PL46182B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy synchronizowanej skrzy¬ ni biegów z urzadzeniem wolnobiegowym, Zwlaszcza do wozów silnikowych, w których skrzynia wykonana z dwoma walkanid, i naped csfi. jest umieszczcny w skrzyni, podzielonej np. w plaszczyznie osa walków, na której sprzeglo¬ wym walku kola zebate napedowe wykonane z urzadzeindem wclnobiegcwym, przy czym wal osiowy wykonany jest równolegle do walków napedowych, a kolo dla biegu wstecznego wy¬ konane jest jako1 kiclo przesuwne i zazebia sie z zazebieniem wykonanym na sprzegle do wla¬ czania bdegów. , Zntane sa skrzynie biegów tego rodzaju, w których wal sprzeglowy niedzielcny, przecho¬ dzacy nswskircs zostaje zastapiony przez walek sprzeglowy i wal glówny, w nim umdeszczony, przy czym oba walkd polaczone sa ze soba *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól- twórcamli wynalazjc-u sa inz, Georg Dannamann, ¦Jnz.- Bernhard Strobel i inz. Wolfigang Winter. przez wolnobieg, zaopatrzony w utflzajdzenie ryglujace. Inne konstrukcje znane posiadaja wprawdzie niedzielony wal napedowy, ale zad¬ ne z kól zebatych napedowych nie posfiada urzadzenia wclnobiegowego. Znane sa równiez inne konstrukcje skrzyn biegów, w tatórych istnieje wprawdzie niedzielony walek napedom wy, wolnobieg dla wszysitkiich biegów zaopa¬ trzony jest w urzadzenie ryglujace, ale wyko^- nany jest en od strony napedu, przy czym po¬ dzial walka napedowego jest w ten sposób rozwiazany, ze kola napedowe osadzone sa na walku wydrazonym, na koncu którego wyko¬ nany jest wclnob.eg, za pomoca którego walek wydrazony polaczeny jest z walkiem napedo¬ wym, umieszczonym w nim. W biegu wstecz¬ nym dla zmisny kierunku, obrotu zazebiaja s&e ze soba w znanych konstrukcjach zespoly kól z dwoma wiencami kól zebatych lub w przy¬ padku walka posredniego, napedzanego stale, wlacza sie kolo przesuwne, przy czym umaesz:- czenie walka posredniego w skrzyni biegó^wymaga duzych kosztów z powodu wykonamia widelek do wlaczenia biegów lub zastosowania walka pc^rediriiego.Znane sa nastepnie skrzynie biegów, w któ¬ rych, dla ulatwienia wlaczania biegów bez sto- sowanda synchronizacji, zaopatruje sie dfwa z pomiedzy nizszych biegów w nderyglowane wolnobiegi. Poza tym zostaly za.prcpcnowaertf konstrukcje, w" których dwa. najwyzsze, riitfh T&ynchToriZt&Wmt biegi postedaja nieryglowa- ne uj^^czetl^^tTK^esowe^ które c&aMStp na watku iisEEJW^ta bez obrotu, ale z prze¬ suwem. wzdwS^lm za pomoca rekawa (tulei) i które jest f0jfafie dla wlaczonego w danym przypadku jednego z obu biegów i w koncu skrzynie bdegów z przystawka, w których luzne kolo dla wolnego biegu, osadzone na przystaw¬ ce, posiada naeryglowane urzadzenie wolnobie- gowe.W. opisanych wyzej, znanych konstrukcjach tórtyn biegów z zastosowaniem wolnobiegu na przedniej stronie skrzyni stosuje sie zwykle drugie lozysko dla walu napedowego, a miano¬ wicie w osi walu (korbowego, Z powodu nie¬ uniknionych niedokladnosci wykonania odnos¬ nie biegu w plaszczyznie i w osi wystepuje przy polaczeniu silnika z przekladnia wygina¬ nie walka sprzeglowego, skutkiem którego na¬ stepuje wieksze zuzycie materialu i wzrost halasu.Umieszczenie wolnobiegu na tylnej stowiie