PL45606B1

PL45606B1 -

Info

Publication number: PL45606B1
Application number: PL45606A
Authority: PL
Filing date: 1960-06-09
Publication date: 1962-02-15

Description

Wynalazek dotyczy sposobu izomeryzacji trój¬ cyklicznych zwiazków podstawionych niesyme¬ trycznie w pierscieniach aromatycznych przez grupy alkilowa, trójfluorometylowa, aralkilowa, arylowa, alkoksylowa, aralkoksylowa, aryloksy- lowa, alkilotio-, aralkilotio-, arylotio-, chlorow¬ cem, acylowa, aminowa, hydroksylowa i (lub) karboksylowa, o ogólnym wzorze podanym na rysunku, w którym X oznacza tlen lub siarke, a V oznacza III-rzedowa grupe aminowa.Przedstawione symbolem Y trzeciorzedowe grupy aminowe obejmuja na przyklad reszty dwualkiloaminowe i rodniki heterocykliczne, jak piperydylo-(l)-, morfolilo-(4)-, piperazylo-(l)-, lub rodnik l-hydroksyetylopiperazylo-(4). Z po¬ sród zwiazków dwualkiloaminowyoh wyrózniaja *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Reinhard Schlapfer i Hans Spiegelberg. sie zwlaszcza odpowiednie zwiazki dwumetylo- aminowe.Zwiazki o wyzej podanym wzorze istnieja w dwóch postaciach stereoizomerycznych. Ponie¬ waz oba te izomery pod wzgledem biologicznym nie sa równowartosciowe, mozliwosc przeprowa¬ dzenia jednej postaci w druga ma duze znacze¬ nie techniczne. Na przyklad izomer 2-chloro-9- -(co-dwumetyloaminopropylideno)-tioksantenu o wyzszej temperaturze topnienia (temperatura topnienia 98—99°C; temperatura topnienia chlo¬ rowodorku 225°C — skorygowana), okreslany jako trans-izomer, jest substancja biologicznie czynna, która sluzy jako srodek uspokajajacy i przeciwwymiotny podczas gdy izomer o niz¬ szej temperaturze topnienia (temperatura top¬ nienia chlorowodorku 209°C), okreslany jako cis-izomer, posiada wlasciwosci pobudzajace, przy czym aktywnosc ta wystepuje tylko w nie¬ znacznej mierze.Stwierdzono, ze izomeryzacje tych zwiazków mozna osiagnac za pomoca silnie zasadowych srodków, przy czym obojetne jest, czy sie wy¬ chodzi z mieszaniny izomerów zawierajacych wiecej cis-izomerów, czy tez trans-izomerów, izomeryzacja prowadzi zawsze do produktu kon¬ cowego o mniej wiecej równych czesciach obu izomerów. Dzialanie silnych zasad na zwiazki o wyzej podanym wzorze ogólnym daje jednakze w wyniku odszczepienie grupy aminowej i zzy- wiczenie produktu reakcji. Stwierdzono jednak, ze reakcje rozkladu nie zachodza wcale albo tyl¬ ko w malym stopniu, gdy izomeryzacje przepro¬ wadza sie w obecnosci nadmiaru odpowiedniej zasady o trzeciorzedowej grupie aminowej i w obecnosci polarnego rozpuszczalnika, przy czym unika sie odszczepienia grupy aminowej i po¬ wstawania nierozpuszczalnego w kwasach poli¬ meru.Sposób wedlug wynalazku polega wiec na traktowaniu zwiazku ó wzorze ogólnym poda¬ nym na rysunku w postaci czystych izomerów lub w postaci mieszaniny izomerycznej z jed¬ nym izomerem w nadmiarze, silnie zasadowym srodkiem w obecnosci polarnego rozpuszczalnika i odpowiedniej zasady o trzeciorzedowej grupie aminowej. Izomeryzacja prowadzi do stanu równowagi jednakowych ilosci izomerów. Po wydzieleniu jednego izomeru z mieszaniny po¬ zostaly izomer poddaje sie ponownie izomeryza¬ cji osiagajac daleko idaca przemiane na zadany produkt.Jako silnie zasadowy srodek stosuje sie ko¬ rzystnie wodorotlenki i alkoholany metali alka¬ licznych w polarnym rozpuszczalniku, korzystnie w nizszych alkoholach przede wszystkim w me¬ tanolu. Odpowiednia jest równiez mieszanina amidku metalu alkalicznego i dwumetyloforma- midu. Prócz tego okazalo sie, ze korzystnie jest prowadzic proces w podwyzszonej temperaturze, na przyklad w 50—200°C, szczególnie w tempe¬ raturze 60—180°C. W nizszych temperaturach reakcja przebiega zbyt powoli, w temperaturach wyzszych wystepuje silne zabarwienie roztworu reakcyjnego. Niezbedna dla powstrzymania roz¬ kladu zasade korzystnie jest stosowac w 5-10- -ciokrotnym nadmiarze molowym.Przyklad I. 3 g cis-2-chloro-9-(co-dwumety- loaminopropylideno)-tioksantenu (temperatura topnienia chlorowodorku 209°C) ogrzewa sie w ciagu 12 godzin w zamknietym naczyniu, w temperaturze 60°C z roztworem 0,5 g sodu w 20 ml metanolu w obecnosci 5 ml dwumetylo- aminy. Rozpuszczalnik odparowuje sie, pozosta¬ losc roztwarza sii| w 30—40 ml eteru, wymywa eter woda wolnaj bd alkaliów i odparowuje do suchosci nad maili iloscia siarczanu sodowego.Syropowata pozdltalosc zawiera 1,4 do 1,5 g trans-2-chloro-9- (cD-dwumetyloaminopropylide- no)-tioksantenu obok "1,5 g cis-izomeru. W celu wyosobonienia towarzyszacego krystalizacji trans-izomeru rozciencza sie 4,5 ml eteru naf¬ towego o zakresie temperatur wrzenia 80—110°C i pozostawia w lodówce na przeciag 3—4 dni do krystalizacji. Po przekrystalizowaniu surowego produktu krystalicznego w 1,5^*11 ml metanolu otrzymuje sie 0,75 trans-2-chloriJ*9-(co-dwume- tyloaminopropylideno)-tioksantenu o temperatu¬ rze topnienia 98°C.Przyklad II. 4g izomerycznej mieszaniny cis i trans 2-chloro^(eo-dwumetyloaminopropyli- deno)-tioksantenu o zawartosci 20*/« trans- zwiazku ogrzewa sie w ciagu 5 godzin w rurze cisnieniowej w temperaturze 110°C w obecnosci 0,15 g wodorotlenku sodowego, 6 ml dwumetylo- aminy i 25 metanolu. Po odparowaniu rozpusz¬ czalnika otrzymuje sie syropowata pozostalosc, zawierajaca 42°/o irlns-izomeru (analiza w pod¬ czerwieni). W celU Wyosobnienia krystalizujace¬ go trans-2-chloro-9-(a-dwumetyloaminopropyli- deno)-tioksantenu postepuje sie jak opisano w przykladzie I. PL

