/ Opublikowano di^i 28 marca 1963 r.Urzedu Palenlow«fo| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46759 Kaliskie Zaklady Przemyslu Jedwabniczego Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione Kalisz, Polska KI. 86 c, 31/20 KI. internat. D 03 d Automatyczny, elektryczny zastawiacz krosna Patent trwa od dnia 2 stycznia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest automatyczny, elektryczny zastawiacz krosna w przypadku zer¬ wania sie nitki osnowowej i rezerwy nitki wat¬ kowej, majacy zastosowanie do wszelkiego ro¬ dzaju krosien mechanicznych.Znane krosna mechaniczne sa zwykle wypo¬ sazone w mechaniczne widelcowe urzadzenia czujnikowe, dzialajace przy zrywie watku oraz rzadziej w mechaniczne urzadzenia lamelkowe, zatrzymujace krosno przy zrywie chocby jednej nitki osnowy. O ile czujnikowe urzadzenia wat¬ kowe sa stosunkowe proste w swej budowie i niezawodne w dzialaniu, o tyle osnowowe ¦* Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa Wincenty Naskrecki, Stefan Roszyk, Zygmunt Falender, Jerzy Matusiak i Bazyli Tyc urzadzenia lamelkowe sa dosyc kosztowne i skomplikowane.Wymagaja one przewaznie osobnego urza¬ dzenia zatrzymujacego krosno z hamowaniem, na co nie zawsze mozifa znalezc miejsce. Stad pochodzi, ze dotychczas tysiace pracujacych krosien nie posiada urzadzen zatrzymujacych krosno w razie zrywu nitki osnowy.Duzo prostsze od mechanicznego urzadzenia lamelkowego jest urzadzenie lamelkowe elek* tryczne. Niestety jednak w urzadzeniach tego typu opadajaca przy zrywie nitki lamelka po¬ woduje powstawanie goracej iskry (prad okolo 2 A), która nie rzadko bywa przyczyna poza¬ rów w tkalniach nasyconych pylem latwopal¬ nym. Nalezy zauwazyc, ze zwykle nie konczy sie tu na jednej iskrze, gdyz przy podnoszeniu lamelki powstaje dalsza iskra, a przy niezupel¬ nie dobrym zwarciu obwodu moze nawet po-wstac iskrzenie ciagle. Stad pochodzi uzasadnio¬ na nieufnosc do urzadzen elektrycznych w ogó¬ le i zakaz ich stosowania w tkalniach bawelny.Automatyczny, elektryczny zastawiacz kros¬ na wedlug wynalazku nie posiada powyzszych wad i chociaz stosowane jest w nim urza¬ dzenie lamelkowe nie moze ono wywolywac nie¬ bezpieczenstwa pozaru, gdyz opadajaca lamel- ka zwiera w nim obwód elektryczny slabopra- , dowy, uruchamiajacy przekaznik, który z kolei zamyka wlasciwy obwód roboczy, przy czym styki robocze znajduja sie tu pod odpowiednia szczelna oslona.Znany jest równiez trzeci rodzaj urzadzen czujnikowych, stosowany w krosnach automa¬ tycznych, a mianowicie tzw. wyczuwacz rezer¬ wy watku, powodujacy wymiane czólenka lub cewki przy dojsciu do parometrowej rezerwy watku na kanetce. Jest to urzadzenie bardzo pozadane, ale w dotychczasowym wykonaniu z powodu skomplikowanej budowy i braku miejsca mozliwe do zastosowania tylko przy specjalnych konstrukcjach krosien automatycz¬ nych. Nastepna zaleta urzadzenia jest moznosc zainstalowania dodatkowego czujnika tego ty¬ pu przy urzadzeniu wedlug wynalazku, przy czym w