uta&cni biegowej ma te wade, ze wolnobieg /musi mdjec odpowiednio wieksze wymiary z po»- wodu zwiekszonego momentu obrotowego., wy- wdianego przez zmiany przekladni. Poza tym konieczny podfcial walka pociaga za soba wiek- we fooszty wykonania, jak: np. zastosowanie walka drazonego.Urzadzenie wolnobiegu dla wszystkich stop¬ ni pociaga za soba koniecznosc wbudowania rygla wolnobiegu ze wszystkimi elementami iw^iicliaimfiajacymi^ których koszt funkejonowat- nia jest niekorzystny ze wzgledu na techniczne wykonania i ekonomie. W znanych konstruk¬ cjach starano sie te wade zmniejszyc przez to, ze w wolnobieg zaopaitrzone zostaly tylko pierwszy i strugi bieg Mbo trzeci i czwarty.Zastosowande wolnobiegu w pierwszym i drugim Wegu dlla ulatwienia wlaczania biegów zostaje zastapione przez synchronizacje. Wolnobieg w lasScirh i czwartym biegu bez urzadzenia ry¬ glujacego posiada wade, ze rne mozna brac pod uwage dzialania hamujacego silnika na malych obrotach lub w przypadku sliskiej jezdni — sztywne polaczenie z silnikiem moze byc utrzy¬ mane tylkó W drugim i pierwszym biegu.Wady z«lpj|ch konstrukcji dla biegu wstecz¬ nego wyst^lN^a z jednej strony z kolem zeba¬ tym przesuwnym, zazebionym stale, w rozwia- Zdnfu lrcblemu smarowania, które moze byc przeprowadzone tylko przez umieszczenie tego kola ponizej poziomu oleju i przez wykonanie skomplikowanych przez to widelek sterujacych, lub przy dtuzyoh kosztach elementów lozysko¬ wych, z drugiej strony z kolem przesuwnym niezazebionym stale, z trudnoscia przy wlacza^ niu biegu do tylu, w przypadku gdy, z dwu wlaczanych zazebien, w jednym zab wypada naprzeciw zeba, czego nie da sie uniknac na¬ wet przez powtórne sprzegniecie.Wynalazek 'postawil sobie za zadanie zimniej* szyc mozliwie opisane wady ewentualnie je usunac.Znane zalety wolnobiegu, jak zmniejszenie halasu przy ,zm£amie przekladni, zmniejszenie zuzycia paliwa., zwlaszcza1 w silnikach dwu- taktowych, i ulatwienie wlaczania biegów, powinny byc wedlug wynalazku dostosowane do specjalnych warunków wozów malolitrazo¬ wych. Ryglowanie wodnóbiegu z pomoca recz¬ nego i stosunkowo rzadko uruchamianego urza¬ dzenia ryglujacego stanowi dodatkowe obciaze¬ nie kierowcy pojazdu, które na skutek odwró¬ cenia jego uwagi od tego, co sie dzieje na jezdni, moze byc powodem wypadku* zostalo usuniete wedlug wynalazku. Wynalazek postaw wil sobie nastepnie zadanie wykonac ulozy- skowanie walka napedowego bez zarzutu pod wzgledem technicznym przez to, ze zostalo usuniete trzecie lozysko^ konieczne przy po¬ dziale watka, które wywiera niekorzystny wplyw na sztywnosc walka i na zwiazane z tym halasy i zuzycia materialu, a przez to zwiekszona pewnosc ruchu.Poza tym nasuwa sie zadanie, aby uzyskac wieksza pewnosc ruchu przy zmniejszeniu kosztów wykonania przez korzystniejsze tech¬ nicznie rozwiazanie konstrukcji biegu wstecz* nego, lacznie z widelkami sterujacymi.Cel wynalazku zostal rozwiazany w nastepu¬ jacy sposób: na walku sprzeglowym, przeoho- dzacym nawskros, osadzonym w dwu lozyskach na przedniej stremie skrzyni, umieszczony jest w kole zebatym napedowym dla czwartego biegu, osadzonym na lozysku iglowym, wyko¬ nanym równoczesnie jako obsada wiodnobieg - 2 -z -rolkami zaciskowymi, czynny tylko na czwar¬ tym "biegu.W konstrukcji tej korzystne jest to, ze unika sie uznanego jaiko wadliwy i opisanego wyzej podzialu walka sprzegowego z osadzeniem jednego kola w osi walu korbowego i csadfee- riia walu glównego w walku sprzeglowym pirzy czym osiaga sie tym samym ulczyskowanie bez zarzutu pod wzgledem technicznym i s&a- tyczd&e wyanaczalne. UndJkniecie uginania po¬ dzielonego walka sprzeglowego, wywolanego przez TÓznioe w polozeniach osi walu korbo¬ wego i walka sprzeglowego, jak równiez od¬ padniecie luzów lozyska, niepotrzebnego wiecej dla niepodzielonego walka sprzeglowego, por daga za soba male uginanie, a tym samym znaczne zmniejszenie halasu i zuzycia maiteriai- Lu, a poza iyim uzyskuje sie uproszczenia przy wytaonaniu technicznym niepodzielonego walka i 4»dini«sienia pewnosci ruchu przez usuniecie trudnego do obróbki lozyska.Zastosowanie wolnobiegu wedlug wynalazku ty4ko w czwartym biegu jest technicznie uspra¬ wiedliwione, poniewaz udzial czasów jazdy na czwartym bdggu etanowi mniej wiecej polowe, a nawet wiecej, ogólnego czasu jazdy i osz¬ czednosc paliwa dajaca sie uzyskac zwlaszcza w sdilnikach dwuitaiktowych jest zatem najwie¬ cej mozliwa-na: czwartym biegu. Nieprzerywa- ny doplyw mocy od silnika do kól napedowych tak pirzy ibiegu naprzód jak i wstecz, który wymaga w znanych przekladniach z wdlno- bdegiem dla wszystlcich biegów urzadzenia ry»- glujacego* jest konieczny przede wszystkim na diuzytm spadku i w niekorzystnych warunkach jezdni. Poniewaz, szybkosc jazdy musi byc przy tym zmniejszona, co nastepuje z reguly przez wlaczenie nizszego biegu, pozwala zrezygnowac wedhug wynalazku z kosztownego pod wzgle¬ dem tecnniicznegio wykonania urzadzenia ry¬ glujacego, które nie ogranicza sie tyUko do przekladni, lecz wymaga takze obslugi w po- jecdaae, przez co uzyskuje sie mniejsza dlut- .gosc skrzyni biegów, a tym samym zmniejsze¬ nie dezairui. Itozwiazanie wedlug wynalazku jest uzasadnione rrjzez -dalsza zalete, jak utrzy¬ manie nieprzerwanego doplywu mocy w biegu do przodu i do tylu; przy wyborze nizszego biegu nie wymaga dwu oddzielnych taktów, z hlóryeh ryglowanie wolnobiegu jest nieznar ne kierowcy pogazdu, lecz tylko przez rutynowa¬ ne ?uehy (przelaczen, ulatwione przez synchroni- w*9e.Wedlug wynalazku, kolo zebate przesuwne dllia Ibiegu wstecznego jeat wykonane w bezpo¬ srednim poblizu elementów; sterujacych na sta«- fcam walku w ten sposób, ie stosowana zwykle konstrukcja widelek sterujacych jest zastapic- na przez zaibierak mniej kosztowny pod wzgle¬ dem materialu i wykonania, a z drugiej strony utrzymana zostaje zadeta kola przesuwnego nie- zazebionego stale, a wiec wystarcza wykomaf nie zazebienia i mniejszy koszt z powodu ulo zyskowania i smarowania. Konieczne utrzyma¬ nie podwójnego zazebienia podczas przelacza¬ nia zostaje w sposób korzystny rozwiazane tak, ze dELa unikniecia ustawienia sie jednego zeba naiprzeciw drugiego, którego' ze stalym walh kiem napedowym nie da sie uniknac nawet przez powtórne sprzegniecie, droga przelacze¬ nia kola przesuwnego, dla jego zazebienia z obydwoma zazebieniami jest w ten sposób stopniowana, ze zazebienie nastepuje najpierw