aoo dnia 30 stycznia M63 r.!KA| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46551 KI. 74 b, 5/02 KI. internat. G 08 c VEB Elektro- A pparate-Werke J. W. Stalin*) Berlin-Treptow, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzqdzenlo do optycznego wskazywania trzech informacji w uklodoch sygnalizacyjnych Patent trwa od dnia 29 czerwca 1960 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do optyczne¬ go wskazywania trzech informacji dla prze^ kazników sygnalizacyjnych w elektrycznym ukladzie sygnalizacyjnym, w którym za otwo¬ rami przeslon ukazuja sie przewaznie swiecace znaki optyczne.Wymagania, które stawia sie tego rodzaju urzadzeniom wskazujacym sa wymienione po¬ nizej.Mozliwie nieznaczne zapotrzebowanie uzy¬ tecznej powierzchni, aby przekazniki informa¬ cyjne zgromadzone na tablicy na okreslonej powierzchni mogly uwidoczniac odpowiednio wiele informacji o stanie ruchu i o ukladzie.Powierzchnia czolowa powinna przedstawiac wzglednie duza powierzchnie wskazujaca. Po- " '*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Erwin Harder. wierzchnia wskazujaca musi odtwarzac w ksztalcie i barwie stany ruchu odpowiednio do trzystopniowego oddzialywania kontrastu barw, a mianowicie: Zaklócenie ruchu — polozenie alarmowe — silnie uderzajacy kontrast w ksztalcie i bar¬ wie, np. dwa paski biale, dwa paski czarne, jeden pasek bialo czerwony.Spostrzezone i recznie zapisane zaklócenia ruchu — polozenie ostrzegawcze — mniej kon¬ trastowa powierzchnia wskazujaca, np. tylko bialo czarne pole pasków.Ustawienie przystosowane do ruchu — nie- uderzajace w ksztalcie i kontrascie pole pas* ków, na przyklad tylko czarne.Dalej bezpieczenstwo ruchu i sprawnosc tego rodzaju urzadzen wskazujacych wymaga malej lidzby czesci i undkania silnego tarcia w lo¬ zyskach i prowadnicach., Wprawdzie znane jest urzadzenie sygnalizu¬ jace, które pozwala za pomoca tyljK) jednej klapki sygnalizacyjnej uwidocznic trzy sygna¬ ly. Przy pomocy bezposredniego sprzezenia klapki sygnalizacyjnej z kotwica przekaznika, liczba pojedynczych czesci ruchomych jest wzglednie nieznaczna. Lozyska i uchwyty czes¬ ci ruchomych posiadaja jednak w wielu miej¬ scach tarcie poslizgowe. Plaszczyzna wskazu¬ jaca jest w stosunku do calkowitej plaszczyzny czolowej wzglednie mala, przy czym plasz¬ czyzna wskazujaca przedstawia tylko poje¬ dyncze zmienne pola. Z tych wzgledów budowa i optyczne oddzialywanie tego urzadzenia jest jeszcze niezadawalajace.Dalej jest znane optycznie dobrze wskazuja¬ ce urzadzenie, w którym zmieniajaca sie plasz¬ czyzna wskazujaca jest tak podzielona na trzy pola, aby powstaly trzy powierzchniowo równe i miedzy soba rozdzielone pasy sygnalizacyjne, których dzialanie jest zwiekszone przez umiesz- czone miedzy * nimi prety stalych przeslon.Dla przedstawienia wymaganych trzech pojec sygnalizacji — zaklócenie ruchu — potwier¬ dzenie sygnalizacji zaklócenia — stan ruchu, sa wymagane oprócz przeslony trwalej jeszcze przeslona ruchoma i przesuwnie umieszczona tablica ze znakami optycznymi. Przenoszenie ruchu z listew chwytajacych przeslon przesu- walnych na tablice ze znakami optycznymi nastepuje przy tym zasadniczo tak niekorzy¬ stnie, ze z czynnoscia przenoszenia zarówno z tablicy ze