Opg* wydano drukiem dnia 31 grudnia 1963 r. dano drukienr /H&feuOT •4 EKA U r/i — iatentow«go Ipifei" "HCTolitei Ladwi POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47090 Ki. 42 1,3/09 KI. internat. G 01 n Okregowy Zarzad Lasów Panstwowych*) Opole, Polska Sposób wykrywania i ilosciowego oznaczania srodków chemicznych, opadlych na jednostke powierzchni przy opryskiwaniu, zamglawianiu lub opylaniu obszarów lesnych i uprawnych, zwlaszcza przy stosowaniu srodków owadobójczych i grzybobójczych na terenach zagrozonych przez szkodniki Patent trwa od dnia 28 sierpnia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest szybki i prak¬ tycznie dokladny sposób wykrywania i ozna¬ czania ilosci srodków chemicznych, opadlych na jednostke powierzchni terenu przy opry¬ skiwaniu, zamglawianiu lub opylaniu obszarów lesnych i uprawnych, a w szczególnosci przy stosowaniu chemicznych srodków owadobój¬ czych i grzybobójczych na terenach, zagrozo¬ nych przez szkodniki. Sposób ten pozwala takze na okreslanie stopnia dyspersji tych srodków w terenie.Przy zwalczaniu szkodników srodkami che¬ micznymi konieczne jest, aby srodki te byly rozprowadzone równomiernie w • takiej ilosci *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Tadeusz Pod- kówka i mgr inz. Henryk Glinka. na jednostke powierzchni, która zapewni ich skuteczne dzialanie. Pozostawienie bowiem miejsc niepokrytych srodkiem owadobójczym czy grzybobójczym, lub pokrytych nim w nie¬ dostatecznej ilosci, jest jednoznaczne z pozo¬ stawieniem ognisk wystepowania szkodnika.Z drugiej zas strony, ze wzgledu na dosc wy¬ soki koszt tego rodzaju zabiegów, ilosc srodka rozprowadzonego na jednostke powierzchni te¬ renu nie powinna przewyzszac ilosci zalozonej.Znana metoda sprawdzania skutecznosci za¬ biegu opylania srodkami owado- i grzybobój¬ czymi polega na stwierdzeniu obecnosci opadu na zaciemnionych plytkach szklanych, wylozo¬ nych na opylanym terenie i wzrokowym porów* nywaniu obrazu na plytkach z odpowiednio przygotowanymi wzorcami. Metoda ta nie daje jednak dobrych wyników, gdyz obraz, utworzo-ny przez proszek zebrany na plytce, latwo ule¬ ga zmianom pod dzialaniem czynników atmo¬ sferycznych, jak wiatr i wlgoc, a poza tym me¬ tody itej nie mozna stosowac do kontroli oprysków preparatami cieklymi.Wynalazek umozliwia unikniecie tych wad dzieki wykorzystaniu zjawiska fluorescencji w swietle ultrafioletowym. Zgodnie z wynalaz¬ kiem wykorzystuje sie te wlasciwosci co naj¬ mniej jednego ze skladników srodka owado- lub grzybobójczego, a jezeli w normalnej swej recepturze srodek ten nie zawiera skladnika dajacego fluorescencje, wówczas stosuje sie dodatkowo domieszke takiego skaldnoka do zwyklego srodka handlowego. Skaldhikami re¬ cepturowymi znanych srodków owado- i grzy¬ bobójczych sa najczesciej rozpuszczalniki orga¬ niczne, jak solwentnafta, olej wrzecionowy, olej napedowy, zas jako skladnik fluorescencyj¬ ny, dodawany zgodnie z wynalazkiem jako do¬ mieszka do srodka handlowego, moze sluzyc na przyklad antracen.Zgodnie z wynalazkiem w celu stwierdzenia obecnosci preparatu w okreslonych miejscach terenu poddanego zabiegowi, pobiera sie z tych miejsc czesci roslin, na przyklad igly, liscie i obserwuje je w swietle lampy rteciowej, zao¬ patrzonej w filtr Wooda. Obecnosc fluoryzu¬ jacych plamek na powierzchni pobranych cze¬ sci swiadczy o obecnosci preparatu.W celu oznaczenia ilosci srodka chemicznego, opadlego