Klasyczne uklady sterujace wywrotnicy za¬ wieraja dwa calkowicie odrebne mechanizmy, a mianowicie mechanizm przewracajacy, na przyklad zespól silnik-reduktor oraz niezalezny od poprzedniego mechanizm zatrzymujacy. Cho¬ ciaz mechanizm napedowy jest na ogól stale w ruchu, to jego wspólpraca z walem napedo¬ wym albo malym kolem zebatym napedzajacym wywrotnice nie jest stala dzieki urzadzeniu pod¬ noszacemu, ' które odlacza wywrotnice od wspomnianego walu napedowego, gdy tylko za¬ czyna dzialac urzadzenie zatrzymujace.Taki podwójny naped jest bardzo niekorzy¬ stny. Poza tym urzadzenie zatrzymujace wy¬ wrotnice jest skomplikowane, poniewaz musi ono podniesc obracajacy sie element wywrotni¬ cy w celu odlaczenia go od rolek napedzajacych.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Fernand Midavaine.Wreszcie urzadzenie zatrzymujace oddzialywuje silnie na napedowe kola zebate oraz na podsta¬ we, na której jest ono zamontowane. Bezwlad¬ nosc urzadzenia w czasie hamowania jest przy¬ czyna znacznego zuzywania go w czasie pracy, podczas której podlega ono gwaltownym i pow¬ tarzajacym sie uderzeniom.Niektóre znane urzadzenia napedzajace nie wykazuja tych wad. Najlepsze z tych urzadzen posiada silnik elektryczny o dwóch zakresach obrotów, napedzajacy bezposrednio jedna z ro¬ lek napedzajacych. Umozliwia to dwukrotne, kolejno po sobie nastepujace zmniejszenie obro¬ tów wywrotnicy przed jej zatrzymaniem. To stosowanie dwukrotnego zmniejszania predkosci obrotnicy ma na celu ulatwienie jej zatrzyma¬ nia, przez zmniejszenie kinetycznej energii mas znajdujacych sie w ruchu. Poniewaz jednak roz¬ ruch wywrotnicy odbywa sie równiez ze zmniej¬ szona pradkoscia, wskazane jest, by przejscieod wysokich obrotów do niskich odbywalo sie pod koniec cyklu, najlepiej krótko przed zatrzy¬ maniem obrotnicy. Dzieki temu nie zmniejsza sie sprawnosci urzadzenia. Przy tego rodzaju konstrukcji, w czasie pracy urzadzenia bezwlad¬ nosc mas znajdujacych sie w ruchu nie zostaje dostatecznie zmniejszona, aby nie nastepowalo slizganie w momencie zatrzymania silnika na¬ pedowego. Ponadto przy malych obrotach wy¬ wrotnicy wystepuja pewne nierównomiernosci biegu, spowodowane takimi czynnikami jak zu¬ zycie i nieprawidlowy stan powierzchni cier¬ nych itd. Na skutek tego zmienna jest równiez energia kinetyczna ukladu. Z tej przyczyny trze¬ ba zastosowac specjalne urzadzenie oporowe, aby zatrzymac wywrotnice w okreslonym po¬ lozeniu.Celem niniejszego wynalazku jest skonstruo¬ wanie urzadzenia napedowego do wywrotnic, zmniejszajacego wyzej wymienione wady* Nowe urzadzenie charakteryzuje sie tym, ze pomiedzy dwoma zmniejszeniami predkosci obrotu, po¬ przedzajacymi kazde zatrzymanie wywrotnicy, obraca sie ona z jednostajna, mala predkoscia.Ta równomiernosc biegu przy niskich obrotach jest przyczyna, iz energia kinetyczna mas znaj¬ dujacych sie w ruchu zostaje ustalona do daja¬ cej sie kontrolowac wartosci, tak iz wywrotnice mozna unieruchomic przez zwyczajne zatrzyma¬ nie rolek napedowych.Cecha charakterystyczna niniejszego wynalaz¬ ku jest to, iz kazde unieruchomienie wywrotni¬ cy poprzedzone zostaje dwoma róznymi zmniej¬ szeniami predkosci obrotu. Pomiedzy tymi zmniejszeniami predkosci obrotu wywrotnica obraca sie powoli o pewien kat, przy czym pier¬ wsze zmniejszenie predkosci obrotu osiaga sie przez lagodne hamowanie, wywolujace slaba reakcje, a drugie przez silne hamowanie. Hamo¬ wanie rozpoczyna sie od okreslonego polozenia wywrotnicy obracajacej sie z równomierna pred¬ koscia przez co osiaga sie unieruchomienie w zadanym polozeniu. Podczas drugiego hamo¬ wania wystepuje równiez slaba reakcja, ponie¬ waz energia, która nalezalo przejac zostala uprzednio znacznie zmniejszona.Inna cecha charakterystyczna wynalazku jest to, ze to samo urzadzenie sterujace powoduje obracanie sie wywrotnicy z duza równomierna predkoscia, obydwa zmniejszenia predkosci obrotu i obrót z mniejsza predkoscia oraz za¬ trzymanie wywrotnicy.Rysunki objasniaja przykladowo sposób wy¬ konania wywrotnicy wedlug wynalazku, przy czym wynalazek nie ogranicza sie do tych przy¬ kladów. •¦•¦!¦! Fig. 1 pokazuje urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku w rzucie z przodu, a fig. 2 — urzadzenie w przekroju plaszczyzna oznaczona linia II—II na fig. 1.Urzadzenie sklada sie z wywrotnicy 1 spoczy¬ wajacej na dwóch walach nosnych 2 i 3. Na wa¬ le 2 osadzone sa rolki 4, podczas gdy na wale 3 osadzone sa rolki napedowe 5, które sa napedza¬ ne za posrednictwem lancucha 7 poprzez prze¬ kladnie 6, polaczona z silnikiem elektrycznym o dwóch predkosciach obrotów. Stosunek niskich obrotów do wysokich wynosi najlepiej 1/3 do 1/5.Na zewnetrznym obwodzie wywrotnicy znaj¬ duja sie dwa wystepy. Wystep 8 dziala na stycz¬ nik zatrzymujacy 12, a wystep 9 na stycznik 11, sluzacy do zmniejszenia predkosci wywrotnicy i wlaczania napedu o mniejszej predkosci.Dzwignia pedalowa sluzy do uruchomienia silnika napedowego za posrednictwem styczni¬ ka 14. Urzadzenie pracuje nastepujaco: Jesli wózek transportowy 10 znajduje sie na wywrotnicy, wózek 15, który opuszcza wywrot¬ nice po zderzeniu z wózkiem 10 dziala przez dzwignie pedalowa 13 uruchamiajaca stycz¬ nik 14. Silnik napedowy pracuje na zwiekszo¬ nych obrotach, napedzajac wywrotnice za po¬ srednictwem lancucha i rolek napedowych 5.Z chwila, gdy wystep 9 zadziala na stycz¬ nik 11, ten ostatni wylacza wysokie obroty i wla¬ cza niskie obroty za pomoca opornicy statora, która stale przylaczona jest do docisków niskich obrotów statora silnika.Hamowanie nadsynchroniczne zostaje zlago¬ dzone przez dzialanie opornicy, znacznie obniza¬ jacej napiecie, przy czym natezenie pradu jest bardzo duze. Z chwila osiagniecia prawidlowej predkosci przez silnik, natezenie pradu osia¬ ga normalna wartosc i dzialanie opornicy mozna pominac. Wywrotnica obraca sie wówczas z ni¬ ska, równomierna predkoscia.Mechaniczny hamulec z elektromagnetycznym zwalnianiem, wbudowany jest w silnik i dziala z chwila gdy zostanie wylaczony doplyw pradu do silnika elektrycznego za pomoca stycznika 12 uruchamianego przez wystep 8.Po unieruchomieniu