Wynalazek dotyczy samoczynnego urzadzenia do nastawiania hamulców o jednostronnym dzialaniu, posiadajacego drazek hamulcowy do przenoszenia sily podczas hamowania na me¬ chanizm hamulcowy pojazdu, zwlaszcza wa¬ gonu kolejowego. Scislej biorac, wynalazek do¬ tyczy samoczynnego urzadzenia do nastawiania hamulców o jednostronnym dzialaniu typu, w którym drazek hamulcowy posiada dwie czesci polaczone przegubowo i nieobrotowo w mechanizmie hamulcowym oraz umieszczona pomiedzy nimi obracajaca sie czesc drazka, która w stosunku do pierwszej z dwóch nie- obracajacych sie czesci wykazuje maly luz wzdluz osi i jest polaczona z druga nieobraca- jaca sie czescia drazka za pomoca gwintu, przy czym obracajaca sie czesc drazka obraca samoczynne urzadzenie sterujace, dzialajace w zaleznosci od ruchu hamulca, za pomoca czesci osadzonej obrotowo na obracajacej sie czesci drazka i napedzanej tylko w kierunku zmniejszania luzu, pomiedzy która i obracaja¬ ca sie czescia drazka znajduje sie sprzeglo, które normalnie jest wlaczane na skutek nacis¬ ku sprezyny, zalozonej pomiedzy lezacymi w odstepie na osi kolnierzami pierwszej nie¬ obracajacej sie czesci drazka i drugiej obra¬ cajacej sie czesci drazka, a od tego nacisku zostaje odciazone i tym samym Wylaczone, gdy sprezyna ugnie sie podczas hamowania (pod naprezeniem powstajacym w drazku hamulco¬ wym.W znanej najnowszej konstrukcji samoczyn¬ nego urzadzenia do nastawiania hamulców o jednostronnym dzialaniu opisanego wyzej typu, sprezyna umieszczona miedzy kolnierza¬ mi pierwszej nieobracajacej sie czesci drazka i drugiej obracajacej sie czesci drazka, wy¬ wiera za pomoca tej drugiej czesci nacisk na sprzeglo, znajdujace sie pomiedzy napedzanacaesda urzadzenia sterujacego i obracajaca sie czescia drazka.Wedlug wynalazku dla przeniesienia nacisku sprezyny na sprzeglo, jest przewidziana miedzy pierwsza nieobracajaca sie czescia drazka i dru¬ ga obracajaca sie czescia drazka oddzielna tuleja, która w stosunku do niej przesuwa sie wzdluz osi i posiada kolnierz miedzy wspom¬ nianym kolnierzem pierwszej nieobracajcej sie czesci drazka i sprezyna. Urzadzenie jest po¬ myslane tak, ze miedzy kolnierzem tulei i kol¬ nierzem pierwszej nieobracajacej sie czesci drazka istnieje normalnie luz wzdluz osi, mniejszy od malego luzu osiowego obracajacej sie czesci drazka w stosunku do pierwszej nie¬ obracajacej sie czesci. Pomiedzy sprezyna i sprzeglem moze byc przewidziane lozysko kulkowe, które przenosi nacisk sprezyny na sprzeglo wraz z przesuwajaca sie wzdluz osi tuleja obracajaca sie w stosunku do pierw¬ szej nieobracajacej sie czesci drazka, sprzegnie¬ ta z nia za pomoca sprezyny z obracajaca sie czescia drazka w celu jej obracania.Jako jedna z osiagnietych przez to korzysci urzadzenia wedlug wynalazku jest prosty i nie¬ zawodny sposób, w jaki zostaje zmniejszony niepozadany opór tarcia, przeciwdzialajacy uruchomieniu urzadzenia do nastawiania ha¬ mulców za pomoca urzadzenia sterujacego. Ta¬ kie zmniejszenie niepozadanego oporu tarcia jest korzystne z tego wzgledu, ze zmniejsza na¬ prezenia na jakie jest narazone urzadzenie sterujace i na jakie musi byc obliczone.Wynalazek jest tytulem przykladu uwidocz¬ niony na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia rzut z góry mechanizmu hamulcowego wagonu kolejowego z samoczynnym urzadze¬ niem do nastawiania hamulców wedlug wy¬ nalazku oraz ze znanym urzadzeniem steruja¬ cym, fig. 2 — przekrój wzdluzny drazka hamul¬ cowego w urzadzeniu do nastawiania hamulców, skladajacego sie z trzech czesci, fig. 3 — prze¬ krój