopatrzony jest w is¬ krownik 9, który sluzy równiez jako kolo za¬ machowe oraz do rozruchu za pomoca linki.Kolo to zaopatrzone jest w skrzydelka 9a tworzace lopatki wentylatora zasysajacego po¬ wietrze (fig. 3). Otwór 10 w czesci 2 kadluba pokryty siatka lub kratka stanowi wlot po¬ wietrza, podczas gdy wylot powietrza stanowi otwór 11 w czesci 1 kadluba. Najlepiej jest gdy wylot ten uksztaltowany jest w postaci pewnej liczby obok siebie umieszczonych szcze¬ lin. Cylinder 6 jest umieszczony blisko otworu wylotowego 11. Przedstawiona na rysunku prawa strona czesci 1 kadluba jest oddzielona od pozostalej przestrzeni wewnatrz kadluba wygieta pod katem sciana dzialowa 12. W scia¬ nie dzialowej 12 znajduje sie rozciagajacy sie przez naroze wygietej pod katem scianki otwór 13, w którym umieszczony jest cylinder 6 tak, ze czesc powierzchni jego bloku wysta¬ je przez pokazana na rysunku pozioma czesc otworu. Ta czesc otworu posiada przedluzenie 14 (fig. 3) dla swiecy zaplonowej 7. Gdy silnik pracuje wiruje zespól magnesów i wentylator.We wnetrzu kadluba pily powstaje dzieki temu duze nadcisnienie powietrza, podczas gdy u wy¬ lotu 11 panuje cisnienie atmosferyczne. Wsku¬ tek tego przez otwór 13 w scianie dzialowej 12 przeplywa strumien powietrza do wylotu 11 i oplywa przy tym zebra chlodzace cylindra 6.Jedynie tym sposobem, tj. na zasadzie nadcis¬ nienia, staje sie mozliwe uzyskanie dostatecznie wydajnego chlodzenia. W odmianie konstruk¬ cyjnej przedstawionej na fig. 3, mozna znacz¬ nie zwezyc szerokosc otworu rozciagajaca sie na calej srednicy cylindra tak, ze tworzy sie szczeline, która posiada na przyklad te sama szerokosc co przedluzenie 14 otworu. W tym przypadku, aby zapewnic latwosc wyjecia sil¬ nika po odkreceniu czterech srub mocujacych, przedstawiona na fig. 1 wygieta pod katem czesc pozioma sciany 12, musi byc latwo od- laczalna. W innej odmianie wykonania cylin¬ der otacza sie plaszczem, który posiada wolny wpadajacy w obudowe otwór, a w pewnym od — 2 —niego odstepie drugi otwór, który jest polaczo¬ ny z atmosfera szczelnym kanalem przeprowa¬ dzonym przez sciane obudowy. Gdy w kanale tym umieszcza sie poza tym rure wydechowa silnika, uzyskuje sie dzialanie ezektorowe, któ¬ re przyczynia sie do zwiekszenia róznicy cisnie¬ nia, a tym samym do powiekszenia predkosci przeplywu powietrza.Fig. 1 przedstawia ponadto dwie dalsze pod katem wygiete sciany, a mianowicie w czesci 1 obudowy sciane 15, a w czesci 2 obudowy sciane 16. Oddzielone w ten sposób przestrze¬ nie sluza do umieszczania paliwa lub cieklych smarów.Dla lepszej przejrzystosci rysunku nie poka¬ zano na nim ani otworu do napelniania (z wyjatkiem krócca wlewowego 15a dla paliwa — fig. 3), ani tez wylotu, ani tez laczacych sie z ostatnim przewodów rurowych. Nadmienia sie jednak, ze polaczenia rurowe winny byc tak wykonane, aby mozna je bylo w najpros¬ tszy sposób rozlaczyc, na przyklad w postaci weza z plastiku i krócców rurowych. Dzieki temu po odkreceniu srub mocujacych mozliwe jest'szybkie wyjecie silnika wraz z umocowa¬ nym na nim mechanizmem zaplonowym i wen¬ tylatorem.Obok miejsca w kadlubie, w którym po wbudowaniu silnika znajduje sie gaznik, umie¬ szczona jest dzwignia do regulacji gazu w taki sposób, ze moze obslugiwac organ regulacji gaznika. Swiece 7 mozna latwo wymieniac dzie¬ ki przesuwnej przykrywie 18, zaslaniajacej otwór 17 w czesci 2 kadluba. Nie potrzeba wiec w tym celu rozbierac obudowy.Wal 19 silnika 4 przechodzi przez otwór 20, znajdujacy sie z wyzej wspomnianej zaglebio¬ nej czesci 3 kadluba. Na wale osadzony jest znany element sprzeglowy oznaczony liczba 21, który przenosi moment obrotowy silnika na element napedowy pily, to znaczy na polaczo¬ ny ze sprzeglem uzebiony wieniec 22. Czesc sprzegla napedzana przez ten wal, sklada sie w zasadzie z dwóch pólokraglych tarczy ha¬ mulcowych 23a i 23b, które sa przytrzymywane przez okalajacy je otwarty pierscien