Wynalazek dotyczy mechanizmu zapadko¬ wego, zwlaszcza do piast ze sprzeglem jedno¬ kierunkowym do rowerów, motocykli i po¬ dobnych pojazdów.Wynalazek wywodzi sie ze znanych mecha¬ nizmów zapadkowych, skladajacych sie z kola zapadkowego wyposazonego na swym zewnetrz¬ nym obwodzie we wglebienia, w których sa umieszczone bez czopów zapadki wspólpracu¬ jace z uzebieniem blokujacym, otaczajacym kolo zapadkowe i z pierscieniem sprezystym, który zachodzi w rowek pierscieniowy na zewnetrznej powierzchni obwodowej kola za¬ padkowego oraz w tylna szczeline, to znaczy szczeline w promieniowo zewnetrznej powierz¬ chni zapadek. Jakkolwiek w znanych mecha¬ nizmach zapadkowych tego rodzaju bylo za¬ gwarantowane wystarczajace ustalenie polo¬ zenia zapadek w kierunku osiowym i promie¬ niowym przez boczne ograniczenie wglebien — za pomoca pierscienia sprezystego, jednak nie zagwarantowane bylo wystarczajace usta¬ lenie w kierunku stycznym. Podczas* przeska¬ kiwania zapadek na uzebieniu blokujacym lub w czasie wstrzasów istnialo niebezpieczenstwo przesuniecia sie zapadek w kierunku stycz¬ nym. Juz stosunkowo male przesuniecie wy¬ starczalo do spowodowania zakleszczenia sie zapadek w wglebieniach, w których bylo ulo- zyskowane.Wynalazek opiera sie na spostrzezeniu, ze w przypadku zastosowania pierscienia spre¬ zystego, który zachodzi w rowek pierscieniowy na zewnetrznej powierzchni obwodowej kola zapadkowego oraz w tylna szczeline zapadek, nie ma potrzeby specjalnego zabezpieczania zapadek w kierunku osiowym przez boczne powierzchnie ogranicznikowe wglebien, którew kierunku osiowym moga byc otwarte. Gdy wglebienia sa otwarte w kierunku osiowym mozna je wykonac stosunkowo latwo przez wybranie, dlutowanie lub podobnym sposobem.Ten uproszczony sposób wytwarzania dopusz¬ cza równiez wykonanie zlozonych ksztaltów wglebien oraz umieszczonych w nich wpadek, przy których jest zagwarantowane zabezpie¬ czenie przed stycznym przesunieciem. Odpo-r wiednio do tego projekt wedlug wynalazku posiada nastepujace cechy konstrukcyjne: wgle¬ bienia kola zapadkowego sa otwarte z boku czyH w kierunku osiowymi i wykonane przez wybranie, dlutowanie lub podobnym sposobem, oraz w dnach wglebien sa wykonane cylin¬ dryczne panewki, z którymi stykaja sie od¬ powiednie cylindryczne wystepy zapadek.Wydluzenie cylindrycznego wystepu przy za¬ padkach w stosunku do dlugosci calkowitej zapadek jest dowolne. W przypadku kranco¬ wym, cylindryczny wystep moze sie znajdowac Ha calej dlugosci zapadki; w tym przypadku zapadki przybieraja postac pólksiezyca.Montaz zapadek i pierscienia sprezystego jest bardzo latwy. Caly mechanizm zapadko¬ wy zajmuje bardizo malo miejsca, a piasty w tym mechanizmie sa male i lekkie.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku, na ty¬ lach zapadek, to znaczy na ich promieniowo zewnetrznych powierzchniach moga byc prze¬ widziane wypuklosci, przeznaczone do wspól¬ pracy z uzebieniem blokujacym. Dotychczas wierzcholki zapadek chwytajace uzebienie blo¬ kujace przenosily równiez wystepujace przy tym promieniowe obciazenia.. Zwlaszcza przy ruchach wyprzedzajacych uzebienia blokujace¬ go, przylegajace do niego wierzcholki zapadek Ulegaly szybkiemu zuzyciu. Zgodnie z wyna¬ lazkiem, przy tego rodzaju ruchach wyprze¬ dzajacych, wypuklosci tylnej czesci zapadek slizgaja sie po uzebieniu blokujacym i dlate¬ go wierzcholki ulegaja malemu zuzyciu. Ta cecha ma szczególne znaczenie, poniewaz wierzcholki zapadek stanowia najczulsza czesc calego mechanizmu zapadkowego i ustalaja je¬ go okres uzywalnosci.Gdy w okreslonych warunkach zapadki win¬ ny byc wyzebione z uzebienia blokujacego, wówczas wypuklosci na tylach zapadek dosto¬ sowuje sie do postaci i wielkosci graniczacej z uzebieniem blokujacym stozkowej powierz¬ chni, ltfóra podczas osiowego przesuniecia za¬ padek styka sie z nimi swymi wypuklosciami i wychylajac zapadki wysuwa je z uzebienia blokujacego. W znanych dotad konstrukcjach, w przypadku przesuwu zapadek w celu ich wysuniecia z uzebienia blokujacego, wlerzchot* ki zapadek stykaja sie ze stozkowa powtarza chnia. Zastosowane zgodnie z wynalazkiem-'wy* puklosci przejmuja funkcje wierzcholków z»r padek, które ulegaja z tego powodu daleko mniejszemu zuzyciu.