na jednostke powierzchni terenu, po¬ stepuje sie zgodnie z wynalazkiem nastepuja¬ co. Z niefluoryzujajcego materialu, zdolnego trwale zatrzymac na swej powierzchni opad srodka chemicznego, zwlaszcza z bibuly filtra¬ cyjnej, sporzadza sie dowolnej wielkosci kraz¬ ki, kwadraty, prostokaty lub tp., najkorzystniej krazki o srednicy kilku centymetrów, znakuje je i wyklada w ustalonym porzadku w terenie, który ma byc poddany zabiegowi. Wskazane jest umieszczac te krazki poziomo na wysoko¬ sci na przyklad 30 cm. na palikach wbitych w ziemie, w odstepach zaleznych od konfigu¬ racji terenu, na przyklad co 100 m. Polozenie krazków w terenie nanosi sie jednoczesnie na mape;, uwzgledniajac znaki, umieszczone na krazkach.Zastosowane do zabiegu preparaty ciekle wsiakaja w krazki z bibuly, dajac na nich trwaly slad, zas w przypadku opylania terenu stosuje sie krazki z bibuly zwilzone uprzednio niefluoryzujaca ciecza, na przyklad olejem pa¬ rafinowym lufo gliceryna, zwiekszajac przez to przyczepnosc preparatu stalego do powierzch¬ ni krazka.Po ukonczeniu zabiegu opryskiwania, zam¬ glawiania lub opylania zbiera sie krazki i pod¬ daje je ocenie przez porównanie fluorescencji kazdego krazka w swietle ultrafioletowym z uprzednio przygotowanymi wzorcami. Wzor¬ ce te sporzadza sie z tego sawego materialu co krazki uzyte w terenie. Za pomoca malego, la¬ boratoryjnego rozpylacza, tak wyregulowanego, aby dyspersja odpowiadala dyspersji zadanej, rozpyla sie na wzorcowe krazki dany preparat.Na wzorce wybiera sie te krazki, których przy¬ rost masy odpowiada okreslonej ilosci prepara¬ tu na jednostke powierzchni terenu, zalozonej z góry na przyklad przy krazkach o powierzch¬ ni 100 cm8 wybiera sie krazki których ciezar wzrósl o 1 mg, 3 mg i 5 mg, co odpowiada 1, 3 i 5 kg preparatu na 1 ha terenu. Dla uzyskania trwalych wzorców mozna sporzadzic ich do¬ kladne odpowiedniki graficzne lub fotogra¬ ficzne.Jako zródlo swiatla ultrafioletowego stosuje sie znana lampe rteciowa, zaopatrzona w filtr Wooda. Urzadzenie to moze byc wykonane jako przenosne. Obserwujac w swietle ultra¬ fioletowym kazdy krazek z terenu, otrzymuje sie doskonale widoczny obraz fluorescencyj¬ ny, skladajacy sie z swiecacych plamek, roz¬ mieszczonych rzadziej lub gesciej, zaleznie od ilosci srodka chemicznego, opadlego na krazek.Obraz ten porównuje sie z wzorcami i ustala, któremu wzorcowi odpowiada, a tym samym, okresla sie ilosc preparatu, opadlego w danym miejscu terenu na jednostke powierzchni.Otrzymane wyniki nanosi sie na wspomniana wyzej mape i w razie stwierdzenia, iz^w okres¬ lonym miejscu ilosc opadlego preparatu jest niedostateczna, powtarza sie zabieg w tej cze¬ sci terenu.Dzieki stosowaniu krazków z materialu wloskowatego, zwlaszcza z bibuly, uzyskuje sie powiekszony obraz poszczególnych kropelek preparatu, co daje moznosc wykrywania na¬ wet bardzo malych kropelek. Rozmiary plamek pozostaja jednak w scislym zwiazku z rozmia¬ rami kropelek, co pozwala na stwierdzenie stopnia dyspersji preparatu w terenie i kontro¬ le urzadzen, .stosowanych do opryskiwania.Krazki kontrolne moga byc oczywiscie umieszczone na dowolnej wysokosci nad po¬ wierzchnia terenu, na przyklad na róznych po¬ ziomach w drzewostanie. Obraz utworzony na krazkach kontrolnych jest odporny na dziala- -3-~nie czynników atmosferycznych i nie ulega zmianie w czasie, totez zebrane krazki moga byc przechowywane jako material dowodowy. PL