Wynalazek dotyczy urzadzenia do wytwarza¬ nia krajki na tkaninach otrzymywanych przy pomocy bezczólenkowych krosien tkackich.Wiadomo, ze krajki takie mozna wytwarzac za pomoca nici watka pomocniczego wprowa¬ dzonego podwójnie miedzy nici osnowy, przy otwartym przesmyku, przy czym bidlo dociska podwójna nitke watka i zabiera do przesmyka razem z nitka watka skrajne nitki osnowy i do¬ ciska w przesmyku do tkaniny. Taki sposób po¬ dany jest w patencie francuskim 565096. Jed¬ nakze opisane urzadzenie sluzace do wprowa¬ dzania nitki watka pomocniczego do przesmy¬ ku jest bardzo klopotliwe i nie daje sie bez trudnosci umiescic na krosnach tkackich bez¬ czólenkowych nowej budowy.Proponowano juz wprowadzenie nitki watka pomocniczego za pomoca haczyka prowadni- czego, wykonujacego ruch wahadlowy, przy czym nitka tak wprowadzona zostaje natych¬ miast zatrzymana w polozeniu za pomoca igly w czasie powrotu haczyka.Celem niniejszego wynalazku jest wykonanie wyzej wymi«nionago rodzaju urzadzenia, o pro¬ stej budowie i o zmniejszonych wymiarach, które nadaja sie w calosci do umieszczenia pod tkanina na dowolnym bezczólenkowym krosnie tkaekim w taki sposób, aby nadzór, procesu tkania i 3p*tep do zasadniczych czesci krosna nie byl utrudniony, Urzadzenie wedlug wynalazku do. wytwarza¬ nia krajki, przeznaMCzoae do krosna tkackiego bezezótenkowago, poaiada, haczyk pr^wadniczy wykonujacy ruch wahadlowy do wprowadzaniapodwójnej nitki watka pomocniczego do prze- smyka oraz posiada igle, która zatrzymuje po¬ mocnicza nitke w przesmyku w czasie ruchu powrotnego haczyka. Igla wykonujaca ruch wahadlowy jest osadzona pionowo na koncu poziomego ramienia, umieszczonego pod tkani¬ na a spoczywajacego na koncu pionowego draz¬ ka przesuwnego osiowo do góry i na. dól i wy¬ konujacego obrót o pewien kat w jednym lub drugim kierunku, to znaczy pod koniec ruchu ku dolowi i na poczatku ruchu ku górze w taki sposób, iz w najnizszym polozeniu tego drazka igla zatrzymujaca jest usytuowana w polozeniu nieco wyprzedzajacym polozenie najbardziej tylne plochy prowadzonej przez bidlo, w taki sposób, aby nitki nakladaly sie na siebie.Drazek, na którym osadzona jest igla, jest umieszczony przesuwnie w tulei prowadniczej i dociskany w dól sprezyna do obwodu krzywki, osadzonej na wale poziomym w dolnej czesci krosna, przy czym krzywka dziala na dolny koniec drazka, przesuwajac go osiowo syn¬ chronicznie z praca krosna. Drazek, na którym osadzona jest igla, posiada poprzeczny sztyft wspóldzialajacy z powierzchnia wodzaca w ce¬ lu uzyskania przesuniecia katowego wymienio¬ nego drazka pod koniec ruchu w dól oraz na poczatku ruchu w góre. Powierzchnia wodzaca szitydft dJzialajiacy na drazek jest wykonana nadttepiej w postaci rowka wyzlobionego w tulei proiwaldniczej drazka.Haczyk wykonujacy amch wahadlowy jest osadzony na drazku umieszczonym pod tkanina i przytwierdzony na górnym koncu pionowego drazka, wykonujacego ruch wahadlowy, osadzo- dzonego obracalnie w stalej tulei wodzacej. Po¬ wyzszy drazek moze wykonywac ruch, wbrew dzialaniu sprezyny, przy pomocy krzywki osa¬ dzonej na tym samym wale, co krzywka poru¬ szajaca drazek, na którym osadzona jest igla.W tym celu drazek, na którym osadzony jest haczyk, posiada na dolnym koncu ramie, któ¬ rego wolny koniec jest zaopatrzony w krazek dotykajacy z boku krzywki sterujacej ruchem wahadlowym