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia w prze¬ kroju podluznym piaste z napedem jednokietuJ*- kowym, z hamulcem i mechanizmem zapad¬ kowym, fig. 2 — przekrój wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz Unii II —n na fig. 1 przy wylaczonych zapadkach, fig. 4 — powiekszony wycinek czesci z fig. 2 i fig, 5 — powiekszony wycinek z fig. 3.Na fig. 1 rysunku widac os 20 piasty, na której sa osadzone pierscieniowe elementy lo- - zyskowe 21, 22. Na elemencie 21 jest osadzona na lozysku kulkowym 23 czesc napedowa 24.Tuleja 25 piasty jest ulozyskowana na lozys¬ kach 26 i 27 z jednej strony na czesci nape¬ dowej 24, a z drugiej strony — na pierscieniom wym elemencie 22. Czesc napedowa jest po¬ laczona z kolem lancuchowym 28.Wewnatrz tulei 25 piasty znajduje sie prze¬ kladnia planetarna. Sklada sie ona z obsady planetarnej 29, która jest osadzona obrotowo na osce 20 i ma kola planetarne 31 ulozysko- wane na czopach 30. Kola planetarne tocza sie po kole slonecznym 32 i zazebiaja sie ponadto z uzebieniem wewnetrznym kola 33. Prze¬ kladnia planetarna jest sprzegnieta z elemen¬ tem napedowym 24 zbl pomoca tulei sprzeglo¬ wej 34. Tuleja sprzeglowa 34 od strony nape¬ du jest wyposazona w uzebienie zewnetrzne 35, które wspólpracuje z uzebieniem wewnetrz¬ nym 36 elementu napedowego. Uzebienie zewnetrzne 37 tulei sprzeglowej 34, znajdujac sie po stronie przekladni, zazebia sie jak po*- kazano na fig. 1 z uzebieniem wewnetrznym pierscienia 38, zamocowanego na czopach $0 obsady planetarnej 29. Tuleja sprzeglowa W jest przesuwana w kierunku osiowym prad¬ awnie do dzialania sprezyny srubowej 42 za pomoca lancucha pociagowego 39, ciegla #0 i zabieraka 41. Podczas tego ruchu uzebienie zewnetrzne 37 tulei sprzeglowej 34 wyzebia sie z uzebienia pierscienia 38 i zazebia sie z uzebieniem wewnetrznym 43 kola wydrazo¬ nego 33. Ponadto uzebienie zewnetrzne Jfrtolei sprzeglowej swym koncem dziala na ceowf, tarcze zabierakowa 44. Na kole wydrazanym W jest osadzone przesuwnie osiowo lecz nie obro¬ towo kolo zapadkowe 6. W wglebieniach li — 2 —tego kola sa umieszczone zapadki 9. Zapadki 9 wspólpracuja z uzebieniem blokujacym 10 pierscienia zabierakowego U, który jest sprze¬ gniety z panewka lozyskowa 45 tulei 25 piasty za pomoca sprzegla kolowego.Na obsadzie planetarnej znajduje sie wkre¬ cany na gwincie 46 hamulec 1 ze stozkowa po¬ wierzchnia hamujaca 47. Ta stozkowa powierz¬ chnia hamujaca 47 przeznaczona jest do wspól¬ dzialania z wydrazonym stoikiem 48 plaszcza 49 hamulca. Plaszcz 49 jest dzielony i dociska¬ ny do wewnetrznej scianki tulei sprzeglowej 25. Na elemencie 47 hamulca sa ulozyskowa- ne zapadki $, które sa przytrzymywane w sta¬ nie zazebienia z uzebieniem Wekujacym 4 na stronie wewnetrznej tulei sprzeglowej 25 za pomoca pierscienia sprezystego i.W pokazanym stanie przelozenia naped prze¬ biega z kola lancuchowego 2$ przez element napedowy 24, tuleje sprzeglowa 34, obsade plaitetarna Jt, ty, kela planetarne U, kojo wy¬ drazone M3, mechanizm zagadkowy 45, 9, pier¬ scien zabierafcpwy U na panewke lozyskpwa 45 i tuleje 25.W peszeniu ^r^k^iWwym, uzyskanym w wyniku btjcsuwu felei sprzegowej na pra¬ wa, naped ©(rzebiega z fcofc lancucjgwwego 28 Bfgez etem#«t #apa$©wy 24, Uiteja sprzeglo¬ wa 54, kolo wyjrajofte 33, n^ectonizm zapad¬ kowy 9, pier£ci#ffi i»#erafc»,wy 21 na panewke loeysfcwa tf j tyfa samym na tujeje 2.5 piasty.W wyniku dalszego przesuniecia tujei sprze¬ glowej 34 na prawo w trzecie