znakami optycznymi na listwy chwytajace, jak równiez i odwrotnie trzeba sie oswoic dopiero przez wykonanie wiekszej licz¬ bie takich czynnosci. Przy tjsm polozenie prze- suwalnej przeslony moze przesunac sie, w sto¬ sunku- do tablicy ze znakami optycznymi i co spowoduje uzyskanie sygnalu nieokreslo¬ nego. Tablica ze znakami optycznymi jest zla¬ czona posrednio poprzez omówiony uklad z przesuwalna przeslona, a ta poprzez pret prowadnicy, widelki i obrotowa ruchomo ulo¬ zona dzwignie jest zlaczona z kotwica przekaz¬ nika, przy czym kotwica przekaznika porusza sie w lozysku slizgowym.Po zadzialaniu tego urzadzenia zostana uru¬ chomione liczne czesci w prowadnicach i lo¬ zyskach, przy czym wystepuje tarcie poslizgo¬ we, np. prowadnicach przeslony ruchomej, w prowadnicach tablicy ze znakami optyczny¬ mi, miedzy widelkami dzwigni i preta prowad¬ nicy, w miejscach styku trzpienia z kotwica i miejscu ulozyskowania dzwigni.Poniewaz zarówno tarcie poslizgowe w pro¬ wadnicach i miejscach ulozyskowania, jak rów¬ niez uruchomienie duzej liczby czesci rucho¬ mych wymaga zwiekszonego zapotrzebowania energii, a oprócz tego wzrasta poslizg i praw¬ dopodobienstwo zaklócen, od wielu lat istnieje dazenie zwlaszcza w mechanice precyzyjnej i elektrotechnice, do wyeliminowania tarcia poslizgowego i ograniczenia liczby ruchomo umieszczonych czesci. Jako srodek do dalsze¬ go obnizenia zuzycia sieL czesci i przypadko¬ wych zaklócen sluzy bezposrednie przenosze¬ nie energii przy jednoczesnym zaniechaniu przeksztalcania ruchu za pomoca czlonów po¬ srednich. Urzeczywistnieniu tej zasady sluzy wynalazek, który powoduje dalszy wzrost osiag¬ nietego dotychczas wysokiego stopnia optycz¬ nego oddzialywania.Rozwiazanie tego zadania polega na tym, ze wedlug wynalazku miedzy znana i stala przeslo¬ na czolowa z trzema otworami oraz stalymi po¬ lami barwnymi jest umieszczona na lozysku nozowym wzglednie kulistym jedynie jedna ru¬ choma czesc, a mianowicie klapka sygnaliza¬ cyjna z wyprowadzonymi az do plyty podsta¬ wowej listwami bocznymi, przy czym dla utrzymywania i uruchamiania klapki sygnali¬ zacyjnej w lozysku nozowym wzglednie ku¬ listym sa przewidziane dwie sprezyny przy¬ czepione bezposrednio -do listew bocznych klap¬ ki sygnalizacyjnej, tego rodzaju, aby iloraz utworzony z wielkosci powierzchni czolowej przekaznika sygnalizujacego i wielkosci po¬ wierzchni wskazujacej przewyzszal znane do¬ tychczas wartosci optymalne, to znaczy odpo¬ wiadal wartosciowo liczbie 3.W dalszym ^udoskonaleniu wynalazku miej¬ sca ulozyskowania plaszczyzn widzialnych klap¬ ki sygnalizacyjnej sa umieszczone w maksy¬ malnym odstepie tak, aiby wypuklosc widzial¬ nych plaszczyzn byla mozliwie nieznaczna. Ta nieznaczna wypuklosc jest tak dopasowana do stalej przeslony czolowej i do stalego pola barwnego, aby dla uruchomienia radialnie wy¬ puklej czesci klapki sygnalizacyjnej pozosta¬ la wolna tylko waska szczelina, odpowiadajaca amplitudzie drgan tej czesci.Plaszczyzna widoczna klapki sygnalizacyjnej jest zaopatrzona w okienko, które przy pomo¬ cy dwóch otworów przeslony wspólpracuje z przeslona czolowa i umozliwia przy tym przezieranie na lezace z tylu pola -barwne. Za pomoca dwóch symetrycznie i odwrotnie od¬ gietych