tym przypadku urzadzenie takie jest na tyle proste w konstrukcji i zajmuje tak malo miejsca, ze moze byc latwo zastosowane na krosnach mechanicznych.Inna dodatkowa zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest uproszczona konstrukcja szyny stykowej, eliminujaca powszechnie dotychczas stosowana tzw. pile dociskowa, zapewniajaca dobry docisk styków elektrycznych. W urzadze¬ niu wedlug wynalazku pila dociskowa jest zby¬ teczna, gdyz do wylaczenia krosna wystarcza w tym przypadku slabopradowy impuls zwar¬ ciowy opadajacej lamelki.Na rysunku uwidoczniono urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia od¬ cinek przedpiersia krosna i bidla z zamonto¬ wanym urzadzeniem wylaczajacym — w wido¬ ku z góry, fig. 2 — urzadzenie wedlug fig. 1 w przekroju wzdluz lini A— A, fig. 3 — szes- ciorzedowe urzadzenie lamelkowe w przekroju poprzecznym, fig. 4 — boczna plytke podtrzy¬ mujaca szyny stykowe i fig. 5 — uproszczony schemat elektryczny urzadzenia wedlug wyna¬ lazku.Na fig. 1 uwidocznione bidlo 1 w chwili do¬ bijania watku, a wiec w chwili gdy znajduje sie ono najblizej przedpiersia 2 krosna. Na bidle 1 znajduje sie skrzynka czólenkowa 3 z czólen¬ kiem 4, a wewnatrz czólenka cewka 5 z uzwoje¬ niem 6. Na przedpiersiu 2 jest zamocowana zna¬ na przystawka 7 z ramieniem 8, na którym znaj¬ duje sie — na wychylnym drazku 9 — znane urzadzenie widelcowe czujnika watku 10. Na przystawce 7 znajduje sie równiez stawidlo 11 utrzymywane przy pracy krosna nie pokazana na rysunku sprezyna w pozycji na wystepie 12.Do zastawienia (zatrzymania) krosna wystarcza zepchnac stawidlo 11 w prawo tak, aby spadlo ono z zabka 12 w glebokie wyciecie 13 i pod dzialaniem wymienionej sprezyny zostalo ze¬ pchniete w lewo (na fig. 1 w dól). Urzadzenie wedlug wynalazku wykorzystuje ten ruch sta- widla w nastepujacy sposób.Na ramieniu 8 osadzone jest dodatkowe urza¬ dzenie wylaczajace 15, skladajace sie z prze¬ kaznika 16 ze stykami Sp i elektromagnesu 17 (fig. 5). Urzadzenie to jest zasilane z transfor¬ matora 18 (24 V), którego uzwojenie pierwot¬ ne podlacza sie do sieci w ten sposób, aby wy¬ laczenie pradu do silnika krosna wylaczalo równiez prad do tego transformatora.Uproszczone urzadzenie lamelkowe zastawia- cza krosna wedlug wynalazku ma pare plaskich szyn stykowych 20 (fig. 3 i 4) wyposazonych w odizolowane od nich metalowe wkladki 21, przy czym szyny 20 sa polaczone z jednym prze¬ wodem elektrycznym, prowadzacym do urza¬ dzenia przekaznikowego (fig. 5), a wkladki 21 — z drugim przewodem. Szyny 20 sa zamocowane w rowkach 22 (fig. 4) bocznych plyt turbakso- wych 23, osadzonych na rurkach nosnych 24, przy czym, co jest bardzo wazne, rowki 22 sa odchylone od pionu o pare stopni. Na szyny 23 sa nawleczone normalne lamelki 25, zawieszo¬ ne swymi wycieciami 26 na nitkach 27 osnowy, przy czym nitki osnowy spoczywaja na rurkach nosnych 24. W razie zerwania sie nitki osnowy, zawieszona na niej lamelka opada na odnosna szyne 20 i zatrzymuje sie na wkladce 