ópnblikowanf| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45846 KL 85 e, 18/01 Kopalnia Wegla Kamiennego „Marcel" *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Radlin, Polska Urzadzenie do czyszczenia rurociagów Patent trwa od dnia 22 kwietnia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do usuwania twardego osadu z wnetrza kopalnia¬ nych rurociagów odwadniajacych, które moze byc zastosowane równiez do czyszczenia innych rurociagów.Znane sa urzadzenia mechaniczne do czyszcze¬ nia np. rur kotlowych, stanowiace wiertarke ze specjalna koronka osadzona na dlugim gietkim wale wsuwanym do wnetrza rury. Urzadzenia tego rodzaju we maja zastosowania do czyszcze¬ nia calych, dlugich rurociagów o duzej srednicy.Znane sa równiez urzadzenia turbinowe nape¬ dzane strumieniem wody przeplywajacej przez rurociag, które posuwaja sie samodzielnie w kierunku strumienia wody, pozostawiajac za so¬ ba rurociag oczyszczony. Tego rodzaju urzadze¬ nia nie pracuja w kierunku pionowym z dolu *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Ewald Piatek. do góry. W rurociagach odwadniajacych kopal¬ nie przewaza kierunek pionowy, a woda prowa¬ dzona jest z dolu do góry. Zastosowanie znanych urzadzen turbinowych wymagaloby nie tylko wstrzymania odwadniania kopalni na czas czysz¬ czenia, ale równiez doprowadzenia w tym cza¬ sie podobnej ilosci wody z nawierzchni do ko¬ palni, w celu napedzania urzadzenia postepu¬ jacego z góry na dól. Przewaznie jest to nie¬ dopuszczalne, gdyz wiazaloby sie ze zbytnim nawodnieniem kopalni.Urzadzenie wedlug wynalazku jest dostoso¬ wane do pracy w dowolnym kierunku i moze pracowac w pionie z dolu do góry. Stanowi ono wiertarke elektryczna, mieszczaca sie wewnatrz czyszczonego rurociagu, ze szczelna obudowa silnika i odpowiednia koronka wiertnicza. Urza¬ dzenie to przeciaga sie przez rurociag linami.Energia do silnika jest doprowadzona kablem, który ciagnie sie za urzadzeniem w rurociagu.Obudowa wiertarki jest zabezpieczona przed obracaniem sie, gdyz moment obrotowy powsta¬ jacy przy dzialaniu koronki znosza prowadnice rozchylajace sie pod naciskiem silnej sprezyny.Prowadnice te, dzieki krazkom toczacym sie po wewnetrznej scianie rurociagu, umozliwiaja przesuw praktycznie bez oporu, lecz jedynie w kierunku osiowym. Aby kawalki osadu oder¬ wane od sciany rurociagu nie zaklinowaly posu¬ wajacego sie urzadzenia, koronka jest zaopa¬ trzona oprócz nozy urabiajacych czolowo, co naj¬ mniej w dwa znacznie dluzsze noze skierowane do tylu, które sluza do rozdrabniania kawalków osadu, znajdujacych sier juz poza koronka.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocz¬ nione na rysunku schematycznym w przekroju osiowym. Rysunek ten sluzy zarazem do wy¬ jasnienia dzialania urzadzenia.W szczelnej obudowie 1 majacej ksztalt cy¬ lindra jest umieszczony silnik elektryczny, któ¬ rego wirnik 2 obraca sie wraz z tuleja 3 dookola nieruchomego walu 4 przebiegajacego w osi obu¬ dowy. Tuleja 3 napedza za posrednictwem prze¬ kladni planetarnej 5 koronke wiertnicza 6 z no¬ zami 7 zaopatrzonymi w ostrza ze spieków.Energie doprowadza sie kablem 8. Trzy prowad¬ nice 9 ustawione w gwiazde co 120° rozchyla i dociska do sciany uklad dzwigniowy 10 pod naciskiem silnej sprezyny 11. Prowadnice po¬ suwaja sie w kierunku osiowym bez oporu, gdyz sa zaopatrzone w krazki, natomiast stawia¬ ja wielki opór momentowi obrotowemu. Z przo¬ du i z tylu obudowy 1 znajduja sie ucha 12 i 13 do zamocowania urzadzenia na linach. Przednia line ciagnaca nawija sie na kolowrót, stojacy np. iia nawierzchni kopalni, przy czyszczeniu pio¬ nowego rurociagu biegnacego w szybie kopalnia¬ nym. W miare posuwania sie urzadzenia wgóre popuszcza sie tylna line, czyli w danym przy¬ padku dokia, która podtrzymuje kabel 8, chro¬ niac przed jego zerwaniem sie pod dzialaniem wlasnego ciezaru. Noze 14 skierowane do tylu rozdrabniaja wieksze kawalki osadu, które prze¬ dostaly sie poza koronke, aby ulatwic przejscie osadu miedzy obudowa 1 a sciana wewnetrzna rury oraz uniknac zaklinowania urzadzenia w rurociagu.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na szybkie oczyszczenie kopalnianego rurociagu od¬ wadniajacego, w czasie krótkiej przerwy w tlo¬ czeniu wody. Osad spada rurociagiem w dól i moze byc dokladnie splukany niewielka iloscia wody, skierowana z góry na dól podczas czysz¬ czenia. Urzadzenie jest proste w obsludze i bar¬ dzo skuteczne. Miedzy innymi ma ono zastoso¬ wanie w przypadku, w którym na skutek mie¬ szania sie w kopalni wód o róznym skladzie chemicznym, pochodzacych z róznych zródel, wy¬ traca sie w rurociagu i osiada na scianach bardzo twardy osad, powodujac w krótkim czasie nie¬ dopuszczalne zwezenie „swiatla" rurociagu.Przed zastosowaniem wynalazku niezbedna byla stala wymiana poszczególnych odcinków ruro¬ ciagu, ich wyciaganie na powierzchnie i wyra-, bywanie osadu. PL