czesci wystajacych na bocznych list- — 2 —wach klapki sygnalizayjnej, urzadzenie moze pracowac zarówno przy pradzie spoczynkowym jak i przy pradzie roboczym, Przestawienie nastepuje jedynie za pomoca umieszczonej prze¬ stawnie na kotwicy przekaznika zapadki bloku¬ jacej, która wspólpracuje z wystajacymi czes¬ ciami znajdujacymi sie na jednej albo na dru¬ giej listwie bocznej i powoduje utrzymanie wzglednie zwolnienie klapki sygnalizacyjnej.Stala przeslona czolowa, widoczna plasz¬ czyzna klapki sygnalizacyjnej i stale pola barwne moga byc z obydwóch stron czola uksztaltowane w postaci litery „U", przez co widocznosc znaków optycznych z kierunków bocznych znacznie polepsza sie. Dla podwyz¬ szenia oddzialywania optycznego, plaszczyzny widoczne klapki sygnalizacyjnej i umieszczone za nimi stale pola barwne sa wykonane z ma¬ terialu przezroczystego, np. ze szkla lub two¬ rzywa sztucznego i sa oswietlane wzglednie przeswietlane za pomoca okreslonego zródla swiatla. Dla unikniecia dodatkowych przewo¬ dów i przystawek do przekaznika jest ko¬ rzystnie, zaopatrzenie cewki przekaznika w od¬ powiednio obliczone uzwojenie dodatkowe dla zasilenia zródla swiatla. Wedlug wynalazku, dzialanie optyczne urzadzenia w ustawieniu alarmowym albo ostrzegawczym zostanie jesz¬ cze dlatego znacznie podwyzszone, ze zródlo swiatla posiada dwa rózne stopnie kontrastu, z których pierwszy jest przedstawiony przez swiatlo przerywane, a drugi przez stale swia¬ tlo.' Napiecie przerywane dla silnego stopnia kontrastu zródla swiatla moze byc wytworzone przy pomocy samoczynnie laczacego i wy¬ laczajacego sie styku cieplnego, znajdujacego sie z dodatkowym uzwojeniem cewki przekaz¬ nika i zródlem swiatla o obwodzie pradowym.Dalej mozliwe jest, umieszczenie na przeslonie czolowej, klapce sygnalizacyjnej albo na nie¬ ruchomych polach barwnych napisów, symboli lub znaków, które sa widoczne tylko po za¬ dzialaniu przekaznika sygnalizujacego. Napisy moga byc jednak umieszczone na wymiennych pasikach.Dalsze szczególy urzadzenia i sposób jego dzialania sa blizej wyjasnione na przykladzie wykonania uwidocznionym na rysunku. Usta¬ wienie urzadzenia wedlug fig. 1 odpowiada, przy zalozeniu uruchomienia urzadzenia pra¬ dem roboczym, normalnemu niezaklóconemu stanowi roboczemu kontrolowanego urzadzenia.Klapka sygnalizacyjna 1 jest zatrzymywana pod dzialaniem sprezyny 9, 9a, która jest umie¬ szczona przestawnie na kotwicy przekaznika 5.Kotwica przekaznika 5 znajduje sie przy tym w stanie nieprzyciagnietym. Przez trzy otwory nieruchomej czarnej przeslony czolowej 4, obserwator widzi tego samego rodzaju czarne pola klapki sygnalizacyjnej 1, a wiec bezkon- trastowy i nie rzucajacy sie w oczy obraz calkowity.Przy sygnalizowanym zaklóceniu ruchu przy¬ ciagnieta kotwica przekaznika 5 zwalnia za¬ cisniete czesci 6 z zapadka zatrzymujaca 7, a zmagazynowana w sprezynach 9, 9a energia powoduje ustawienie klapki sygnalizacyjnej w polozeniu alarmowym (fig. 2). Teraz obser¬ wator widzi przez górny otwór przeslony 20a nieruchomej przeslony czolowej 4 biale pole 15 klapki sygnalizacyjnej 1. Przez srodkowy otwór przeslony 20b obserwator widzi poprzez znaj¬ dujace sie za tym otworem okienko 13 klapki sygnalizacyjnej 1 nieruchome