sprezynu¬ jacy 24 (fig. 2) i przyciskane do organu krzy¬ wkowego 25 obracajacego sie wraz z walem.Gdy wal obraca sie, zewnetrzne powierzchnie tarczy 23a i 23b sa dociskane sila odsrodkowa do wewnetrznej strony otaczajacego pierscie¬ niowego kolnierza czesci 26 sprzegla, trwale polaczonej z uzebionym wiencem 22. Uzyska¬ ne przez to sprzezenie jest potegowane przez dzialanie klinowe, które wywiera krzywka 25 na tarcze hamulcowe. Krzywka ta posiada bo¬ wiem ograniczony poslizg wzdluz odpowiednio uksztaltowanych powierzchni w srodkowych czesciach tarczy. Dzieki temu uzyskuje sie trwale sprzezenie.W przeciwienstwie do dotychczas znanych konstrukcji sprzeglo 21 nie jest jednak trwale zaklinowane na wale 19 silnika, lecz tworzy oddzielna, luzna calosc. W tym celu w przed¬ stawionej odmianie wykonania wal 19 posiada przekrój kwadratowy, przy czym piasta obra¬ cajacej sie z walem czesci sprzegla, a wiec organ krzywkowy 25, posiada odpowiednio uksztaltowane gladkie osadzenie slizgowe. Jest oczywiste, ze te sama wytrzymalosc na skre¬ cenie uzyskac mozna za pomoca kazdego in¬ nego, posiadajacego przekrój nieokragly, po¬ laczenia walu i piasty sprzegla lub tez przez polaczenie rowkowe lub ryglowe. Ruch sprze¬ gla jest ograniczony z jednej strony przez przyleganie piasty (organu krzywikowego) 25 do osadzenia 19a na wale 19, a z drugiej stro¬ ny przez przyleganie piasty 26a, nalezacej do wienca uzebionego czesci sprzegla 26, do latwo odejmowalnej podtrzymki z pila lancuchowa, która jest ponizej opisana.Umocowanie podtrzymki pily lancuchowej sklada sie (fig. 2) z plyty 27 z dolaczona szpo¬ na podporowa 28. Na stronie podtrzymki, skie¬ rowanej po zmontowaniu ku kadlubowi, ply¬ ta jest zaopatrzona w cylindryczne zaglebienia 29a i 29b (fig. 1) do wprowadzenia odpowiednich czopów prowadzacych 30a i 30b, które sa umo¬ cowane na zewnetrznej scianie 34, dwuscien- nej górnej czesci 1 kadluba i umieszczone na zebrze wodzacym 33, wspóldzialajacym z koncowa szczelina 32 podtrzymki 31. We wspomnianej scianie zewnetrznej 34 sa poza tym osadzone dwa sworznie 35a i 35bt dla których wykonane sa odpowiednie otwory w umocowaniu plyty 27 lub w szponie 28 tak, ze mozna je latwo nasadzic na sworznie i przy¬ mocowac nakretkami, przy czym tylna czesc umocowania plyty tworzy powierzchnie odbo¬ jowa i lozysko koncowe dla sprzegla 21. Na zewnetrznej stronie wspomnianej tylnej czesci znajduje sie pompa smarujaca, która sklada sie z cylindra 36, tloka 37, obudowy cylindra 38 i uruchamianego sprezyna zaworu zwrotnego w ksztalcie kuli 39. Tlok 37 jest poruszany przez mimosrodowy czop 40 wchodzacy w po¬ przeczne wyzlobienie na tloku, który jest osa¬ dzony na wale lozyska 26b czesci sprzegla 26.Plynny smar wyplywa z przestrzeni dla srod¬ ków smarujacych w czesci 2 kadluba, ogra-niczonej sciana 16 do otworu cylindra przez wlot 41 i jest wypompowany na zewnatrz przez kanaly wylotowe 42 i 43. Kanal 42 jest polaczony z przestrzenia cylindra poza obudo¬ wa 38 i moze sie laczyc przez nie uwidoczniony na rysunku otwór w kadlubie tloka z kanalem 42a w mimosrodowym czopie 40, który prowa¬ dzi do piasty sprzegla 26a, a stad wychodzi pod katem prostym do uzebionego wienca 22. W ten sposób uzyskuje sie ciagle smarowanie mi- mosrodówego napedu tloka 37 i (nie pokaza¬ nego) lancucha pily. Czesci nalezace do silnika sa smarowane za pomoca innego kanalu sma¬ rujacego 43 w sposób blizej nie przedstawio¬ ny.Przy koncu zewnetrznej czesci 1 kadluba przytwierdzony jest uchwyt 44 do obslugi oraz nosny jej kablak 45. Na uchwycie 44 jest osa¬ dzony przycisk 44a obslugiwany kciukiem, któ¬ rym uruchamiana jest wyzej wspomniana dzwi¬ gnia do obslugi gaznika za pomoca nie przed¬ stawionej linki. Dzialajaca na kolo iskrownika 9 starterowa linka 46 (fig. 3) biegnie przez otwór w czesci 1 kadluba i jest przymocowana do uchwytu 47. W- podobny sposób w sciance kadluba znajdowac sie moze otwór dla przy¬ cisku, którym