2 yKT*»*. •dnia U mmro* lMft r.# POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWE) OPIS PATENTOWY Nr 45520 •fflr« L 36/10 Jerzy Sawicki Gdansk, Polska Zle. /ll/4o Sposób pomiaru skutecznosci zerowania I uszadzenle do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 24 lipca 1961 r.Przedmiot wynalazku stanowi sposób pomiaru skutecznosci zerowania, polegajacy na obcia¬ zaniu ukladu badanego co drugi pólokres obcia¬ zeniem pomiarowym oraz urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu, zawierajace na wejsciu obciazenie pomiarowe w postaci opornika, wla¬ czanego poprzez diode, przy czym wynik po¬ miaru odczytuje sie bezposrednio na logome- trze. Logometr, to jest miernik ilorazowy lub krzyzowy, wychyla sie w zaleznosci od stosunku pradów w obu skrzyzowanych cewkach rucho¬ mych.Ocena skutecznosci zerowania wymaga zna¬ jomosci pradu zwarciowego. Okreslenie tego pra¬ du opiera sie na pomiarze opornosci obwodu zwarciowego. Pomiar ten powinien byc wy¬ konany bez przerywania normalnej pracy ba¬ danego urzadzenia.Obecnie stosowane znane sposoby polegaja na pomiarze dodatkowego spadku napiecia, spo¬ wodowanego pradem pomiarowym, plynacym przez okres czasu rzedu co najmniej kilkuna¬ stu sekund. Podczas przeplywu pradu pomia¬ rowego moga wystepowac równoczesnie waha¬ nia obciazenia roboczego, powodujace takze zmiany spadku napiecia. Spadek napiecia, spo¬ wodowany przeplywem pradu pomiarowego i spadek napiecia, spowodowany wahaniem ob¬ ciazenia, moga byc zblizonego rzedu wielkosci.Uklady pomiarowe nie sa w stanie dokonac rozróznienia jaka czesc wynikowego, sumarycz¬ nego spadku napiecia wywolana jest pradem pomiarowym, a jaka — normalnymi, lub przy¬ padkowymi zmianami obciazenia roboczego ba¬ danego ukladu. Powoduje to zwiekszenie bledu pomiarowego.Znane sa równiez dokladniejsze sposoby, oparte na oscylograficznym badaniu sprawdza¬ nych obwodów. Wymagaja one jednak kosz¬ townej i ciezkiej oraz latwej do uszkodzenia aparatury, a takze wysokowykwalifikowaftego personelu technicznego.• Znanlf~ sposoby, w ¦'Których nakladany jest prad staly, bedacy pradem pomiarowym, daja wyniki orientacyjne z uwagi na zmieniajace sie indukcyjnósci w badanych obwodach. Spo¬ soby te Wymagaja na ogól dodatkowego zróoUa pradu stalego, dobrze wygladzonego, o znacz¬ nym napieciu i natezeniu, a wiec — duzych abdatkowych urzadzen.Sposób wdelug wynalazku nie ma omówio¬ nych wad, dajac bezposredni odczyt opornosci mierzonej, bez wzgledu na warunki obciazenia.Cenna zaleta tego sposobu jest, iz nie wymaga on stosowania dodatkowych zródel zasilania, a korzysta sie z napiecia badanego ukladu.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku daje wystarczajaca dokladnosc po¬ miaru, jest niewielkie i odporne na uszkodze¬ nia mechaniczne. Przeprowadzanie pomiarów jest bardzo proste i latwe nawet dla perso¬ nelu o niskich kwalifikacjach. Poniewaz coraz powszechniej stosuje sie zerowanie ochronne odbiorników, przeto konieczna jest czesta i szybka kontrola skutecznosci zerowania na kazdym stanowisku. Przeprowadzanie takich kontroli umozliwia sposób wedlug wynalazku i urzadzenie do jego stosowania.Sposób pomiaru skutecznosci zerowania wed¬ lug wynalazku ;est nastepujacy. Energia po¬ miarowa jest czerpana z badanego ukladu.W czasie dodatnich pólokresfcw napiecia faza ukladu jest obciazana normalnymi obciazenia¬ mi roboczymi, natomiast w ujemnych pólokre- sach jest ona obciazana dodatkowo znana opor- - ttoscia porównawcza. W wyniku wystepuja rózne spadki napiecia w pólokresach dodatnich i ujem¬ nych. Róznice nie zaleza od zmian obciazenia.Stosunek róznicy tych spadków napiecia do na¬ piecia roboczego w pólokresach dodatnich jest proporcjonalny do mierzonej opornosci. Pomiar polega na bezposrednim odczycie tej wielkosci z podzialki miernika.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest uwidocznione w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia schemat ideowy polaczenia urzadzenia z badanym ukladem, a fig. 2 — schemat urza¬ dzenia pomiarowego.Badany uklad posiada sile elektromotorycz¬ na e, opornosc pozorna Z oraz opór obciazenia roboczego r, do którego przylacza sie czynna opornosc porównawcza R poprzez diode mocy D.Urzadzenie sklada sie — poza opornoscia po¬ równawcza R, zmieniana stosownie do zakresu pomiaru, i dioda mocy D — z transformatora napieciowego T o dwóch uzwojeniach wtórnych, zasilanego bezposrednio z badanej sieci. Srod¬ kowe koncówki uzwojen wtórnych tego trans¬ formatora T sa polaczone ze soba. Zewnetrzna koncówka górnego uzwojenia wtórnego transfor¬ matora 7 zasila kondensator Ci poprzez suchy prostownik Px wmontowany tak, ze przepusz¬ cza prad w kierunku od górnego zacisku trans¬ formatora T do kondensatora Ci w czasie do¬ datnich polówek okresu. Podobnie zewnetrzna koncówka dolnego uzwojenia zasila kondensa¬ tor Cf poprzez suchy prostownik P2 wlaczony tak, ze przepuszcza prad od dolnego zacisku transformatora T do kondensatora Cg w czasie ujemnych pólokresów. Pozostale koncówki kon¬ densatorów Ci i C2 sa polaczone ze soba i z punktem wspólnym uzwojen wtórnych transformatora T. Do wyjscia ukladu konden¬ satorów Ci i C2 jest przylaczony logometr L.Cewka napedowa tego miernika ilorazowego jest zasilana ze skrajnych zacisków konden¬ satorów Ci i C«, a cewka zwracajaca —- jest polaczona swoim zewnetrznym (górnym) zacis¬ kiem z górnym zaciskiem cewki napedowej, zas wewnetrznym (dolnym) zaciskiem -- ze srodkiem ukladu pojemnosci Ci, C2. Cewka napedowa jest wiec zasilana róznica napiec na kondensatorach Ci i C2, czyli srednich na¬ piec w obu pólokresach. Cewka zwracajaca znajduje sie pod napieciem proporcjonalnym do sredniego napiecia badanego ukladu w sta¬ nie obciazenia wylacznie roboczego. Opornosc porównawcza R jest zmienna, stosownie do potrzeb, to jest odpowiednio do zakresu po¬ miaru. PL