$¦ Opublikowano dnia 20 marca 1963 r.U*1^- ; ,, :, -efitowefM jMsfciej lueczpbjKilitel Ladmlf POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46744 ^Sm^/oo KI. 49 i,.2/03 KI. internat. B 23 d Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Poznan, Polska Sposób dlutowania wielokatnych otworów lub wielokatnych walków na obrabiarkach o ruchu obrotowym wrzeciona i wzglednym ruchu osiowym wrzeciona i suportu lub stolu oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 28 maja 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób dlutowa¬ nia wielokatnych otworów lub wielokatnych walków oraz urzadzenie do stoswania tego spo¬ sobu stanowiace glowice narzedziowa, mocowa¬ na na obrabiarkach o ruchu obrotowym wrze¬ ciona i wzglednym ruchu osiowym wrzeciona i suportu lub stolu. Znane dotychczas urzadze nia do wykonywania otworów wielokatnych na wymienionych obrabiarkach maja skompliko¬ wana budowe, czas wykonania otworu przy ich uzyciu jest dlugi, a narzedzia sa trudne do wy- * Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku jest mgr inz. Irakli Zauta- szwili i Henryk Koszuta. konania i bardzo kosztowne. Zasadnicza wada tych urzadzen jest to, ze sa one w malym stop¬ niu uniwersalne, przystosowane naogól do sci¬ sle okreslonych typów i wielkosci obrabiarek i nie mozna przy ich pomocy obrabiac zewnetrz¬ nych powierzchni wielokatnych. Male ich roz¬ powszechnienie dowodzi nieekonomicznosci tych urzadzen. Urzadzenie wedlug wynalazku, w sto¬ sunku do znanych urzadzen, ma wyzsza spraw¬ nosc ogólna, jest nieskomplikowane i tanie i po¬ za mozliwoscia wykonywania otworów wielokat¬ nych — mozna przy jego pomocy wykonywac zewnetrzne powierzchnie wielokatne. Urzadze¬ nie to sklada sie z kadluba glowicy narzedzio¬ wej z chwytem do mocowania we wrzecionielub w suporcie obrabiarki, wrzecionka narze¬ dziowego ulozyskowanego obrotowo i osiowo w kadlubie glowicy, przy czym os wrzecionka jest pochylona wzgledem osi chwytu i przecina sie z nia w okreslonym punkcie, oraz z mecha¬ nizmu do regulowania w sposób ciagly odleglo¬ sci punktu przeciecia osi od czola glowicy. Isto¬ ta sposobu wykonywania otworów wielokat- nych polega na tym, ze do wstepnie wykonane¬ go otworu walcowego (o srednicy mniejszej lub równej srednicy kola wpisanego w zarys obra¬ bianego otworu wielokatnego) wprowadzane jest z duza szybkoscia posuwowa narzedzie o ksztalcie wielokatnego dlutaka zbieznego do tylu i powierzchni czolowej wykonanej w for¬ mie wkleslej czaszy kulistej. Od chwili zetknie¬ cia sie narzedzia z obrabianym materialem do chwili wylaczenia posuwu narzedzie wykonuje dwa zasadnicze ruchy wzgledne, a mianowicie: ruch glówny posuwowy — w kierunku obrabia¬ nego materialu oraz ruch wirowy, charaktery¬ zujacy sie tym, ze kolejne chwilowe polozenia osi symetrii narzedzia zakreslaja wzgledem osi symetrii obrabianego materialu powierzchnie stozkowa. Taki uklad ruchów wzglednych po¬ zwala na stosowanie malych sil osiowych pod¬ czas wglebiania sie narzedzia w obrabiany ma¬ terial. Jest to istotna zaleta sposobu, pozwala¬ jaca na wykonywanie otworów wielokatnych na obrabiarkach do toczenia. W przypadku obrób¬ ki zewnetrznej powierzchni wielokatnej istota sposobu pozostaje niezmieniona, przy czym na¬ rzedzie w czasie obróbki obejmuje przedmiot z zewnatrz. .Wynalanoli aoctanio oaoaogólowo omówiony na podotawio ryounku praodotawia -jaoogo przyklad—jogo wykonania,—jw?ay—caym •ttaragriaie w caacio obróbki obojmujo praocjniiot a aownatra. Wynalazek zostanie szczególowo omówiony na podstawie rysunku przedstawia¬ jacego przyklad jego wykonania, przy czym fig. 1 rysunku przedstawia przekrój osiowy glowicy wedlug wynalazku, fig. 2 — przekrój plaszcyzna oznaczona na fig. 3 linia AA, fig. 3 — widok zewnetrzny narzedzia do wykonywania otworów szesciokatnych, fig. 4 — przekrój pla¬ szczyzna oznaczona na fig. 5 linia BB, fig. 5 — przekrój narzedzia do wykonywania zewnetrz¬ nych powierzchni wielokatnych. Glowica wg wynalazku posiada wrzeciono narzedziowe 2 z wkretem dociskowym 2 do mocowania narze¬ dzi, lozyskowane w kadlubie 12 na trzech lozys¬ kach: kulkowym zwyklym 3, kulkowym wzdluz¬ nym jednorzedowym 7 i lozysku slizgowym 8.W przedniej czesci glowicy znajduje sie wkret¬ ka zabezpieczajaca 4. Glowica osadzana jest w otworze narzedziowym obrabiarki za pomoca czesci chwytowej 11, której os symetrii jest przesunieta wzgledem zewnetrznej powierzchni kadluba glowicy. Wielkosc przesuniecia jest uregulowana w zaleznosci od dlugosci narzedzia.Os symetrii narzedzia powinna sie przecinac w czasie obróbki teoretycznie idealnie w punkcie okreslonym przez powierzchnie czo¬ lowa narzedzia z osia obrabianego przedmiotu.Do regulacji przesuniecia osi i sztywnego ze¬ spolenia czesci chwytowej 11 z kadlubem glo¬ wicy 12 sluzy mechanizm skladajacy sie z piers¬ cienia skalowego 10 z kolkiem zabierakowym 13 wchodzacym w rowek 14 wykonany w kol¬ nierzu czesci chwytowej 11 w postaci fragmentu spirali Archimedesa. Cyfry nacietej na piers¬ cieniu skalowym 10, podzialki odpowiadaja rzeczywistej odleglosci, w jakiej znajduje sie powierzchnia czola narzedzia od czola kadluba glowicy. PL