21. Po¬ niewaz jest ona prowadzona luzno, skosnie do pionu polozonymi bokami szyny 20, sama przy¬ biera pozycje skosna i po opadnieciu przymu¬ sowo kontaktuje z wysunieta w bok krawedzia szyny, co daje dobry styk i pewne zwarcie od¬ prowadzen szyny 20 i wkladki 21 przez lamelke 25 (styki S20 i S2i na fig. 5). Dzieki zastosowaniu wyzej wymienionego skosu i slabemu pradowi zwarcia staja sie zbyteczne jakiekolwiek do¬ datkowe urzadzenia dociskowe, np. pod postacia znanej pily dociskowej, przy czym eliminuje aie ewentualne oscylacje zestyku, i w prosty spo¬ sób zapewnia dobry docisk styków. 2 —Zwarcie tych odprowadzen wzbudza prze¬ kaznik slabopradowy 16, który zamyka styki robocze Sp, uruchamiajac elektromagnes 17, któ¬ ry z kolei podnosi zapadke 30 (fig. 2). Nalezy podkreslic, ze dzieki zastosowaniu przekaznika 16 prad zwarcia w urzadzeniu lamelkowym wy¬ nosi zaledwie kilkadziesiat miliamperów, a sty¬ ki robocze Sp znajduja sie pod szczelnym zamknieciem, co wyklucza jakiekolwiek niebez¬ pieczenstwo. Podniesienie zapadki 30 powoduje uderzenie w nia katowego ramienia 31 przy naj¬ blizszym dobijaniu bidla i zepchniecie stawidla 11 z wystepu 12 w wyciecie 13, a wiec zasta¬ wienie krosna z wylaczeniem pradu do trans¬ formatora IB oraz powrót wszystkich styków do stanu spoczynkowego. Przy krosnach o napedzie transmisyjnym, zepchniecie stawidla powoduje przesuniecie pasa z kola roboczego na kolo wol¬ ne. W tym przypadku stawidlo dziala na osobny wylacznik 19, przerywajac doplyw pradu do transformatora 18.Elektryczny aparat lamelkowy wedlug wyna¬ lazku posiada niewatpliwe zalety w stosunku do dotychczasowych urzadzen lamelkowych, a mianowicie: wieksza pewnosc dzialania, nie podlega rozregulowaniu, nie powoduje od¬ ksztalcenia lamelek ani ich zakleszczania, po¬ siada mniejsza wrazliwosc na uszkodzenie i usu¬ wa wszelkie niedogodnosci pily ruchomej, a zwlaszcza latwosc jej uszkodzenia i zaklesz¬ czania sie pylem.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna rów¬ niez latwo przystosowac do pracy dodatkowej, jako wyczuwacz rezerwy watku. W tym celu mocuje sie odpowiedni wyczuwacz 32 na wyste¬ pie przedpiersia krosna (fig. 1) przy stawidle, naprzeciw skrzynki czólenkowej. Wystajace z obudowy, elastycznie na sprezynach osadzo¬ ne dwa mosiezne trzpienie 33, za kazdym ru¬ chem bidla przechodza przez otwór w sciance skrzynki czólenkowej 3 i otwór w sciance czó¬ lenka, dotykajac nawoju watkowego 6. Od mo¬ mentu zetkniecia sie styków 33 z nawojem 6 cewki watkowej rozpoczyna sie; kontrola nawo¬ ju, ale nic sie nie dzieje, az do chwili zejscia nitki watkowej do warstwy rezerwowej o dlu¬ gosci 5—6 m. W chwili gdy na cewce pozosta¬ la tylko przewidziana rezerwa, nastepuje odkry¬ cie powierzchni metalowej cewki i zetkniecie sie trzpieni wyczuwacza z metalowa cewka, co powoduje zamkniecie styków 32 obwodu elek¬ trycznego przekaznika 16 i zastawienie krosna w sposób analogiczny, jak to opisano powyzej dla czynnosci urzadzenia lamelkowego. PL