wymienionego drazka.Kazda z tulei prowadniczych obejmujacych drazek z osadzona igla, wzglednie drazek z osadzonym haczykiem jest polaczona z kol¬ nierzem, przy czym oba kolnierze mozna indy¬ widualnie regulowac na tym samym drazku, osadzonym poprzecznie na kadlubie krosna.Na rysunku fig. 1 przedstawia w rzucie z gó¬ ry urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym uwidoczniono czesc krosna, na której urzadze¬ nie to jest przytwierdzone, fig. 2 — urzadzenie w wiidoku z boku, dzesciofwo w przekroju, fig. 3 — liTzadlzenie w waldóku z przodu, równiez czescitoiwo w ptrz€kroju.Na fig. 1 uwidoczniono urzadzenie do wyko¬ nywania krajki usytuowane z boku krosna, które znajduje sie po lewej stronie wzgledem obslugujacego pracownika, znajdujacego sie jak zwykle przed walem nawojowym tkaniny. Nitki, osnowy 1, wychodzace z nawoju, umieszczone¬ go z tylu krosna, sterowane sa za pomoca strun lub tym podobnych urzadzen do tworzenia przesmyku. Przechodza one przez rurki plo¬ chy 2, osadzonej w bidle i otrzymuja watek 3 wprowadzony do przesmyka przy pomocy od¬ powiedniego lecz nieuwidocznionego na rysun¬ ku przyrzadu. Tkanina 4 wytworzona przez osnowe i watek jest nawijana na nawój od¬ biorczy w przedniej czesci krosna. Szerokosc tkaniny utrzymuje sie za pomoca rozponek nie- uwidocznionych, umieszczonych z obu stron krosna w strefie oznaczonej litera A.Urzadzenie do wytwarzania krajki sklada sie z haczyka 5 wprowadzajacego i doprowadzaja¬ cego do umieszczenia w tkaninie podwójnej nitki watka pomocniczego krajki 6 na bardzo malej szerokosci, poczawszy od brzegu tkaniny oraz igly 7, która przebija pionowo skrajne nitki osnowy, aby zatrzymac nitke wprowa¬ dzona haczykiem 5. Podczas cofania sie haczy¬ ka 5 powstaje kluczka, która zostaje zatrzy¬ mana w przesmyku. W tym samym czasie co nici osnowy glównej, odpowiadajacej polozeniu watka 3, powyzsza kluczka sciaga podwójne nici osnowy, tworzac zadana krajke.Igla 7 tworzy ostrze skierowane do góry drazka 8, tworzacego poziome ramie, usytuowa¬ ne pod tkanina. Drazek 8 przytwierdzony jest za pomoca sruby 9 do kamienia 10 przymoco¬ wanego za pomoca sruby U do górnego konca pionowego drazka 12, umieszczonego przesu¬ wnie w tulei prowadniczej 13 (fig. 3), przymo¬ cowanej do kolnierza 14. Kolnierz przytwier¬ dzony jest do wodzidla poprzecznego 15 kros¬ na za pomoca sruby 26. Osadzony w tulei 13 drazek 12 posiada dolna czesc 12a o wiekszej srednicy, przy czym tuleja 13 jest wydrazona równiez o wiekszej srednicy. W górnej czesci tulei osadzone jest lozysko 11 z otworem od¬ powiadajacym drazkowi 12 ale o wiekszej srednicy dolnej dla oporu sprezyny 18, która luzno osadzona jest miedzy lozyskiem 17 i gór¬ na czescia 12a drazka 12, zadaniem której jest spychanie drazka 12 w dól. Dolny koniec czesci 12a drazka 12 spoczywa na kulce 19, znajduja¬ cej sie w oslonie, lecz swobodnie obracajacej sie. Kulka 19 jest dociskana sprezyna 18 do obwodu krzywki 20, której piasta 21 jest przy- - 2 -twierdzoha za pomoca sruby 22 do Walu po¬ przecznego 23 krosna, w taki sposób, iz obrót walu 23 powoduje ruch drazka 12 tam i z po¬ wrotem wzdluz osi. Ponadto czesc 12a drazka 12 posiada poprzeczny sztyft 24 przechodzacy na wylot przez drazek 12 prowadzony w wy¬ zlobieniu wykonanym w tulei 13. Wyzlobienie sklada sie z dolnej skosnej czesci 13a oraz pio¬ nowej górnej czesci 13b. Gdy