wywrotnicy wózek 10 zo¬ staje wypchniety, dzieki zderzeniu z wózkiem 16 wprowadzanym do wywrotnicy. Wózek 20 uru¬ chamia ponownie dzwignie pedalowa 13 sluzaca do rozruchu silnika za pomoca kontaktu 14 i rozpoczyna sie nowy cykl. — 2 —Zrozumialym jest, ze szczególy konstrukcji albo rozmieszczenie urzadzen mozna zmieniac, uzyskujac ten sam efekt i nie odbiegajac przez to od istoty niniejszego wynalazku.W wyzej opisanym przykladzie mozna, dzieki zastosowaniu silnika o dwóch zakresach obro¬ tów uzyskac dokladnie równomierny bieg wy¬ wrotnicy w zakresie malych obrotów, poniewaz napedzanie wywrotnicy przez silnik jest zawsze dodatnie. Jezeli warunki pracy na to pozwalaja, to korzystne jest zastapienie silnika o dwóch za¬ kresach obrotów normalnym silnikiem o jednym zakresie obrotów. W tym przypadku stycznik 11 wlacza prad staly o malym napieciu w dwóch fazach statora, albo prad zmienny dzialajacy przeciwnie, przy równoczesnym wlaczeniu opor¬ nicy statora, w celu regulacji momentu hamo¬ wania. W obu przypadkach nastepuje hamowa¬ nie, które coraz to bardziej zmniejsza predkosc obrotu wywrotnicy. Z chwila gdy wywrotnica osiagnie zadana niska predkosc obrotu, regula¬ tor tej predkosci wylacza doplyw pradu, a wy¬ wrotnica kontynuuje obrót dzieki bezwladnosci, do czasu zadzialania hamulca z elektromagne¬ tycznym zwalnianiem.Powyzszy hamulec mozna by pominac i zasta¬ pic hamowaniem za pomoca pradu stalego, wla¬ czonego do statora silnika.W przypadku gdy istnieje obawa, ze wywrot¬ nica moze zostac zatrzymana przed zakoncze¬ niem pelnego cyklu, na przyklad wskutek zna¬ cznego tarcia, mozna ja zbudowac w taki spo¬ sób, by polozenie srodka ciezkosci zmuszalo ja do kontynuowania obrotu, albo wyposazyc ja w mase, której polozenie w odniesieniu do srod¬ ka ciezkosci moznaby w jakikolwiek sposób re¬ gulowac. Mozna by równiez regulator predkosci tak nastawic, aby w przypadku spadku predko¬ sci obrotów wywrotnicy do pewnej ustalonej wartosci uruchomiony zostal stycznik silnika napedowego wytwornicy, dzieki któremu dozna¬ laby ona pewnego przyspieszenia.Jak to przedstawiono na zalaczonym rysunku, mozna wystep 9 uruchamiajacy stycznik 11, zmniejszajacy predkosc obrotu zastapic tarcza krzywkowa osadzona na wale nosnym 3 albo na jednym z walów przekladni. Podobne urzadze¬ nia mozna by zastosowac dla wystepu 8 uru¬ chamiajacego stycznik zatrzymujacy 12. W obu przypadkach moznaby wywrotnice napedzac za pomoca kola zebatego, osadzonego na wywrotni¬ cy napedzanego lancuchem i malym kolem ze¬ batym.W pewnych szczególnych przypadkach mozna by wywrotnice zaopatrzyc w urzadzenie wyla¬ czajace, na przyklad zapadke, ustalajaca do¬ kladne polozenie zatrzymywania wywrotnicy.Urzadzenie to mozna by elektrycznie wylaczac, jesli silnik napedowy bylby zasilany pradem.Wreszcie mozna stosowac sposób wedlug wy¬ nalazku do wywrotnic do wózków sprzegnie¬ tych, które poruszaja sie dzieki sile ciezkosci albo pod wplywem urzadzen do przetaczania, na przyklad do wózków sprzegnietych sprze¬ gami obrotowymi, nadchodzacych jako zwarte pociagi. PL