plaszczyzna oznaczona linia III — III na fig. 2, fig. 4 — przekrój wzdluzny drazka ha¬ mulcowego w urzadzeniu do nastawiania ha¬ mulców wedlug innej odmiany wykonania, fig, 5 — przekrój wzdluzny drazka hamulco¬ wego w urzadzeniu do nastawiania hamulców z . urzadzeniem sterujacym innego rodzaju i fig. 6 — przekrój plaszczyzna oznaczona Unia VI—VI na fig. 5.Samoczynne urzadzenie do nastawiania ha¬ mulców posiada drazek hamulcowy skladajacy sie z trzech czesci z glowicami lub uchami na koncach, sluzacymi do polaczenia z mechaniz¬ mem hamulcowym. W postaci przedstawionej na fig. 1 mechanizm hamulcowy posiada dzwig¬ nie hamulcowa 1, która miedzy obu koncami jest polaczona z drazkiem 2, a na jednym kon¬ cu przegubowo z tloczyskiem cylindra hamul¬ cowego 3. Drugi koniec dzwigni hamulcowej 1 jest polaczony z glowica 4 pierwszej nieobra¬ cajacej sie czesci drazka hamulcowego w urza¬ dzeniu do nastawiania hamulców skladajacego sie z trzech czesci. Glowica 5 równiez nieobra¬ cajacej sie drugiej czesci koncowej skladaja¬ cego sie z trzech czesci drazka hamulcowego jest polaczona z dalszymi czesciami mecha¬ nizmu hamulcowego, które jednak nie sa uwi¬ docznione na fig. 1, gdyz praktycznie moga byc one jakiegokolwiek rodzaju sposród wielu róznych rodzajów znanych fachowcom. Jak uwidoczniono na fig. 2—6 srodkowa czesc 6 drazka hamulcowego w urzadzeniu do nasta¬ wiania hamulców skladajacego sie z trzech czesci ma postac rury, obraca sie i posiada nakretke 7. Druga nieobracajaca sie czesc drazka z glowica 5 stanowi wrzeciono 8 wcho¬ dzace do srodka rury 6 i posiada czesc gwin¬ towana wspóldzialajaca z gwintem 7. Skok wspóldzialajacych gwintów nakretki 7 i trzpie¬ nia 8 jest tak dobrany, ze to srubowe polacze¬ nie jest samohamowne.Pierwsza nieobracajaca sie czesc drazka z glo¬ wica 4 posiada tuleje 9, do której jest wkreco¬ na i zamocowana tuleja 10 z wewnetrznym kolnierzem 11. Wewnetrzny koniec 12 tulei 10 stanowi powierzchnie w postaci zderzaka, wspólpracujacego ze zderzakiem lezacym na wewnetrznym koncu srodkowej czesci 6 draz¬ ka. Pierwszy z tych zderzaków stanowi kol¬ nierz 13 w postaci pierscienia zamocowanego na wewnetrznym koncu rurowej czesci 6 draz¬ ka. Pomiedzy kolnierzem 13 i tuleja 20, prze¬ suwajaca sie wzdluz osi w stosunku do obra¬ cajacej sie czesci 6 i obracajaca sie wraz z ta czescia, znajduje sie sprezyna 14 zalozona na czesci 6 drazka. Tuleja 20 posiada kolnierz 21 wspólpracujacy z kolnierzem 11 nieobracajacej sie czesci 9 drazka hamulcowego. W normalnym polozeniu urzadzenia do nastawiania hamul¬ ców przy odhamowaniu pozostaje pomiedzy kolnierzem 21 przesuwajacej sie wzdluz osi tulei 20 i sasiednim kolnierzem 11 nieobraca¬ jacej sie czesci 9 drazka luz mniejszy niz luz istniejacy normalnie pomiedzy zderzakami wspólpracujacymi, utworzonymi przez wew¬ netrzny koniec 12 tulei 10 i kolnierzem 13. — 2 —W postaci wykonania przedstawionej na fig. 1—3 na drazku hamulcowym jest osadzony obrotowo element uruchamiajacy 15, polaczony z obracajaca sie czescia 6 drazka za pomoca urzadzenia napedowego, z napedem dzialaja¬ cym tylko w jednym kierunku obrotu, które w omawianej konstrukcji jest wykonane jako rygiel zebaty. Rygiel sklada sie z zebatego pierscienia 16 osadzonego obrotowo na czesci 6 drazka i z zapadki 17 pozostajacej pod nacis¬ kiem sprezyny (fig. 3), osadzonej na elemencie uruchamiajacym 15 i wspólpracujacej z zeba¬ mi 18 zewnetrznego obwodu pierscienia 16.Pierscien 16 jest polaczony z obracajaca sie czescia 6 drazka za pomoca sprzegla ciernego.Wspólpracujace powierzchnie cierne