uruchamia sie (nie pokazana) przeslone powietrzna gaznika.Dotychczasowy, zwykle klopotliwy, srubowy naciag lancucha jest zastapiony w przedstawio¬ nej postaci wykonania elementami umozliwiaja¬ cymi szybkosciowa regulacje. Na podtrzymce 31 umocowany jest nosek 48, z którym wspól¬ dziala skosna powierzchnia 49a zacisku 49, przymocowana do poprzecznie przesuwanej wzgledem plyty 27 szpony 28. Przez boczne prze¬ suniecie szpony 28, wskutek dzialania klino¬ wego, mozna uzyskac pozadany naciag lan¬ cucha, po czym szpona jest umocowana za pomoca sworznia 35a, który sluzy tez jako czop prowadniczy dla otworu 50 przebiegaja¬ cego przez szpone i zacisk.Kilka zakresów regulacji naciagu lancucha uzyskac mozna dzieki temu, ze nosek 48 wzdluz jego krawedzi zaopatruje sie w rózne powierz¬ chnie prowadzace, które przez przekrecenie noska skierowac mozna, w zaleznosci od wyboru, ku powierzchni skosnej 49a zacisku 49. W przedsta¬ wionej postaci wykonania nosek 48 obraca sie wokól czopa 48a i posiada cztery krawedzie, których odleglosci od srodka obrotu sa rózne, uzyskac wiec mozna cztery rózne zakresy re¬ gulacji. Powierzchnie slizgowe noska i zacisku klinowego smarowane sa rozbryzgowo przez lancuch.Z powyzszego wynika, ze chodzi tu o bardzo zwarta i sztywna konstrukcje dla pily mecha^ nicznej i ze wszystkie czesci sa latwo dostepne dla kontroli i wymiany. Przez rozlaczenie pro¬ stego srubowego lub zamkowego polaczenia podniesc mozna czesc 2 kadluba. Po odkrece¬ niu nakretek sworzni 35a i 35b zdjac mozna podtrzymke pily z jej umocowaniem, po czym mozna zdjac z walu 19 od razu cale sprzeglo.Silnik wraz z wyposazeniem mozna wyjac po odkreceniu czterech srub mocujacych. Po odkre¬ ceniu sruby mocujacej zacisk klinowy mozna rozluznic pile lancuchowa i takze odlaczyc podtrzymke od jej umocowania. Zarówno mon¬ taz, jak i demontaz trwa kilka minut.Maly ciezar pily osiagnieto na zupelnie no¬ wym zastosowaniu klasycznej zasady konstruk¬ cyjnej, polegajacej na fakcie, ze z okreslonej ilosci materialu wytworzyc mozna konstrukcje o wiekszej wytrzymalosci i sztywnosc przez zastosowanie pustych przestrzeni.Nalezaloby zaznaczyc, ze konstrukcja ta jest tania w produkcji oraz dogodna w masowej produkcji. Ponadto jest ona niewrazliwa na czynniki zewnetrzne i latwa w obsludze. Za¬ sade wynalazku mozna oczywiscie wykorzystac w innych napedzanych silnikami narzedziach recznych, a zwlaszcza wszedzie tam, gdzie obok duzej mocy wymaga sie malego ciezaru i zwar¬ tej budowy.Wynalazek nie ogranicza sie do opisanej po¬ staci wykonania. Mozna zbudowac wiele róz¬ nych odmian wykonania, przez zamienienie róz¬ nych czesci, równoznacznymi czesciami sklado¬ wymi.W szczególnosci mozna zamiast oddzielnego elementu sprzeglowego 21, sluzacego do przeno¬ szenia mocy silnika na transmisje pily, wyko¬ rzystac kolo zamachowe silnika na sprzeglo.W tym przypadku nalezaloby obrócic silnik dookola swojej osi podluznej o 180° w stosun¬ ku do uwidocznionego na rysunku, polo¬ zenia, a jego kolo zamachowe zaopatrzyc na obwodzie w szczeki hamulcowe, poruszajace sie w kierunku promieniowym. Te szczeki ha¬ mulcowe beda przytrzymywane w odpowiedni sposób na swoim miejscu, na przyklad przez obracajaca sie wokolo spiralna sprezyne i mia¬ lyby zadanie wspóldzialania w znany sposób za pomoca sily odsrodkowej z bebnem hamul¬ cowym, który odpowiadalby czesci sprzegla 26 trwale polaczonej z uzebionym wiencem 22.To wykonanie ma te zalete, ze jest prostsze od pokazanej na rysunku postaci wykonania.Dzieki wytrzymalosci takiego ukladu koniecz- — 4 —nosc zastosowania latwo wymiennego sprzegla nie posiada juz wiekszego znaczenia. Dalsza wazna zaleta polega na tym, ze przez polacze¬ nie kola zamachowego i sprzegla zaoszczedza sie miejsca, przez co ogólne wymiary pily mo¬ ga byc jeszcze bardziej zmniejszone, a uzyska¬ na powierzchnia wykorzystana dla innych ce¬ lów, na przyklad do powiekszenia zdolnosci chlodzenia. PL