PL37106B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy takich samo¬ czynnych urzadzen nastawczych do hamulców, w szczególnosci do hamulców wagonów kolejo¬ wych, które skladaja sie z drazka hamulcowego, podzielonego na dwie poosiowo przesuwne wzgle¬ dem siebie czesci i z dwóch narzadów ryg¬ lujacych, z których jeden nazwany narzadem ryglujacym, znajduje sie pomiedzy dwiema cze¬ sciami drazka i sluzy do przenoszenia sily wy¬ stepujacej podczas hamowania, drugi zas narzad ryglujacy nazwany narzadem posuwowym dziala pomiedzy jedna czescia drazka i narzadem uru¬ chamiajacym, który, jest przesuwny poosiowo po drugiej czesci drazka za pomoca urzadzenia ste¬ rowniczego, dzialajacego w zaleznosci od ruchu hamulca podczas hamowania, pozostajac pod dzialaniem sily sprezystej dazacej do przesunie¬ cia narzadu uruchamiajacego w kierunku zmniej¬ szenia luzu.Samoczynne urzadzenie nastawcze do hamul¬ ców tego rodzaju wykonane wedlug wynalazku o dzialaniu badz pojedynczym badz podwójnym (tj. sluzacym tylko do zmniejszenia luzów ha¬ mowania, gdy stana sie zbyt duze, albo tez za¬ równo do zmniejszenia jak i zwiekszenia luzów hamowania, gdy stana sie za duze lub za male) jest przede wszystkim znamienne tym, ze po¬ siada mechanizm ryglujacy, wyzwalany pod dzialaniem naprezenia hamowania w drazku hamulcowym, przy czym ten mechanizm w razie braku naprezenia hamowania w drazku hamul¬ cowym utrzymuje narzad uruchamiajacy w sta¬ nie zaryglowanym w kierunku zmniejszenia lu¬ zu w stosunku do wspomnianej czesci drazka za pomoca narzadu, dzialajacego pomiedzy ta czes¬ cia i narzadem uruchamiajacym, w polozeniu zas zwolnienia pozwala narzadowi uruchamia¬ jacemu na przesuniecie kierunku zmniejszenia luzu.Takimechanizm ryglujac pozwala osiagnac to, ze sila sprezysta popychajaca narzad urucha¬ miajacy w kierunku zmniejszenia luzu moze byc przyjeta w zalozeniu jako znacznie slabsza niz sila przyjmowana ze wzgledu na pewnoscrtichu w zBtoytftottecnie wykonaniach urza¬ dzenia nastewczego do ha»mlcow^jvspo podLaJi. lkftna to «?yiftsnic w kfcótkich slowach, Ruch wykonany przez hamulec podczas hamo¬ wania sklada sie czesciowo z ruchu jalowego wlaczenia na drodze róznej wielkosci luzów a czesciowo z dalszych ruchów sprezystych, ja¬ kie wykonywuje mechanizm hamulcowy pod dzialaniem naprezenia wystepujacego podczas hamowania przy zaciskaniu szczek hamulco¬ wych. Poniewaz sprezyste ugiecie mechanizmu hamulcowego pod dzialaniem naprezenia hamo¬ wania zmienia sie wraz z iym naprezeniem, a oprócz tego w róznych mechanizmach hamul¬ cowych moze byc bardzo rozmaite, pozadane jest do osiagniecia niezawodnego i przepisowego dzialania urzadzenia nastawczego, aby sam ruch wlaczenia hamulca przy hamowaniu wystarczal do uruchomienia urzadzenia tak, aby wielkosc sprezystego ugiecia mechanizmu hamulcowego przy hamowaniu pozostawala bez wplywu przy zwolnionym hamulcu na luzy hamulcowe nasta¬ wione przez urzadzenie nastawcze. W tym celu w znanych obecnie wykonaniach urzadzen na- stawczych narzad posuwny moze przesuwac sie po swojej czesci drazka równiez w kierunku zmniejszenia luzu tak jednak, ze do przesunie¬ cia w tym kierunku potrzebna jest okreslona si¬ la, osiagana za pomoca sprzegla poslizgowego lub