Przedmiotem wynalazku jest takie samoczyn¬ ne urzadzenie nastawcze do hamulców, a zwla¬ szcza do hamulców wagonów kolejowych, któ¬ re posiada drazek hamulcowy mechanizmu drazkowego, przenoszacego podczas hamowania sile hamowania z cylindra hamulcowego na klocki hamulcowe, przy czym drazek hamulco¬ wy jest podzielony na trzy czesci, z których czesc srodkowa obraca sie w stosunku do dwóch innych czesci osadzonych przegubowo w mechanizmie hamulcowym bez obracania sie dokola osi podluznej drazka hamulcowego i jest polaczona za pomoca rygla jednokierun¬ kowego z elementem uruchamiajacym, który za pomoca urzadzenia sterujacego, dzialajacego w zaleznosci od skoku tloka hamulcowego przy hamowaniu i luzowaniu hamulców, jest poru¬ szany w jednym lub w drugim kierunku.W samoczynnych urzadzeniach nastawczych tego rodzaju, opisanych np. w patencie pol¬ skim nr 22517 i w patencie polskim nr 45071, obracajaca sie czesc srodkowa drazka hamul¬ cowego jest wykonana w ksztalcie rury i za pomoca nakretki wspóldziala z jedna z nieobra- eajacyeh sie czesci drazka wykonanych jako sworzen srubowy.Co do znanych urzadzen nastawczych zacho¬ dzi obawa, ze np. zanieczyszczenie rygla jedno¬ kierunkowego podczas pracy zaklóci niezawod¬ ne dzialanie urzadzenia nastawczego wskutek tego, ze czesc obracajaca sie drazka hamulco¬ wego moze byc pociagana nie tylko w zamie^ rzonym kierunku obrotu, lecz równiez, wobec zwiekszonego oporu tarcia przeciw poslizgowi rygla jednokierunkowego, moze byc pociagana równiez przez element uruchamiajacy w prze¬ ciwnym kierunku obrotu. Niebezpieczenstwo to jest szczególnie wielkie wtedy, gdy wskutek dobrego smarowania tarcie miedzy gwintami nakretki i sworznia jest zmniejszone do mini-* mum. Wskutek tego obracajaca sie czesc drazka hamulcowego jest obracana w tafleim samymstopnld w obu kierunkach, a wiec zadne na¬ stawianie nie moze sie odbyc. Wynalazek ma na celu usuniecie tej niedogodnosci, co zostaje osiagniete w ten sposóo, ze pomiedzy obraca¬ jaca sie czescia drazka hamulcowego albo czes¬ cia rygla jednokierunkowego, napedzana tylko w jednym kierunku obrotu i polaczona z cze¬ scia drazka hamulcowego za pomoca sprzegla i sasiednia niewykonana jako sworzen srubowy czescia nieobracajaca sie drazka hamulcowego jest wlaczony element cierny.Na rysunku uwidoczniono przyklad wyko¬ nania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w widoku z górjr urzadzenie nastawcze opisa¬ nego wyzej rodzaju wlaczone do mechanizmu hamulcowego zwyklego typu, fig. 2 — przekrój podluzny odmiany urzadzenia nastawczego we¬ dlug wynalazku o jednostronnym dzialaniu o konstrukcji opisanej w zgloszeniu wymienio¬ nym wyzej, fig. 3 — przekrój wzdluz linii III- -III na fig. 2, a fig. 4 — widok z góry i czes¬ ciowy przekrój podluzny odmiany urzadzenia nastawczego wedlug wynalazku o dwustronnym dzialaniu typu omówionego w patencie wyzej wymienionym.W mechanizmie hamulcowym przedstawio¬ nym na fig. 1 sila hamowania jest przenoszona jak zwykle z cylindra hamulcowego 1 przez dzwignie wyrównawcze 3, polaczone ze soba drazkiem sprzegajacym 2 na glówne ciegla 4 i 5 machanizrnu hamulcowego. Glówny cie¬ giel 4 stanowi urzadzenie nastawcze, które jest sterowane za pomoca urzadzenia sterujacego, dzialajacego przy hamowaniu w zaleznosci od skoku tloka hamulcowego. W opisanej kon¬ strukcji urzadzenia nastawczego urzadzenie sterujace dziala poprzez drazek 6 na korbe tu- lei 7 (fig. 2) osadzonej obrotowo na drazku ha¬ mulcowym 4 tak iz ta tuleja zostaje obrócona przy przekroczeniu pewnego skoku tloka cylin¬ dra hamulcowego przy hamowaniu w jednym kierunku i przy nastepujacym po tym luzowa- niu hamulców w drugim kierunku. Obracajaca sie czesc srodkowa 8 drazka hamulcowego 4 jest polaczona z tuleja korbowa 7 za pomoca zapadki jednokierunkowej, która sklada sie z kola zapadkowego 9 osadzonego obrotowo na tej czesci drazka oraz z obciazonej sprezyna zapadki ryglujacej 10 (fig. 3) wspóldzialajacej z tym kolem i osadzonej w tulei korbowej 7.Kolo zapadkowe 9 jest polaczone z obracajaca sie czescia srodkowa 8 drazka hamulcowego 4 za pomoca sprzegla, które, jak opisano w po¬ wyzej wymienionym zgloszeniu