Przedmiotem niniejszego wynalazku jest spo¬ sób wytwarzania niewielkich elementów sprze¬ tu elektrotechnicznego przez prasowanie na prasach hydraulicznych, który umozliwia rów¬ noczesne wykonanie operacji gwintowania otworów oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu, stanowiace prase hydrauliczna z glo¬ wica gwinciarska.W znanych dotychczas procesach wytwarza¬ nia elementów sprzetu elektrotechnicznego ist¬ nieje wyrazny podzial miedzy przeróbka pla¬ styczna na zimno, wykonywana z reguly na prasach korbowych, których szybkobieznosc zapewnia wysoka wydajnosc produkcji, a obróbka skrawaniem to jest gwintowaniem, wykonywanym na gwinciarkach. Próby wyko¬ nywania operacji gwintowania na prasach korbowych, dawaly negatywne rezultaty, po¬ niewaz ze wzgledu na duza bezwladnosc czesci *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Edmund Nowak. ruchomych nie jest mozliwe zatrzymanie prasy w dolnym polozeniu narzedzia tloczacego w ce¬ lu wykonania operacji gwintowania, a ponadto budowa tych pras uniemozliwia prowadzenie wrzecion gwinciarskich.Zasadnicza wada tych znanych dotychczas procesów wytwarzania jest fakt, ze gwintowa¬ nie otworów stanowi operacje wielokrotnie bardziej pracochlonna od przeróbki plastycznej przedmiotu, szczególnie w przypadku jego nie¬ symetrycznych ksztaltów, które powoduja ko¬ niecznosc recznego podawania przedmiotów do gwinciarki.Powyzsze wady usuwa sposób wytwarzania niewielkich elementów sprzetu elektrotechnicz¬ nego wedlug wynalazku, polegajacy na wyko¬ naniu operacji gwintowania na tasmie w trak¬ cie przeróbki plastycznej, a mianowicie po uprzednim wykonaniu operacji okrawania, ale przed ostatecznym krepowaniem i odcinaniem przedmiotu. Badania wykazaly mianowicie, ze laczne wykonanie tych operacji jest mozliweprzy zastosowaniu prasy hydraulicznej, przy czym mniejsza wydajnosc operacji przeróbki plastycznej w porównaniu z prasa korbowa jest zrekompensowana przez wielokrotne zwieksze¬ nie wydajnosci operacji gwintowania, tak, ze laczna pracochlonnosc wykonania przedmiotu jest kilkakrotnie nizsza w porównaniu do sto¬ sowanych obecnie najbardziej postepowych procesów technologicznych. Nalezy przy tym zaznaczyc, 'ze dotychczasowe próby gwintowa¬ nia otworów w przedmiotach blaszanych przed ich krepowaniem dawaly z zasady negatywne wyniki ze wzgledu na deformacje otworu w trakcie krepowania. Badania wykazaly jed¬ nak, ze odksztalcenia te mozna zmniejszyc do minimum stosujac tak zwane koronki to jest wyciagniete droga przetlaczania obrzeza otwo¬ ru, które ulega wskutek tego utwardzeniu ma¬ terialowemu, a równoczesnie zwiekszeniu ob¬ wodowego wskaznika wytrzymalosci.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku stanowi prase hydrauliczna zaopa¬ trzona w wielowrzecionowa glowice gwinciar¬ ska, przy czym w celu zabezpieczenia przed la¬ maniem sie gwintowników, oraz zrywaniem gwintu — wrzeciona glowicy sa zaopatrzone w urzadzenia sprezynowe zapewniajace za¬ równo elastyczne wejscie jak i wyjscie gwin¬ townika z otworu.Sposób wytwarzania niewielkich elementów sprzetu elektrotechnicznego wedlug wynalazku, polega na wykonaniu na prasie hydraulicznej trzech zasadniczych operacji, a mianowicie wstepnej operacji plastycznej, obejmujacej wy¬ krawanie otworów i okrawanie, a nastepnie przetlaczanie koronki, operacji gwintowania wykonanej na tej samej prasie za pomoca wbudowanej w nia glowicy gwinciarskiej oraz nastepujacej po niej operacji ostatecznej prze¬ róbki plastycznej obejmujacej krepowanie i od¬ cinanie gotowego przedmiotu, przy czym dzieki zwiekszeniu wskaznika obwodowego wskutek przetloczenia koronki, deformacje nagwintowa¬ nych otworów w trakcie krepowania nie prze¬ kraczaja normalnie stosowanych tolerancji.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat przyklado¬ wego rozwiazania urzadzenia w postaci prasy hydraulicznej zaopatrzonej w wielowrzeciono¬ wa glowice gwinciarska — w przekroju, a fig. 2 — wrzeciono gwinciarskie urzadzenia w prze¬ kroju osiowym.Urzadzenie przedstawione na rysunku sklada sie z prasy hydraulicznej 1, której czesc ru¬ choma jest polaczona za pomoca przesuwnych kolumn 2 z górnym stolem 3 oraz z dobudowa¬ nej do niej jednostki obróbczej skladajacej sie z kolumny wsporczej 8 z glowica 9, zaopatrzona w kilka przegubowych wrzecion gwinciarskich 10, których dlugosc jest nastawiana odpowiecV nio do nastawionego skoku prasy. Do glówne¬ go stolu 3 prasy sa przymocowane stemple 4 wielotaktowego narzedzia do przeróbki pla¬ stycznej, natomiast matryca 5 tego