polozenie prze¬ kladniowe nastepuje polaczenie sie uzebienia zewnetrznego 37 tulei sprzeglowej 34 (na fig. 1 w pr#wym .fegfteu) z tarcza zabierakowa 44 i jej przesuniecie w prawo. Nastepuje przy tym równoczesny przesuw w prawo kola za¬ padkowego 6, polaczonego nieobrotowo jednak osiowo przesuwnie z kolem wydrazonym 33, przy czym zapadki 9 swym wystepem 19 (fig. 4) nachodza na stozkowa powierzchnie 12 panewki lozyskowej 45. Zajmuja one przy tym polozenie przedstawione na fig. 3 i 5 czyli znajduja sie w stanie wyzebienia z uzebienia blokujacego 10.W tym polozeniu przekladniowym moment napedowy jest przenoszony z kola lancucho¬ wego 28 przez element napedowy 24, tuleje sprzeglowa 34, kolo wydrazone 33, kola pla¬ netarne 31, obsade planetarna 29, element ha¬ mulcowy 47, zapadki 9 na tuleje 25 piasty.Z wynalazkiem zwiazana jest w zasadzie jedynie konstrukcja i osadzenie zapadek.Na fig. 4 jest przedstawione samo kolo za¬ padkowe 6 z zapadkami 9. W kole zapadko¬ wym 8 sa wykonane wglebienia (kieszenie) 18.W kierunku osiowym wglebienia 1* sa z obu stron otwarte i dlatego moga byc wykonywa¬ ne przez wybranie lub dlutowanie. W dna wglebien 18 sa wpuszczone cylindryczne pa¬ newki 50. Zapadki 9 maja cylindryczne oosar fjzenia }8, które sa ulozyskowane w panew¬ kach 50. W zwiazku z tym zapadki 9 sa prze¬ chylne dookola osi cylindrycznego odsadze¬ nia Ig. W zapadkach 4 na ich tylnej sciance sa wyjspnane szczeliny 5i. Pierscien sprezysty 0, który jest prowadzony w rowku pierscie¬ niowym 52 kjola zapadkowego S, wchog^ 4* szczelin 51 zapadek 9. Zapadki 9 sa zabezpie¬ czone przed niepozadanym przemieszczeniem w kierunku promiendowyin i osiowym za j&r moca tego pierscienia sprezystego 8. Ponadto pierscie/i 8 dotyka do tylnego obrzeza 15 szczeliny 51 i usiluje przy tym przechylic za- pad}^ 9 z ich wierzcholkami 17 na zewnatrz w kierunku promieniowym tak, ze dagfcpdgi do wspóldzialania ich z uzebieniem zapadko¬ wym 10 pierscienia zabierakowego 11. ftzieki cylindrycznej panewce 5% i cylindrycznego od¬ sadzenia 16 kola zapadkowego 8 lub zapada 9, te ostatnie sa ustalone pewnie w Irierifnku stycznym.Na fag. 4 szczególnie wyraznije wyja|nJone jest znaczenie wystepów 19 na tylnej scjance zapadek. Jesli k*#Q za$a£fcowe 6 o{?raca sie zgodnie z jkierunjrijefla *»chu wsjcazówejc zega¬ ra w stosunku do uzebienia klokujajce^o 10, wówczas wystep ?f slizga sfe w zasadzie po uzebieniu W, a nie wierzcholek 17 zapadek.Z tego powodu oszcz^efl $fe wjfirzc^ol^i 17 przed zuzyciem, zachowujac ich wlasciwe za¬ danie, polegajace mianowicie na pociaganiu ze soba pierscienia 11 w czasie obrotu wzgledne¬ go kola zapadkowego w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.Na fig. 5, wierzcholki 17 zapadek 9 sa prze¬ chylone do srodka w kierunku promieniowym.Nastepstwem tego jest zmienna wspólpraca wystepów 19 ze stozkowa .powierzchnia przy osiowym przesuwie kola zapadkowego na fig. 1 na prawo do otworu ze srednica zewnetrzna 14.Zapadki 3 na elemencie hamulcowym 47 moga byc wykonane tak samo Jak zapadki 9.Podobnie wglebienia elementu hamulcowego 47, w których znajduja sie zapadki 3 sa rów¬ niez takie same, jak wglebienia kola zapadko¬ wego 6 czyli szczególnie wglebienia w elemen¬ cie hamulcowym 47 sa otwarte z obu stron, — 3 —zatem nacinaja stozkowa powierzchnie ha¬ mulcowa 47.Zapadki moga byc wykonane z materialu profilowanego, a przy nacinaniu na okreslona dlugosc moga byc wykonywane w nich szcze¬ liny.Szczeliny $1 (fig. 4 i 5) sa tak przeprowadzo¬ ne, ze wystepy 19 przed zabudowa kola za¬ padkowego 6 leza w piascie na obwodzie kola, które jest wieksze od kola utworzonego z pun¬ któw stycznosci wystepów 19 z uzebieniem blo¬ kujacym. Osiaga sie dzieki temu to, ze wy¬ stepy 29 przylegaja do uzebienia blokujacego 10 z wstepnym sprezystym napieciem, które jest na tyle duze, ze nie utrudnia nadmiernie montazu. PL