oporu tarciowego innego rodzaju. Sila ta, która przy przesuwaniu narzadu posuwnego w kierunku zmniejszenia luzów dziala na wspom¬ niana czesc drazka, gdy ten drazek przytrzymy¬ wany jest wzgledem innej czesci drazka przez brak naprezenia hamowania, powinna z pewnym nadmiarem, odpowiadajacym wymaganiom pew¬ nosci dzialania, wystarczyc na to, aby obydwie czesci drazka mozna bylo przesunac wzgledem siebie dla uzyskania nastawienia, skoro tylko przy zwolnieniu hamulca zniknie naprezenie ha¬ mowania. Gdy urzadzenie jest o dzialaniu pod¬ wójnym, to sila posuwu ma do spelnienia jed¬ no zadanie a mianowicie przezwyciezenie opo¬ ru ruchu jalowego mechanizmu hamulcowego przy wlaczaniu hamulca. Sila posuwu jednak z drugiej strony musi byc przezwyciezona z wy¬ starczajaca pewnoscia przez sile sprezyny uru¬ chamiajaca narzad rozruchowy w kierunku zmniejszenia luzu, i dlatego ta sila sprezysta powinna byc dosc znaczna, co wszakze jest wa¬ da, gdyz ta sila sprezyny powinna byc przezwy¬ ciezona podczas hamowania przez sile hamo¬ wania, a wiec dziala przeciwko niej. Przy uzy¬ ciu mechanizmu ryglujacego wedlug niniejsze¬ go wynalazku nie ma juz potrzeby pozostawa¬ nia jalowego biegu na czesci drazkowej w kie¬ runku zmniejszenia luzu tej czesci, z która wspóldziala, i dlatego nie ma równiez potrzeby stosowania obu wspomianych a dotychczas be¬ dacych w uzyciu wymagan pewnosci co do wiel¬ kosci sdly sprezystej uruchamiajacej narzad roz¬ ruchowy w kierunku zmniejszenia luzów, dzie¬ ki czemu sila ta moze byc odpowiednio mniejsza.Hamulcowe urzadzenia nastawcze o dzialaniu podwójnym wspomnianego rodzaju róznia sie od urzadzen o dzialaniu pojedynczym tym, ze blo¬ kowanie obu czesci drazka miedzy soba zostaje zniesione podczas pierwszej czesci ruchu wla¬ czania hamulca, dopóki narzad ryglujacy nie zostanie wprawiony w ruch za pomoca narzadu uruchamiajacego w pewnym punkcie ruchu wla¬ czania umozliwiajac przenoszenie sily hamowa¬ nia. Znane obecnie urzadzenia nastawcze o dzia¬ laniu podwójnym maja te wade, ze przy wla¬ czaniu hamulca ich dzialanie hamujace moze zniknac lub stac sie niebezpiecznie slabe a mianowicie na skutek dostatecznie silnego oporu w ruchu mechanizmu hamulcowego, co jest spowodowane oporem wystepujacym w pierwszej chwili podczas wlaczania hamulca np. wskutek nagromadzenia sniegu zamienionego w lód w szczelinach pomiedzy szczekami hamulco¬ wymi i kolami, i wówczas w mechanizmie ha¬ mulcowym nie nastapi niezamierzone przesunie¬ cie czesci pretów hamulcowych wzgledem sie¬ bie w kierunku zwiekszenia luzu, zanim narzad uruchamiajacy nie da moznosci narzadowi ry¬ glujacemu zablokowania czesci drazka w tym kierunku. Za pomoca mechanizmu ryglujacego wedlug wynalazku osiaga sie to, ze omówiona wyzej wada urzadzen nastawczych o podwój¬ nym dzialaniu zostaje znacznie zmniejszona w sposób prosty i niezawodny, co wyjasnia blizej dalszy ciag opisu.Inne cechy i zalety wynalazku wynikaja z dalszego ciagu opisu przykladów wykonania przytoczonych dla wyjasnienia wynalazku i przedstawionych na zalaczonym rysunku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja urzadzenie nastaw¬ cze do hamulców o podwójnym dzialaniu wed¬ lug wynalazku w przekroju przez jedna i druga czesc; fig. 