narzedzia jest zwiazana z nieruchomym stolem dolnym 6.Tasma z której wykonywane sa przedmioty jest podawana za pomoca podajnika 7 umozliwia¬ jacego uzyskanie duzej dokladnosci przesuwu tasmy (rzedu kilku mikronów). Glowica gwin¬ ciarska 9 jest zaopatrzona w znany mechanizm napedowy zlozony z silnika elektrycznego 11, przekladni zebatej 12, nadajacej lewy kierunek obrotu wrzeciona 25 oraz przekladni 13 nada¬ jacej mu prawy kierunek obrotu, ze sprzegla 14 sluzacego do wlaczania przekladni 12 lub 13, z hydraulicznego urzadzenia posuwowego 15, nadajacego wrzecionu 25 ruch posuwowy w obydwu kierunkach oraz z ukladu wrzecion gwinciarskich 10 napedzanych z wrzeciona glównego 25 za pomoca przekladni zebatych 16 i polaczonych za pomoca walów kardana 17, o regulowanej dlugosci, z koncówkami wrze¬ cionowymi 18 co umozliwia prace wrzecion niezaleznie od nastawionego skoku prasy, a takze dowolne ustawienie koncówek 18 w plaszczyznie poziomej, w zaleznosci od roz¬ stawienia gwintowanych otworów w tasmie.Koncówki wrzecionowe 18 sa ulozyskowane w otworach 19 plyty obsadowej 4' stempli 4 i zaopatrzone w samocentrujace chwyty 20 gwintowników 21. Kazde z wrzecion gwinciar¬ skich 10 jest zaopatrzone w uklad dwóch spre¬ zyn, a mianowicie w sprezyne 23, na której jest zawieszone wrzeciono dzieki czemu gwintow¬ nik moze byc elastycznie wyciagniety z mate¬ rialu oraz w sprezyne 22 amortyzujaca jego wejscie w material.* Sposób wytwarzania niewielkich elementów sprzetu elektrotechnicznego za pomoca opisa¬ nego wyzej urzadzenia jest nastepujacy.Tasma 24 materialu wyjsciowego jest poda¬ wana za pomoca podajnika 7 do wielotaktowe¬ go narzedzia tlocznego 4, 5. Konstrukcja tego narzedzia tym rózni sie od dotychczas stoso¬ wanych, ze plyta obsadowa 4' jego stempli 4 jest zaopatrzona w otwory 19 w których sa - 2 —uSozyskomne koncówki i£^ wrzecion gwinciar¬ skich 10, natomiast w matrycy 5 znajduje sie otwór sluzacy do odprowadzania wiórów. Cal¬ kowity cykl wytwarzania przedmiotu obejmu¬ je trzy zasadnicze operacje, z których kazda moze sie oczywiscie skladac z jednego lub kil¬ ku taktów.Pierwsza operacja wstepnej przeróbki pla¬ stycznej wykonywana za pomoca narzedzia tlocznego obejmuje wykrawanie otworów, okrawanie ksztaltów zewnetrznych przedmiotu, a nastepnie przetlaczanie koronek. W konco¬ wym etapie tej operacji, gdy stemple 4 znaj¬ duja sie w swoim dolnym polozeniu dociska¬ jacym tasme do powierzchni matrycy 5 rozpo¬ czyna sie operacja druga obejmujaca gwintowanie. Rozdzielacz hydrauliczny prasy powoduje wówczas doplyw cieczy do ukladu hydraulicznego 15 powodujac przesuwanie sie wrzeciona glównego 25 do dolu. W poczatko¬ wym etapie tego ruchu nastepuje wlaczenie sprzegla 14 w polozenie, w którym wrzecionu jest nadawany prawy kierunek obrotów za po¬ moca przekladni 13. Naped wrzeciona 25 jest przenoszony za pomoca przekladni 16 na wrzeciona gwinciarskie 10, które za posrednic¬ twem walów kardana 17 obracaja w prawo koncówki wrzecionowe 18 wraz z zamocowa¬ nymi w nich gwintownikami 21. W chwili ze¬ tkniecia sie gwintownika 21 z obrzezem gwin¬ towanego otworu koncówka wrzeciona 10 jest amortyzowana za pomoca sprezyny 22, umozli¬ wiajac jego elastyczne wejscie w material. Po ukonczeniu operacji gwjntowania rozdzielacz hydrauliczny prasy powoduje odciecie doplywu cieczy do ukladu hydraulicznego 15 wskutek czego sprezyna 26 nadaje wrzecionu ruch po¬ wrotny (do góry), przy czym w poczatkowym etapie tego ruchu nastepuje samoczynne wla¬ czenie za pomoca sprzegla 14 przekladni 12 na¬ dajacej wrzecionu przeciwny (lewy) kierunek obrotów. Zwieszenie wrzecion gwinciarskich 10 na sprezynach amortyzacyjnych 23 umozliwia przy tym elastyczne wykrecenie gwintownika z otworu. Po ukonczeniu operacji gwintowania stól 3 wraz ze stemplami 4 przesuwa sie w gór¬ ne polozenie, po czym dopiero podajnik 7 prze¬ suwa tasme w nastepna pozycje.Trzecia operacja obejmuje ostateczna prze¬ róbke plastyczna polegajaca na krepowaniu i odcieciu przedmiotu, przy czym dzieki utwar¬ dzeniu materialowemu i zwiekszeniu obwodo¬ wego wskaznika wytrzymalosciowego wskutek przetloczenia koronki krepowanie nie powodu¬ je deformacji nagwintowanego otworu. Po wy¬ konaniu tej operacji z prasy wyrzucany jest gotowy element Wszystkie trzy wymienione operacje wyko¬ nywane sa za pomoca wiekzabiegowego narze¬ dzia tlocznego i wspólpracujacej z nim glowicy gwinciarskiej jako oddzielne takty, dzieki cze¬ mu przy kazdym suwie prasy otrzymuje sie gotowe elementy, których ilosc jest zalezna od krotnosci narzedzia. PL