patentowym, wylacza sie podczas hamowania wtedy, gdy w drazku hamulcowym powstaje naprezenie powodujace uginanie sie sprezyny 12 zalozonej pomiedzy nieobracajaca sie czescia drazka ha¬ mulcowego i obracajaca sie srodkowa czescia 8 drazka. Przy normalnych luzach klocków ha¬ mulcowych nastepuje wylaczenie sprzegla mie¬ dzy kolem zapadkowym 9 i obracajaca sie cze¬ scia 8 drazka na poczatku obrotu tulei korbo¬ wej 7, zachodzacego przy wlaczaniu hamulców.Obrót tulei korbowej 7 odbywa sie w tym kie¬ runku, w którym dziala rygiel jednokierunko¬ wy 9, 10, a czesc 8 drazka polaczona za pomoca nakretki 13 z nieobracajaca sie czescia 14 draz¬ ka, wykonana jako sworzen srubowy, powinna byc obrócona w celu zmniejszenia luzów kloc¬ ków hamulcowych. Przy zbyt duzych luzach klocków hamulcowych sprzeglo pomiedzy kolem zapadkowym 9 i obracajaca sie czescia 8 draz¬ ka nie zostalo jeszcze wylaczone, jezeli przy wlaczeniu hamulców rozpoczyna sie obrót tulei korbowej 7. Wskutek tego obracajaca sie czesc 8 drazka zostaje pociagnieta przy obracaniu sie tulei korbowej 7 w kierunku zmniejszania zbyt duzego luzu klocków hamulcowych, az do wy¬ laczenia sprzegla. Przy nastepnym luzowaniu hamulców tuleja korbowa 7 zostaje obrócona z powrotem przez urzadzenie sterujace. Przy powrotnym obrocie tulei korbowej 7 zapadka ryglujaca 10 osadzona w niej powinna slizgac sie w stosunku do kola zapadkowego 9 mozli¬ wie bez oporu. Zachodzi jednak obawa, ze np. zanieczyszczenie rygla zwiekszy na tyle opór przyjetego poslizgu, ze kolo zapadkowe 9 i tym samym srodkowa czesc 8 drazka zostanie po¬ ciagnieta przy obrocie powrotnym tulei korbo¬ wej 7. Aby usunac to niebezpieczenstwo wlacza sie wedlug wynalazku pomiedzy kolo zapadko¬ we 9 i druga nieobracajaca sie czesc U drazka element cierny 15, który przytrzymuje kolo za¬ padkowe 9 pomimo mozliwego zwiekszenia ja¬ kiegokolwiek oporu poslizgu rygla 9, 10 przy obrocie powrotnym tulei korbowej 7. W oma¬ wianym przykladzie wykonania elementem ciernym 15 jest sprezyna. Sprezyna ta moze byc zalozona zamiast miedzy kolem zapadko¬ wym 9 i czescia 11 drazka, pomiedzy czescia 11 drazka i czescia 8 drazka obracana tylko w jednym kierunku przez rygiel jednokierunko¬ wy.Wynalazek moze byc zastosowany z tym samym wynikiem równiez w urzadzeniach na- stawczych o dwustronnym dzialaniu, w któ¬ rych obracajaca sie czesc srodkowa drazka ha¬ mulcowego zlozonego z trzech czesci jest pola¬ czona za pomoca niesamohamownego gwintu — 2 —z jedna z dwóch pozostalych nieobracajacych sie czesci drazka. Dla przykladu fig. 4 przed¬ stawia zastosowanie wynalazku do urzadzenia nastawczego typu opisanego w patencie wyzej wymienionym o dwustronnym dzialaniu, a wiec nie tylko zmniejsza luz drazków hamulcowych gdy stal sie on zbyt duzy, lecz równiez zwiek¬ sza gdy staje sie zbyt maly. W urzadzeniu tym kolo zapadkowe 9 i zapadka ryglujaca 10 ryg¬ la typu jednokierunkowego przedstawiona na fig 2 i 3 sa zastapione przez pierscien 16 i sprezyne ryglujaca 17, która wspóldziala z pierscieniem i tuleja korbowa 7. Poniewaz w tym urzadzeniu nastawianie zbyt duzych lu¬ zów odbywa sie podczas hamowania, sprezyna ryglujaca 17 powinna przy wlaczaniu hamul¬ ców umozliwic z cala pewnoscia jalowy obrót tulei korbowej 7 w stosunku do pierscienia 16, celem usuniecia niebezpieczenstwa nie przewi¬ dzianego pociagniecia przy tym obrocie obra¬ cajacej sie srodkowej czesci 8 drazka hamulco¬ wego Nieprzewidziane zabranie srodkowej cze¬ sci 8 drazka przy tym obrocie spowodowaloby najpierw nieprzewidziane wydluzenie drazka hamulcowego, które wprawdzie byloby znowu wyrównane przy nastepnym luzowaniu hamul¬ ców jednak skutek takiego nieprzewidzianego dzialania bylby równiez ten, ze nie mogloby odbyc sie nastawianie zbyt duzych luzów kloc¬ ków hamulcowych. Niebezpieczenstwo tego ro¬ dzaju odmowy przewidzianego dzialania urza¬ dzenia nastawczego zostaje usuniete za pomo¬ ca sprezyny 15, która wedlug wynalazku jest zalozona nredzy nieobracajaca sie czescia U drazka i pierscieniem 16 i która za pomoca tarcia powstrzymuje pierscien 16 przetf jalrfm- kolwiek niepozadanym udzialem w obrocie tu¬ lei korbowej 7 przy wlaczaniu hamulców. PL