3 przedstawia schematycznie przy¬ klad wmontowania urzadzenia do typowego me¬ chanizmu hamulcowego; fig. 4 i 5 przedstawia¬ ja w ten sam sposób jak fig. 1 i 2 urzadzenia nastawcze wedlug wynalazku o dzialaniu po¬ jedynczym.W obu przykladach wykonania przytoczonych dla wyjasnienia wynalazku samoczynne urzadze¬ nie nastawcze jest tego typu, w którym obydwa narzady blokujace sa w postaci nakretek osa¬ dzonych na jednej czesci dwuczesciowego drazka — 2 —hamulcowego wykonanego w postaci sworznia srubowego o niesaimohaimcwym skoku gwintu, gdyz typ ten nie /tylko jest skadinad szczególnie korzystny, lecz równiez umozliwia szczegcilnie latwe zastosowanie wynalazku. Wynalazek moze byc jednak równiez zastosowany w innych ty¬ pach samoczynnych urzadzen nastawczych te¬ go rodzaju, jak omówiono na wstepie.Ponizej jest podany opis urzadzenia przedsta¬ wionego na fig. 1. d 2. Urzadzenie to stanowi ciegno w mechanizmie hamulcowym, które jest podzielone na dwie czesci przesuwne wzgle¬ dem siebie, a mianowicie na swarzen srubo¬ wy 2 o niesamohamowym skoku gwintu i na rurke pociagowa 2, w która moze byc wsuniety sworzen srubowy. Czesci ciegna 1 i 2 na kon¬ cach przeciwleglych obie zaopatrzone sa w uszka zaczepowe 3 i 4 do wlaczenia ciegna do mecha¬ nizmu hamulcowego w celu przeniesienia sily hamowania z jednego drazka hamulcowego na drugi. Na koncu przeciwleglym uszka 4 rurki pociagowej 2 nakrecona jest oslona skladajaca sie z czterech czesci 5, 6, 7, 8. Wewnetrzna czesc 5 tej oslony nakrecona jest na stale w postaci tulei bezposrednio na rurce 2 i zaopa¬ trzona w kolnierz 9, na który nasunieta * jest przesuwna pooskwo skrajna czesc oslony a mia¬ nowicie tuleja ryglujaca 7. Poosiowe przesunie¬ cie jest jednak ograniczone w kierunku uszka 4 przez wystep 10, który wspóldziala z kolnie¬ rzem 9. Srodkowa czesc oslony tj. pierscien ry¬ glujacy 6, wkrecony do tulei 7 i zaryglowany na niej za pomoca sruby ryglujacej 11, jest osa¬ dzony przesuwnie poosiowo na cylindrycznej czesci tulei 5. Dlugosc poosiowa pierscienia ry¬ glujacego 6 jest dobrana tak, ze pomiedzy we¬ wnetrznym koncem pierscienia ryglujacego i kol¬ nierza 9 powstaje szczelina pierscieniowa 12.W tej szczelinie jest umieszczony sztywny zde¬ rzak sprezysty, który przenosi sile hamowania pomiedzy tuleja 5, osadzona na rurze 2 i tuleja ryglujaca 7 przesuwna wzgledem niej w pew¬ nych granicach, przyczym zderzak sklada sie z pewnej liczby tarcz „Belleville" 13.Na koncu tulei ryglujacej 7, odwróconym do uszka 4, jest nakrecona czesc 8, wykonana w postaci tulei z wewnetrznym wystepem 18 i zaryglowana za pomoca sruby ryglujacej 14.W przestrzeni pomiedzy wewnetrznym wystepem 18 tulei 8 i tuleja ryglujaca 7 znajduje sie, czesc promieniowo rozszerzona i zaopatrzona w od¬ powiednio uksztaltowane powierzchnie lub kra¬ wedzie 15, 16 dociernego pochwycenia po¬ wierzchni zderzakowych na wystepie 18 i tulei ryglujacej 7, a mianowicie jest to czesc umiesz¬ czonej na sworzniu srubowym nakretki bloku¬ jacej 17, która ma za zadanie ryglowanie mie¬ dzy soba czesci drazka li 2 podczas hamowania, aby uzyskac pozadane przeniesienie sily hamo¬ wania. Pomiedzy i% nakretka ryglujaca 17 i ru¬ ra pociagowa 2 wzglednie umocowana na niej czescia 5 