Claims

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób izomeryzacji zwiazków trójcyklicz- nych, znamienny tym, ze zwiazek podstawio¬ ny w pierscieniach aromatycznych niesyme¬ trycznie przez grupy alkilowa, trójfluorome- tylowa, aralkilowa, arylowa, alkoksylowa, aralkoksylowa, ttfyloksylowa, Hikilotio-, aral- kilotio-, arylotlo-, chlorowiec, grupe acylowa, aminowa, hydroksylowa i (lub) karboksylowa o ogólnym wzorze podanym na rysunku, w którym X oznacza wodór lub siarke, a Y przedstawia grupe aminowa w postaci czy¬ stych izomerów lub postaci mieszaniny izo¬ merycznej o jednym izomerze w nadmiarze traktuje sie silnie zasadowym srodkiem w obecnosci polarnego rozpuszczalnika i trze¬ ciorzedowej grupy aminowej odpowiedniej zasady.
2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako zwiazek wyjsciowy stosuje sie 2-chloro- -9-(o-dwumetyloaminopropylideno) -tioksan- ten.
3. Sposób wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze jako silnie zasadowy srodek stosuje 2 —sie wodorotlenek lub alkoholan metalu alka¬ licznego.
4. Sposób wedlug zastrz. 1, 2 lub 3, znamienny tym, ze jako polarny rozpuszczalnik stosuje sie alkohol.
5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze stosuje sie metanol.
6. Sposób wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze izomeryzacje prowadzi sie w temperaturze 60_180°C. F. Hoffman n-L aRoche&Co Aktiengesellschaft Zastepca: dr Andrzej Au rzecznik patentowy PL