e zazebieniem, pierwszego biegu na walku sprzeglowym, a nastepnie z odpowiednim za- zelbieniem rekawa (tulei) pierwszego i drugiego biegu, wykonanego na walku napedowym, co w trybie .przelaczania odbywa sie z korzyscia w ten sposób, ze przy wylaczeniu walka sprze¬ glowego od silnika energia obrotowa walka sprzeglowego wystarcza, aby kolo przesuwne, zazebione najpierw z walkiem sprzeglowym obrócic tak, ze drugie zazebienie moze nastar pic bez trudu.Ponizej wyjasniony jest i pokazany na ry¬ sunkach pmzyfklad wykonania wedlug wynaUiz- iteu czterdhiegowej przekladni dla wozu samo¬ chodowego, synchronizowanej na wszystkich biegach, zwlaszcza dla wozu malolitrazowego.Fig. 1 pokazuje rzut przekladni w plaszczyz¬ nie podzialu, fig. 2 — przekrój wzdluz linii A — B na fig. 1, fig. 3 — osadzenia kola przesuw¬ nego odpowiednio do rzutu z góry na fig. 2.Walek sprzeglowy 2, który osadzony jest' w skrzyni biegów I, w dwu lozyskach walkowych, wykonany jest jako jedna calosc z kolem ze¬ batym 22, które przeznaczone jest dla. 1 biegu, ale jest tak szerokie, ze moze byc uzyte do wlaczenia biegu wstecznego. Na walku sprzegh lewym 2 zalozone jest luzno obraoaóace sie kolo zebate 8, osadzone na nim np. za pomo¬ ca lozyska iglowego.Kolo zebate 8 posiada boczne przedluzenie w ksztalcie dzwonu, które obejmuje piaste 4, zamocowana nieobrcitowo na walku ^sprzeglo* wym 2. Mieday nia 1 pOTS^uaaofiten- w hjwtal- — a—cie dzwonu kola zebatego 8 umieszczonych jest dwanascie rolek, 'które przenosza ruch walka sprzeglowego 2 na kolo zebate 8, ale zwalnia¬ ja to kolo zebate 8 w przypadku, jezeli bedzie ono napedzane przez kolo zebate 9, osadzone na walku napedowym 11, szybciej niz obraca sie walek sprzeglowy 2. Jezeli silnik wytwór rzy poprzez niepokazane sprzeglo moment .ob¬ rotowy, to przeplyw mocy w czwartymi biegu odbywa sie nastepujaco: Przez walek sprzeglowy, przechodzacy na»- wskros, osadzony w dwu lozyskach w skrzyni 1 i nastepnie przez piaste 4, osadzona bez ob¬ rotu za pomoca dwu sprezyn tairczowych 3, i przez cylindryczne rolki 6, prowadzone w Matce 5, przeplyw mocy Sdzie do kola zebate*- ©o 8 (kolo napedowe) dla czwartego biegu, osa¬ dzonego na walku sprzeglowymi 2 za pomoca np. dwu lozysk iglowych 7.Kolo zebate 8 jest polaczone podczas biegu pojazdu naprzód z moznoscia przenoszenia mor cy, z walkiem sprzeglowym 2 za pomoca urza¬ dzenia wolnobiegowegó i napedza koto napedo¬ we 9 (równiez dla czwartego biegu), zazebione stale z kolem zebatym 8, wykonane jatko luzne kolo, dajace sie wlaczac. Do kola napedowe¬ go 9 ze sprzeglem 10, wyposazone w urzadze¬ nie dHa synchronizacji, które laczy kolo nape¬ dowe 9 z walkiem napedowym 11 i przez to przenosi mcc. Moc ta zostaje nastepnie prze¬ niesiona na walki przegubowe 15 za pomoca zaziebienia 12, z kolem napedowym osi 13 jak równiez urzadzeniem wyrównywujacym 14 (dyferencjal).Jezeli warunki jazdty wymagaja wylaczenia wclncbiegu, to przez wlaczenie na przyklad trzeciego biegu zostaje utworzone polaczenie z silnikiem dla przenoszenia mocy za pomoca kól zebatych 13 i 12, walka napedowego 11, sporzegla 10, r kola napedowego 16 dla trzeciego biegu i kola napedowego 17 dla' trzeciego bie^ gu, polaczonego btale z walkiem sprzeglowym 2 i nde pokazanego sprzegla.