fy Opublikowano dnia 5 marca 1962 r.^TEA Jnublikowano dnia 5 marc s* L ^biblioteka] ¦ "•• 1 1 i i, -c.,... Yctentowegd POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45689 Polska Akademia Nauk (Instytut Podstaiuoirych Problemóiu Techniki*) Warszawa, Polska KI. 42 c, 42 Sejsmograf Patent trwa od dnia 24 marca 1961 r.Sejsmograf wedlug wynalazku jest przyrza¬ dem sluzacym do jednoczesnej rejestracji gal- wanometrycznej na papierze swiatloczulym drgan sejsmicznych oraz nachylen skorupy ziemskiej. Dotychczas stosowane sejsmografy z rejestracja • galwamometryczna umozliwialy pomiar samych tylko drgan sejsmicznych.Istota wynalazku jest zastosowanie plytki Hal- la z odpowiednim ukladem magnetycznym w charakterze przetwornika wielkosci mecha¬ nicznej na elektryczna.Fig. 1 przedstawia plytke Halla, na która dziala pole magnetyczne niejednorodne o sredniej wartosci indukcji Bsr, a wartosc pradu pomocniczego wynosi Ip. Na elektrodach wyj¬ sciowych plytki pojawi sie napiecie UH: B, • Id Uh -Rh • 10-8 *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa dr inz. Maciej Nalecz i mgr inz. Ingacy Zawicki, gdzie: Rh — stala Halla d — grubosc plytki.W ukladach uwidocznionych na fig. 2 prze¬ suniecia plytki w polu magnetycznym powo¬ duja zmiane sredniej wartosci indukcji magne¬ tycznej dzialajacej na plytke oraz proporcjo¬ nalna do tej wartosci zmiane napiecia Halla na wyjsciu plytki. Zaleznosc napiecia Uh jako funkcja przesuniecia plytki dla kazdego z ukla¬ dów fig. 2 podana jest na fig. 3.Fig. 4 przedstawia zasade dzialania sejsmo¬ grafu. Masa 2 zawieszona jest na sprezynce 1.Za pomoca ramienia 3 polaczona z masa 2 ply¬ tka Halla 5 znajduje sie w polu magnetycznym magnesów (elektromagnesów) 4. Uklad magne¬ tyczny polaczony jest sztywno z podstawa sejs¬ mografu 6. Przemieszczenia podstawy spowo¬ dowane drganiami podloza spowoduja wzgle¬ dne przemieszczenia plytki i ukladu magne¬ tycznego.Zalaczony na wyjsciu plytki rejestrator na¬ piecia Hajla skladawcy sie np. z galwanome- tru, zródla Iwiatla olpbebna z papierem swia¬ tloczulym, zapisze praebieg ruchu podstawy w czasie. Zasilanie plytki pradem lp, odbywa sie z baiterii o napieciu kilku woltów przez opornik, którym mozna nastawiac wymagana czulosc sejsmografu.Na fig. 5 podana jest konstrukcja sejsmogra¬ fu. Elementy 1, 2, 5, 4, 5, 6 omówione zostaly przy opisie ukladu z fig. 4. W opisanej kon¬ strukcji zastosowano przykladowo tlumienie elektromagnetyczne. 7 — magnes ukladu tlumia* cego, 8 — cewka tlumiaca, Odjpowiednie tlumie¬ nie drgan wahadla sejsmografu uzyskuje sie przez wlaczenie w obwód cewki 8 opornika.* Zalety sejsmografu wg wynalazku: wysoka .czulosc, niezaleznosc napiecia Halia od czesto¬ tliwosci drgan, brak oddzialywania zwrotnego rejestratora na ruch wahadla sejsmografu, pro¬ sty sposób zmiany czulosci — przez zmiane pradu pomocniczego lp, mozliwosc pomiaru po¬ chylen skorupy ziemskiej. PL