PL45479B1 - - Google Patents

Description

dnia 21 lutego 1962 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45479 KI. 12 p .1/8 Instytut Przemyslu Organicznego*) Warszawa, Polska Sposób wytwarzania nowego srodka sulfonujacego opartego na dzialaniu trójtlenku siarki Patent trwa od dnia 9 sierpnia 1960 r.Znane sa srodki sulfonujace oparte na dzia¬ laniu wolnego trójtlenku siarki, a mianowicie ciekly stabilizowany trójtlenek siarki oraz roz¬ twory trójtlenku siarki w niektórych obojet¬ nych rozpuszczalnikach organicznych, a takze w kwasie siarkowym (tak zwany dymiacy kwas siarkowy, czyli oleum o róznej zawartosci trój¬ tlenku siarki). Uzywa sie takze polaczen trój¬ tlenku siarki z dioksanem lub z pirydyna, na przyklad bezwodnika kwasu N-pirydynosulfo- nowego o wzorze C5H5W: SO^ lub polaczenia pirydyny z dwoma czasteczkami trójtlenku siarki tak zwanej pirydyny -bis-SOs, o wzorze C5H5N: S2Oe.Operowanie cieklym trójtlenkiem siarki oraz oleum jest uciazliwe i niebezpieczne z uwagi na silnie parzace i odwadniajace wlasciwosci tych srodków, a takze obfite wydzielanie szko¬ dliwych dla zdrowia gazów. Nadto jest ono *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Jerzy Jaros. klopotliwe ze wzgledu na stosunkowo wysokie temperatury krzepniecia oleuin i trójtlenku siarki oraz sklonnosc trójtlenku siarki do po¬ limeryzowania pod wplywem wilgoci z utwo¬ rzeniem produktów stalych, której to wlasci¬ wosci nie usuwaja w sposób radykalny znane dotad sposoby stabilizowania trójtlenku siarki; Stosowanie roztworów trójtlenku siarki w or¬ ganicznych rozpuszczalnikach ma zasieg ogra¬ niczony.Wada wyzej wymienionych znanych dotad polaczen trójtlenku siarki z pirydyna jest ich wystepowanie w stanie stalymi, co przy duzej ich higroskopijnosci utrudnia przechowywanie i dozowanie.Nowy srodek sulfonujacy, którego sposób wy¬ twarzania stanowi przedmiot wynalazku, jest zwiazkiem pirydyny z trzema czasteczkami trójtlenku siarki o wzorze C5H5N: S809. W temperaturze pokojowej jest on lepka oleista ciecza o gestosci dj0 = 1,71 g/cm* bezbarwna lub lekko zabarwiona na kolor brazowy. Wrzew temperaturze okolo 130*C z rbzicladem, wy¬ dzielajac trójtlenek siarki, nie krzepnie poni¬ zej 0°C. Na powietrzu dymi stosunkowo nie¬ znacznie, chlonie wilgoc z ogrzewaniem sie na powierzchni. Nie dziala parzaco na suchy na¬ skórek i w nieobecnosci wilgoci nie zwegla celu¬ lozy, a jedynie rozpuszcza ja po dluzszym dzia¬ laniu. Daje sie wygodnie przechowywac i sto¬ sowac, poniewaz nie krzepnie i nie polimery¬ zuje pod wplywem sladów wilgoci jak ciekly trójtlenek siarki.Nowy srodek sulfonujacy oparty na dzialaniu trójtlenku siarki otrzymuje sie przez reakcje trójtlenku siarki na pirydyne lub bezwodnik kwasu N-pirydynosulfonowy lub pirydyne-bis- S08 w stosunku 3 moli trójtlenku siarki na 1 mol pirydyny, podnoszac stopniowo temperature az do osiagniecia pod koniec reakcji 120°C, po czym ogrzewa dalej do temperatury 130°C w ciagu kilku godzin.Przyklad I. Do 