dziala stosunkowo slaba sprezyna do¬ ciskowa 19 za posrednictwem osiowego lozyska kulkowego 20. Gdy ta sprezyna 19 sama uru¬ chamia nakretke ryglujaca 17, to dociska ja kra¬ wedzie cierna 15 do wystepu 18 na tulei 8.W tym polozeniu nakretka ryglujaca 27 blo¬ kuje obydwie czesci preta wzgledem siebie nie pozwalajac na ruch w kierunku zwiekszenia luzu, natomiast nakretka ryglujaca 17 blokuje obydwie czesci drazka 1 i 2 nie pozwalajac na wzajemne przesuniecie w drugim kierunku tzn. w kierunku zmniejszenia luzu, gdy oprze sie krawedzia cierna 16 o tuleje ryglujaca 7. Na sworzniu srubowym znajduje sie równiez nakretka blokujaca 23, która sluzy jako narzad posuwowy. Nakretka na koncu swym odwróco¬ nym od nakretki ryglujacej 17 posiada rozsze¬ rzenie kolnierzowe 24 zaopatrzone w odpowied¬ nio uksztaltowana powierzchnie lub krawedz 25 do wspóldzialania ciernego z powierzchnia zde¬ rzakowa na tulei posuwowej 26. Na przeciwleg¬ lym koncu kolnierzowego rozszerzenia 24 znaj¬ duje sie osiowe lozysko kulkowe 27, poza któ¬ rym jest wpuszczony do rowka 29 w tuleje 26 pierscien oporowy 28. Odleglosc pomiedzy pier¬ scieniem oporowym 28 i powierzchnia oporowa na tulei 26 wspóldzialajaca z krawedzia cier¬ na 25 jest tak znaczna, ze kolnierz 24 i lozysko kulkowe 27 maja moznosc pewnego ruchu po¬ osiowego pomiedzy zderzakami.Sprezysty pierscien oporowy 30 opiera 3ie o wystep 31 nakretki posuwowej 23, na której jest osadzona przesuwnie tuleja oporowa 32 wystajaca ku nakretce ryglujacej 17. Tuleja oporowa 32 wspóldziala z umieszczonym na na¬ kretce 23 pierscieniem zatrzymowym 33, który jest przytrzymywany przez pierscien ryglujacy 34. [Pomiedzy tym pierscieniem 30 i tuleja 32 jest scisnieta sprezyna dociskowa 35, której napre¬ zenie wstepne jest wieksze niz naprezenie wstepne sprezyny 19. Sprezyna 35 tworzy razem z tuleja oporowa 32 dociskana normalnie do pierscienia zatrzymowego 33 zderzak sprezysty dzialajacy pomiedzy obydwiema nakretkami blo¬ kujacymi 23 i 17 za posrednictwem osiowego* lozyska kulkowego 22 umieszczonego na na¬ kretce ryglujacej 17.Tuleja posuwowa 26 jest wkrecona do rury oslonowej 37 i zabezpieczona sruba ryglu¬ jaca36. t . , Tuleja posuwowa 26 jest wkrecana do rury oslonowej 37 i zabezpieczona sruba ryglu¬ jaca 36. Koniec rury oslonowej zwrócony do — 3 —uszka 4 jest zamkniety scianka czolowa 38 osa¬ dzona przesuwnie i obrotowo na rurze pociago- WJ&& Pomiedzy ta scianka czolowa i wsporni¬ kiem sprezystym 40 wspóldzialajacym z krawe¬ dzia cierna 3& na pierscieniu ryglujacym 6 i umieszczonym przesuwnie na rurze 2 sa za¬ cisniete dwie wspólsrodkowe sprezyny docisko¬ we?irubowe 41 i 42, które daza do przesuniecia scianki czolowej 38 rury oslonowej 37 i wspól¬ dzialajacej z tuleja posuwowa 23 tulei posuwo- w«i 26 w kierunku zmniejszenia luzu w stosunku do rury pociagowej 2. W przestrzeni pomiedzy wspornikiem sprzezystym 40 i zwróconym do uszka 4 konca tulei 5 wlaczone jest lozysko kul¬ kowe43, które w polozeniu przedstawionym-na rysunku, kiedy wystep 10 opiera sie o kolnierz 9 posiada pewna moznosc ruchu poosiowego we wspomnianej przestrzeni.Pomiedzy rura pociagowa 2 i tuleja 5 zostaje podczas zasrubowywania tych dwóch czesci pierscien prowadzacy 44 sworznia I. Inny