drazek opuszcza sie, poczawszy od najwyzszego swego poloze¬ nia, przesuwa sie on wpierw wzdluz osi, nie obracajac sie dookola niej, a nastepnie gdy kolek 24 osiagnie skosna czesc 13a wyzlobienia wykonuje obrót o pewien kat, zanim osiagnie najnizsze swoje polozenie.Haczyk 5 posiada wystep cylindryczny 5a przytwierdzony za pomoca sruby 25 do pier¬ scienia 26 polaczonego na stale z pionowym wystepem cylindrycznym 27. Pierscien 26 po¬ siada w górnym koncu wodzik nitki 28 z otwo¬ rem 28a, poprzez który prowadzona jest nitka pomocnicza 6. Wystep 27 jest przymocowany srubka 29 do pierscienia 30 znajdujacego sie na jednym koncu ramienia 31. Drugi koniec tego ramienia jest polaczony czescia pierscieniowa 32, przytwierdzona sruba 33 do górnego konca drazka 34 osadzonego óbracalnie w lozyskach 35 i 36 wewnatrz tulei 37 prowadzacej drazek 34 w kierunku pionowym. Tuleja 37 jest pola¬ czona z kolnierzem poziomym 38 (fig. 113) przytwierdzonym do wodzidla 15 za pomoca sruby 39. Drazek 34 posiada ponizej lozyska dolnego 36 o mniejszej srednicy swoje przedlu¬ zenie 34a, do którego przymocowany jest re¬ kawek 40, polaczony z ramieniem 41. Ramie 41 jest na koncu zaopatrzone w czesc pierscienio¬ wa 42, w której znaljduje sie sworzen pionowy 43 (fig. 3), przechodzacy w dól i zaopatrzony w krazek 44, przytrzymywany przez glówke 45; sworzen 43 jest zabezpieczony nakretka 46 na¬ krecona na gwintowany jego koniec. Osadzona na rekawku 40 sprezyna 47 dziala na ramie 41 dociskajac krazek 44 do bocznej, powierzchni krzywki 48, której piasta 49 jest przymocowa¬ na do walu 23 za pomoca sruby 50.Wodzidlo 15 posiada na zewnetrznej czesci zlobki dla wprowadzania klina 52 wspóldzia¬ lajacego z odpowiednimi zlobkami kolnierzy 14 i 38 w celu utrzymania w polozeniu pionowym tulei 13 i 37 w czasie regulacji. Konce obu kol¬ nierzy sa naciete, aby wzajemnie zachodzily na siebie i aby lepiej zabezpieczyc wzajemne pro¬ wadzenie.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: Gdy przesmyk przy wprowadzeniu nitki watka glównego 3 jest otwarty, krzywka 48 dziala na ramie 41 w celu wprowadzania haczyka 5 do przesmyka tkaniny (polozenie 5' na fig. 1).Krzywka 20 podnosi nastepnie drazek 12 z igla 7, która przenika nitki osnowy pomocniczej 1 dochodzac do polozenia 7* na fig. 1, to znaczy miedzy haczyk 5 i brzeg tkaniny. Haczyk 5 po¬ wracajac nastepnie do polozenia pierwotnego, igla 7 zatrzymuje nitke 6, tworzac w ten spo¬ sób kluczke.w przesmyku. Gdy haczyk 5 ukon¬ czy ruch powrotny, igla 7 opada. Pod koniec ruchu opadajacego, a wiec po opuszczeniu nitki osnowy, igla 7 obraca sie o pewien kat razem z drazkiem 12. W taki sposób igla wraca do polozenia przedstawionego pelna kreska 7 (fig. 1).Plocha 2 posuwa sie nastepnie z bidlem i za¬ myka jednoczesnie w przesmyku nitke watka 3 wraz z nitka osnowy i pomocnicza podwójna nitka 6, utworzona przez kluczke, sciagajac brzegowe nitki osnowowe tkaniny, przy czym w ruchu przybijania watka nie przeszkadza ani haczyk 5 ani igla 7. Cale urzadzenie jest umiesz¬ czone pod tkanina, w taki sposób, iz ta ostatnia jest calkowicie dostepna do nadzoru i naprawy nitek. Przestrzen A tkaniny, w której umiesz¬ czone sa rozponki jest calkowicie wolna. Regu¬ lacja urzadzenia jest nadzwyczaj ulatwiona przez przesuwanie kolnierzy 14 i 38. Prawidlo¬ we przymocowanie krzywek 20 i 48 na wale 23 jest latwe. PL