240 czesci wagowych trój¬ tlenku ciarki o temperaturze 20°C umieszczo¬ nego w szczelnym naczyniu reakcyjnym, wypo¬ sazonym w termometr, wkraplacz i chlodnice zwrotna, wkrapla sie powoli na powierzchnie trójtlenku siarki 79 czesci wagowych bezwodnej pirydyny (zawartosc wilgoci do 0,01°/o), chlodzac naczynie z zewnatrz tak, aby temperatura masy podnosila sie powoli, osiagajac pod koniec wkraplania okolo 120°C. Na powierzchni trój¬ tlenku siarki powstaje oleista warstwa cieczy o odmiennej gestosci, która w miare dodawania pirydyny zwieksza sie przy jednoczesnym zmniejszaniu sie wysokosci warstwy cieklego trójtlenku siarki. Pod koniec wkraplania pi¬ rydyny w naczyniu pozostaje juz tylko war¬ stwa oleistej cieczy, bedacej produktem reakcji.Jezeli produkt reakcji po ochlodzeniu do tem¬ peratury pokojowej krzepnie, znaczy to, ze uzyty do reakcji trójtlenek siarki zawieral pew¬ ne ilosci produktu wyzej spolimeryzowanego i reakcja z pirydyna nie zaszla w sposób po¬ zadany. Nalezy wówczas dla zdepolimeryzowa- nia trójtlenku siarki i przeprowadzenia reakcji z pirydyna, w celu wytworzenia wlasciwego produktu, ogrzewac mase reakcyjna w zam¬ knietym naczyniu, utrzymujac temperature 130° C w ciagu kilku godzin w zaleznosci od jakosci uzytego trójtlenku siarki.Przyklad II. Do 160 czesci wagowych su¬ chego bezwodnika kwasu Nnpirydynosulfon owe¬ go o wzorze C5H5JV; S03 umieszczonego w na¬ czyniu reakcyjnym jak w przykladzie I wkra¬ pla sie powoli 160 czesci wagowych cieklego trójtlenku siarki, chlodzac naczynie z zewnatrz tak, aby temperatura podnosila sie powoli i osiagnela pod koniec wkraplania 120°C. Na¬ stepnie podobnie jak w przykladzie I mase ogrzewa sie w ciagu pewnego okresu czasu (2— 3 godziny) do temperatury 130°C, dla dopro¬ wadzenia reakcji do pozadanego stadium.Przyklad III. Do 240 czesci wagowych kry¬ stalicznego zwiazku pirydyny z dwoma cza¬ steczkami trójtlenku siarki o wzorze C5H5N ; AOe. tak zwanego pirydyna-bis-S03 umiesz¬ czonego w naczyniu reakcyjnym jak w przy¬ kladzie I, wkrapla sie powoli 80 czesci wago¬ wych cieklego trójtlenku siarki, przy czym temperatura masy reakcyjnej nie powinna prze¬ kroczyc pod koniec dodawania trójtlenku siar¬ ki 120°C, nastepnie utrzymuje sie temperature 130°C w ciagu kilku godzin po zamknieciu na¬ czynia, w zaleznosci od jakosci uzytego trój¬ tlenku siarki. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowego srodka sulfonu¬ jacego, opartego na dzialaniu trójtlenku siarki,, znamienny tym, ze dziala sie trójtlenkiem siar¬ ki na pirydyne lub na betewodnik kiwasu N-piry- dynosulfonowego lub na pirydyne-bis-£03 w stosunku 3 moli trójtlenku siarki na 1 mol pi¬ rydyny, podnoszac stopniowo temperature az do osiagniecia pod koniec reakcji 120°C, po czym ogrzewa dalej do temperatury 130°C w ciagu kilku godzin. Instytut Przemyslu Organicznego BIBLIOTEK Urzed* PotenlswegoJ PnkiriD-rRTPJ.aDttSMinlUft»jr P.W.H. wzór jednoraz. zam. PL/Ke, Czst. zam. 3331 14.XI.61 100 egz. Al pism. ki. III PL