yzz*. l POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45504 KI. 42 h, 21 Roland Brunsz Warszawa, Polska Pryzmat polaryzacyjny Patent trwa od dnia 1 kwietnia 1961 r.Dotychczas stosowane pryzmaty polaryzacyjne wykonywane byly calkowicie lub czesciowo z silnie dwójlomnych substancji krystalicznych, a przede wszystkim z kalcytu. Z powodu po¬ waznych trudnosci surowcowych ceny pryzma¬ tów z kalcytu, szczególnie o duzych powierz¬ chniach czynnych, sa wzglednie wysokie. Pryz¬ maty polaryzacyjne wykonane ze szkla z wkle¬ jona pomiedzy nimi plytka ze sztucznie wy¬ hodowanego krysztalu azotanu sodu nie znaj-" duja szerszego zastosowania z powodu trud¬ nosci technologicznych.Wielki rozwój chemii polimerów spowodo¬ wal pojawienie sie substancji, w których moz¬ liwe jest wywolanie dwójlomnosci porówny¬ walnej z dwójlomnoscia kalcytu.Przedmiotem niniejszego wynalazku sa pryz¬ maty polaryzacyjne zbudowane na tej samej zasadzie, co pryzmaty z plytka z azotanu sodu, lecz zawierajace zamiast niej blone z tworzy¬ wa sztucznego, jak np. tereftalanu polietylenu, w której wywolano dwójlomnosc poprzez jed¬ nokierunkowe, lub innego rodzaju zorientowa¬ nie czasteczek tworzywa na drodze mechar nicznej (np. rozciaganie, walcowanie itp.).Fig. 1 i fig. 2 przedstawiaja przekrój podluz¬ ny jednego z typów tego rodzaju pryzmatów.Fig. 3 przedstawia blone i kierunek jej osi op¬ tycznej w przypadku równoleglosci tej osi do krawedzi lamiacej pryzmatów. Fig. 4 przedsta¬ wia- przyklad blony skladajacej sie z trzech czesci o róznych kierunkach osi optycznej.Pomiedzy dwoma pryzmatami szklanymi S (fig. 1) wklejona jest za pomoca kleju K blo¬ na B z tworzywa sztucznego, w której kierunek zorientowania czasteczek, a wiec i osi optycznej blony, jest równolegly do krawedzi lamiacych pryzmatów S, tj. prostopadly do plaszczyzny rysunku. Promienie, których bieg oznaczono strzalkami, po przejsciu przez pryzmat oraz warstwe kleju padaja na blone prostopadle do jej osi optycznej, w zwiazku z czym napo¬ tykaja w niej na maksymalnie rózniace sie miedzy soba wspólczynniki zalamania promie¬ nia zwyczajnego i nadzwyczajnego. Wspólczyn¬ nik zalamania szkla pryzmatów nt oraz klejuXkmwmh*t mtl&em odmnitintS* ze wspól¬ czynników zalamania blony ni. Posadto wspól¬ czynnik zalamania j kleju nfc powinien byc nie mniejszy od mniejszego sposród wspólczynni¬ ków nB i n£, gdzie n2 jest wiekszym ze wspól¬ czynników zalamania blony. Praktycznie naj¬ korzystniej jest wykonywac pryzmaty w ten sposób, zeby n2 = nk ^ ns. W tym przy¬ padku (fig. 2) skladowa swiatla spolaryzowana liniowo, której odpowiada w bloni* wspólczyn¬ nik zalamania ni przy katach padania na blo¬ ni ne 3 Pi = arc sin ulega na granicy kleju i blony pelnemu wewnetrznemu odbiciu i jest odrzucona w bok. Natomiast skladowa spolary¬ zowana liniowo, w plasaczyfnie prostopadlej do poprzedniej, której odpowiada w blonie wspólczynnik zalamania n2 ulega pelnemu wewnetrznemu odbiciu dopiero przy 3 P2 = *¦ ajc sin —-, totez przy katach padania na n8 blone 3 zawartych pomiedzy 3i i 32 skladowa ta (i tylko ona) przechodzi przez blone i przez caly pryzmat, tzn. swiatlo padajace na blone pod katami zawartymi w powyzszych granicach ulega polaryzacji liniowej. Gdy kat lamiacy 3i + 3i pryzmatów wynosi 2 wiazki spolaryzowanej liniowo na zewnatrz pryzmatu wynosi 2 a, gdzie sin a = n8 sin Oprócz przypadku opisanego powyiej, w któ¬ rym os optyczna blony jest TÓwncftegla tio krawedzi lamiacej pryzmatów, mozliwe *a wszelkie inne polozenia tej osi w blonie oprócz prostopadlego do krawedzi lamiacej, gdyz wte¬ dy polaryzacja swiatla nie zachodzi. Ponadto blona moze byc zlozona z dwóch lub wiecej czesci, w których kierunki osi optycznej sa rózne. Pryzmaty polaryzacyjne, w których blo¬ na sklada sie z trzech czesci jak na fig. 4, moga byc np. zastosowane w urzadzeniu pól- ^cienlowym polarymetrów.Zamiast szkla moga byc uzyte równiez pryz¬ maty ze szkla organicznego o odpowiednim wspólczynniku zalamania. Ponadto mozna uniknac stosowania kleiwa, jezeli np. oba pryzmaty wykona *ie jednoczesnie droga poli¬ meryzacji szkla organicznego w formie, a blo¬ na dwójlooana zostanie w nich ulokowana przed polimeryzacja. PL