tego sprze¬ gla sa normalnie dociskane do siebie przez nacisk wzdluz osi sprezyny 14, w jednym kierunku za pomoca obracajacej sie czesci 6 drazka oraz znajdujacej sie na niej tulei 19, a w drugim kierunku — za pomoca tulei 20.Wspólpracujace czesci cierne sprzegla miedzy obracajacym sie pierscieniem 16 i obracajaca sie czescia 6 drazka stanowia najlepiej po¬ wierzchnie pierscienia 16 i tulei 19 oraz tulei 20, albo tylko jednej z tych tulei. Konstrukcja przedstawiona na fig. 2 moze byc wykonana odmiennie, jak to uwidoczniono na fig. 4, dzieki umieszczeniu lozyska kulkowego 22 np. pomiedzy tuleja 20 i pierscieniem 16, aby zapewnic nawet niewielki poslizg sprzegla, gdy zostanie ono odciazone od nacisku sprezyny 14.Element uruchamiajacy 15 stanowi czesc urzadzenia sterujacego dzialajacego samoczyn¬ nie w zaleznosci od ruchu hamulca i jest obra¬ cany przy wlaczaniu hamulca w jednym kie¬ runku, a przy luzowaniu hamulca z powrotem w drugim kierunku dla zmniejszenia luzu ha¬ mulcowego. Urzadzenie napedowe 16, 17 i 18 pomiedzy elementem uruchamiajacym 15 i ob¬ racajaca sie czescia 6 drazka dziala w kierunku wymienionym ostatnio, w któ¬ rym czesc 6 drazka powinna obracac sie w celu zmniejszenia luzów klocków hamulcowych. Urzadzenie sterujace przedsta¬ wione na fig. 1 jest znanego rodzaju, z draz¬ kiem 23, który na jednym koncu jest pola¬ czony przegubowo z ramieniem 24 elementu uruchamiajacego 15, a na drugim koncu z kraz¬ kiem lub suwakiem 25 tloczyska cylindra ha¬ mulcowego 3, prowadzonym w odpowiednio wykonanej prowadnicy 26.Podczas hamowania sila hamowania zostaje przeniesiona najpierw przez sprezyne 14 z glo¬ wicy 4 i przez kolnierz 11 na kolnierz 21 tulei 20, kolnierz 13 i stamtad przez rure 6, na¬ kretke 7 i wrzeciono 5. Gdy sila hamowania osiagnie okreslona wielkosc sprezyna 14 ugina sie i wzrastajaca sila hamowania zostaje wów¬ czas przeniesiona bezposrednio przez ramiona 12 i 13. Sprzeglo zatrzymujace obracajacy sie pierscien 16 zostaje wylaczone, gdy sprezyna 14 ugnie sie pod wplywem naprezenia drazka hamulcowego i przez to sprzeglo zostaje uwol¬ nione od nacisku sprezyny. Gdy luzy hamul^ cowe sa zbyt wielkie, to krazek lub suwak 25 w prowadnicy powoduje, ze ramie 24 obraca element uruchamiajacy 15 zanim sprezyna 14 ugnie sie pod wplywem sily hamowania. Obrót elementu uruchamiajacego 15 zostaje przenie¬ siony ze sprzegla na rurowa czesc drazka z nakretka 7. Jezeli luzy hamulcowe maja wielkosc normalna i obrót elementu urucha¬ miajacego 15 nastepuje dopiero wtedy, gdy sprezyna 14 ugnie sie pod wplywem sily ha¬ mowania, aby wylaczyc sprzeglo zatrzymujace pierscien 16 i obrót elementu uruchamiajacego nie zostaje wskutek tego przenoszony na ruro¬ wa czesc 6 drazka i nie nastepuje zadne nasta¬ wianie dlugosci drazka hamulcowego w urza¬ dzeniu nastawczym.W odmianie przedstawionej na fig. 5 i 6 urzadzenie nastawcze jest innego typu, który w zasadzie jest równiez znany. Równiez i w tej odmianie urzadzenie sterujace jest wykonane jako rygiel zebaty, posiadajacy na zewnetrz¬ nym obwodzie pierscienia 16 zeby 27, z który¬ mi wspólpracuje zapadka 28, pozostajaca pod dzialaniem sprezyny. Zapadka 28 jest osadzona na tloku 29, który porusza sie w cylindrze 30 i uruchamiany jest sprezonym powietrzem do¬ prowadzanym do cylindra tloka z cylindra hamulcowego, gdy tlok hamulcowy przyjmie podczas hamowania okreslone polozenie w cy¬ lindrze hamulcowym. Przy nastepnym luzo¬ waniu hamulca, z cylindra 30 zostaje wypusz¬ czone powietrze przez cylinder hamulcowy, a tlok 29 zostaje cofniety przez sprezyne 31. PL