pier¬ scien prowadzacy 45 znajduje sie w szyjkowatej cfeesci 46 tulei posuwowej 26, gdzie jest przy¬ trzymany przez rure ochronna 47 wkrecona do szyjki 46, przy czym rura ochronna obejmuje gwintowana czesc sworznia 1 i chroni ja przed zanieczyszczeniem.Na rurze 2 jest umieszczony pierscien zde¬ rzakowy 48 z latwym poslizgiem, który to pier¬ scien nalezy do mechanizmu sterujacego urza¬ dzenia nastawczego i jest zaopatrzony w dwa czopy 49 wystajace promieniowo. Na tych czo¬ pach sa zaczepione widelki 50, które sa polaczo¬ ne sztywno z drazkiem sterowniczym 51 (Fig. 3) wlaczanym w znany sposób do mechanizmu hamulcowego, tak ze podczas hamowania pier¬ scien zderzakowy 48 i rura 2 sa wzgledem siebie przesuwne proporcjonalnie do' suwu tloka cy¬ lindra hamulcowego. Gdy cylinder hamulcowy 52 jak przedstawiono na fig. 3, oddzialywa na polaczone ze soba w zwykly sposób dzwignie wyrównawcze 53, 54, a urzadzenie nastawcze po¬ laczone jest z odwróconym od cylindra koncem dzwigni 53, drazek sterujacy 51 jest polaczony najlepiej z odpowiednim koncem drugiej dzwig¬ ni 54. Opisane wyzej urzadzenie nastawcze dzia¬ la w sposób nastepujacy. Przy normalnych lu¬ zach hamulcowych nakretka posuwowa 23 znaj¬ duje sie w normalnym polozeniu spoczynko¬ wym przy zwolnionym hamulcu w pewnej od¬ leglosci od nakretki ryglujacej 17, przy czym tuleja zderzakowa 32 opiera sie o zderzak 33 i dosiega lozyska kulkowego 22 na tulei ryglu¬ jacej 17 popychajac ja w kierunku uszka 4 (wbrew dzialaniu sprezyny 19), tak iz nakretka ryglujaca 17 zostaje docisnieta swa krawedzia cierna 16 do tulei 7. Sila sprezyn 41, 42 dziala wówczas poprzez scianke czolowa 38, rure oslo¬ nowa 37 i tuleje posuwowa 26 na nakretke posu^ wowa 23, która z tego wzgledu usiluje wcisnac sworzen srubowy 1 do rury 2. Aby sruba 1 mogla byc wsunieta do rury, konieczne jest, aby na¬ kretka ryglujaca 17 obracala sie na wspomnia¬ nej srubie, gdyz nakretka 17 nie moze uczestni¬ czyc wpoosiowym ruchu sruby 1. Obrót nakret¬ ki 17 dookola sruby 1 jest jednak zablokowany wskutek oparcia nakretki ryglujacej o tuleje. 7, wobec czego sruba 1 nie moze byc wsunieta do rury 2. Wspomniane oparcie odbywa sie wsku¬ tek tego z cala sila sprezyn 41, 42 zmniejszona tylko przez mala sile przeciwna dzialaniu spre-r zyny 19i Gdy luzy hamulcowe sa prawidlowe tzn. takiej wielkosci, jaka odpowiada odstepowi nastawio¬ nemu przy zwolnionym hamulcu pomiedzy pier¬ scieniem zderzakowym 4$ i scianka czolowa 38, dzialanie podczas hamowania i nastepnie lu- zowania jest nastepujace. Przy hamowaniu usz¬ ko 4 przylaczone do drazka hamulcowego 53 jest prowadzone w prawo (patrz rysunek), przy czym dopiero cale urzadzenie nastawcze wykonywa razem ruch równolegly. Odleglosc pomiedzy scianka czolowa 38 i pierscieniem oporowym 48 zostaje zmniejszona. Jezeli podczas tego pierw¬ szego ruchu hamowania wystapia tak znaczne opory ruchu, ze sila ciagnienia osiagnie lub przekroczy naprezenie wstepne sprezyn 41, 42, tó wtedy nastapi tylko taki skutek, ze sworzen 1 a tym samym nakretka posuwowa 23 i nakretka ryglujaca 17 zostaja zahamowane na chwile, przy czym tuleja 7 zostaje odciagnieta od przy¬ legania do krawedzi 16 na nakretce ryglujacej 17, a zamiast tego tuleja 8 oprze sie