* Dla wlaczenia biegu do tylu, kolo przesuw¬ ne 21 zostaje przesuniete na walku 20 z pomo¬ ca zaibieraka 19 (fig. 2) zamocowanego na draz¬ ku 18, sterujacym bieg wsteczny, zaopatrzo- nym w cidpowiednie rowkowe wyciecie, do¬ chodzace prawie do srodka srednic drazków sterujacych, a zabierak* odznaczajacy sie ko¬ rzystnie wedlug wynalazku malym odstepem miedzy osiami drazka sterujacego 18 i stalego walka 20 dla kola przesuwnego, otacza widel- kowo osadzone przesuwnie kola przesuwne 23, na jego zazebieniu, przy czym zazebienie, uwa*- runkowane stopniami w kierunku wzdluznym, nastepuje najpierw z zazebieniem kola 22 dla pierwszego biegu na walku sprzeglowym 2 a nastepnie z wiencem zebatymi 24 sprzegla 23\ które polaczone jest bezobrotowo z walkiem napedowym 11. Staly walek 20 kola przesuw¬ nego jest zaopatrzony dla doprowadzenia smai- ru w plaskie podciecie 25 wystajace w poloze¬ niu sterowania z obu stron piasty kola 21. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Synchronizowania skrzynia biegów do pojaz¬ dów silnikowych, z dwoma, walkami i urza¬ dzeniem wolno-biegowymi, zwlaszcza do wo zów [malolitrazowych, znamienna tyim ze na niedzielonym walku sprzeglowym (2), osat- dzonym w dwu lozyskach, jest wykonany; na stronie przedniej skrzyni w kole nape¬ dowymi (8) dla czwartego biegu uksztalto¬ wanymi równoczesnie jako obsada, wolno* bieg z rolkami zaciskowymii (4, 5, 6), który czynny jest tylko w czwartym biegu i me posiada zadnego urzadzenia ryglujacego.

2. Skrzynia biegów wedlug zastrz. 1, znaimuen- ma tym, ze przy zastosowaniu luznych kql dla trzeciego1 i czwartego biegu na walku napedowym* urzadzenie wolnobiegowe tyl¬ ko dla czwartego biegu zostaje w ten spo»- sób przelaczone na walek napedowy, ze np. kiclo zebate napedowe dla czwartego biegu osadzone na lozysku iglowym zostaje pola¬ czone nieobrotowo z noskiem wolnobiegu, a przynalezna obsada wolnobiegu znajduje sie na stalymi kole dla trzeciego biegu.

3. Skrzynia biegów wedlug zastrz. 1, znamien*- ma tym, ze kolo przesuwne (21) dla biegu wstecznego, zaopatrzone w wieniec zebaty, osadzone jest na stalym walku (20) w ten sposób, ze ziabierak (19), w którego rowko¬ wymi wycieciu jest prowadzony wieniec ze¬ baty kola (21), przejmuje jego przesuwanie w miejsce widelek.

4. Skrzynia biegów wedlug zastrz. 1, znamien¬ na tym, ze drazek sterujacy (18) dla biegu wstecznego posiada rowkowe wyciecie, któ¬ re pozwala na dojscie rowka w zabieraku (19) prawie do srednic drazków sterujacych. _ ±_

5. Skrzynia biegów wedlug zasitrz. 1, znamiien- na tym, ze zazebienie (22) na walku sprzegh lowym (2) wychodzi poza zazebienie (24) na sprzegle sterujacym (23) wzdluz osd w kie¬ runku kola przesuwnego (21).

6. Skrzynia biegów wedlug zastrz. 1, znaimien- na tym^ ze staly walek (20) kola przesuw¬ nego lezacy powyzej lustra oleju zaopatrzo^ ny jest w plasiktLe podcieoie (25) dla dopro¬ wadzenia smani. VEB Sachsenring A u to mobil we r k e Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik piabentowy Zz Kt? fO .? 6 7 3 4 i $ 1Do opisu patentowego Nr 461&2 v tf ^4-, /,/ Rys. 3 -*/ ^/s IBIEI. ! JPo! ¦ lem.- .rjgoi is&5. ftSW „Prasa", tfieic*. PL