np. bialoczame pole barwne 14, a przez dolny otwór prze¬ slony 20c nieruchomej przeslony czolowej 4 wskutek wychylonej do góry klapki sygnali¬ zacyjnej 1 nieruchome dolne, biale pole barw¬ ne 12. Jako obraz calkowity ukazuje sie wiec silnie kontrastowy bialo-czarny obraz paskowy, przy czym srodkowe paski uwydatniaja sie jeszcze przez bialo czerwone oznakowanie pasków.Po przyjeciu tego sygnalu zaklócajacego klap¬ ka sygnalizacyjna 1 przez nacisk na pret po¬ pychajacy 11 zostanie pod dzialaniem sprezy¬ ny 9 przesunieta w drugie, dolne polozenie koncowe, w którym zostanie ona zatrzymana za pomoca czynnego zacisniecia czesci 8 z za¬ padka blokujaca 7 przymocowana do przyciag¬ nietej kotwicy przekaznika 5.W tym polozeniu kontrolnym obserwator widzi (fig. 3) przez górny otwór przeslony 20a nieruchomej przeslony czolowej 4, nieruchome górne biale pole barwne 16, poniewaz glapka sygnalizacyjna 1 nie zaslania pola barwnego Ib.Przez srodkowy otwór przeslony 20b przeslony czolowej 4 jest widoczne biale pole 15 klap¬ ki sygnalizacyjnej 1, a przez dolny otwór prze¬ slony 20c przeslony czolowej 4 oraz przez okien¬ ko 13 klapki sygnalizacyjnej 1 jest widoczne biale nieruchome pole barwne 12.A wiec w tym ustawieniu obserwator nie widzi juz tak równomiernie i silnie barwy bialo-czerwonej, jak w poprzednim ustawieniu alarmowym. Po zakonczeniu zaklócenia ustaje wzbudzenie ukladu elektromagnesów i kotwica przekaznika — 5 odpada. Tym samym zatrzy¬ mywanie czesci wystajacej 8 przez zapadke — 3 —blokujaca 7 ustaje, a pod wplywem energii zmagazynowanej w sprezynie 9 klapka sygna¬ lizacyjna przesuwa sie ponownie do ustawie¬ nia roboczego (fig. 1), w którym jest ona utrzymywana przez zacisniencie zapadki blo¬ kujacej 7 z czescia wystajaca 6. Prace pradem ciaglym osiaga sie w prosty sposób dlatego, ze jednostronna zapadka blokujaca na kotwicy przekaznika 5 zostanie przestawiona, przez co dwie wystajace i wygiete czesci 6a lub 8a umieszczone symetrycznie wzgledem siebie za¬ trzymuja listwy boczne 2a.Zarówka 17 przeswietla np. przezroczyste stale pola barwne 12, 14, 16 i tego samego rodzaju pole barwne 15 klapki sygnalizacyj¬ nej 1, przez co one swiecac odznaczaja sie.Nie przedstawiony a wbudowany przekaznik cieplny zasila w ustawieniu alarmowym prze¬ rywanym napieciem zarówke 17, przez co sygnal jest jeszcze bardziej rzucajacy sie w oczy. Zasilanie zarówki nastepuje np. za pomoca dodatkowego uzwojenia na cewce prze¬ kaznika. Przed wystepujacymi w ustawieniu alarmowym i kontrolnym bialymi fcaskami na tablicy, sa naniesione oznaczenia nalezace do zaklóconych obiektów, np. „Reaktor I", „pom¬ pa wody chlodzacej uszkodzona", w postaci odpowiednich napisów lub symboli na pas¬ kach 18a, które sa wkladane do specjalnie w tym celu przewidzianych kieszeni 19, które sa umieszczone na przeslonie czolowej. Przy ustawieniu ruchomym i przy niezaklóconym stanie ruchu, opisy informacyjne sa praktycz¬ nie niewidoczne, a zarówka nie swieci sie.Inny przyklad wykonania przedstawia fig. 4, na której np. bialo-czerwone pole barwne 14 ukazuja sie nie w srodkowym, lecz w dolnym wzglednie górnym otworze przeslony, tym sa¬ mym oznaczenie zaklóconego obiektu jest wi¬ doczne na specjalnie wystepujacym pasku srodkowym. PL