swym zde¬ rzakiem 18 o krawedz 15 i pociaga niezawodnie nakretke ryglujaca 17 oraz sworzen 1 w kierun¬ ku ruchu rury 2 w prawo. Rzeczywiste napre¬ zenie hamowania przy prawidlowych luzach ha¬ mulcowych wystepuje w chwili, gdy pierscien oporowy 48 i scianka czolowa 38 opieraja sie o siebie. To naprezenie hamowania zostaje prze¬ niesione z rury 2 na sworzen srubowy 1 po¬ przez nakretke 5, kolnierz 9, tarcze „Belleville" 13, pierscien ryglujacy 6, tuleje ryglujaca 7, tuleje 8 oraz nakretke ryglujaca 17. Pod dzia¬ laniem naprezenia hamowania tarcze „Belle- villeg 13 zostaja splaszczone, przy czym lozysko kulllbwe 43 zwalnia podpórke sprezysta 40 z oparcia podporowego przerywajac ryglujace wspóldzialanie cierne z pierscieniem rygluja¬ cym 6, przez co wyzwala z polozenia ryglowa¬ nia mechanizm ryglujacy skladajacy sie z dwóch narzadów 6, 40. W polozeniu zaryglowania me¬ chanizm ryglujacy za posrednictwem sprezyn 41, 42 i oslony zewnetrznej 38, 37, 26 nie po- — 4 —zwala na przesuniecie nakretki 23 i obracanie sie na sworzniu 1 pod dzialaniem sily sprezyn 41, 42. Podczas ruchu uszka 4 w prawo, trwa<- jacego po zwolnieniu mechanizmu ryglujacego przy dzialaniu mechanizmu hamulcowego, rura oslonowa 37 i tuleja posuwowa 26 wskutek przy¬ legania pierscienia oporowego 48 do scianki czo¬ lowej 38 zostaja powstrzymane od wziecia udzialu w tym ruchu. Natomiast sworzen sru¬ bowy 1 uczestniczy w ruchu.w prawo i chwy¬ ta przy tym nakretke posuwowa 23 tak, iz jej powierzchnia cierna 25 przestaje wspóldzialac z tuleja posuwowa 26 i zamiast tego przyciska kulkowe lozysko 27 do pierscienia oporowego 28.Przy dalszym ruchu sworzenia srubowego 1 w prawo zostaje docisnieta nakretka posuwowa 23 do lozyska kulkowego 27 i obraca sie na swo- rzeniu. W tym ruchu obrotowym uczestnicza oczywiscie równiez pierscien oporowy 30, spre¬ zyna zderzakowa 35 i tuleja zderzakowa 32, przy czym ta tuleja zatraca kontakt z lozyskiem kul¬ kowym 22, oddalajacym sie w prawo wraz z na¬ kretka ryglujaca 17.Gdy hamulec znowu zostaje zwolniony a usz¬ ko 4 oraz polaczone z nim czesci jak i sworzen 1 zaczynaja poruszac sie w lewo, sworzen 1 za¬ biera ze soba nakretke posuwowa 23 i prowa¬ dzi ja az do oparcia o tuleje posuwowa. Przy dalszym ruchu sworzenia 1 w lewo tuleja posu¬ wowa 26, rura oslonowa 37 i scianka czolowa 38 nie zostaja jednak pociagniete razem, gdyz do¬ ciskanie nakretki 23 do tulei posuwowej 26 prowadzi czesciowo do zmniejszenia nacisku po- miedzy scianka czolowa 38 i pierscieniem opo¬ rowym 48 a czesciowo do powstania momentu obrotowego pomiedzy sworzeniem 1 i nakretka 23. Gdy wspornik sprezysty 40 jest powstrzy¬ many za pomoca lozyska kulkowego 43 od wspóldzialania z krawedzia cierna 39, to cala oslona zewnetrzna 26, 37, 38 urzadzenia oraz sprezyny 41, 42 i wspornik 40 sprezyny wraz z nakretka 23 obracaja sie na lozysku kulkowym 43, w miare tego jak sworzen 1 jest popychany dalej w lewo, tak iz scianka czolowa 38 utrzy¬ muje przez caly czas kontakt z pierscieniem oporowym 48. Ten ruch trwa w dalszym ciagu, dopóki w mechanizmie hamulcowym jest jesz¬ cze dostateczne naprezenie hamowania wystar¬ czajace do sciskania tarczek 13. Skoro tylko na¬ prezenie hamowania spadnie ponizej tej war¬ tosci, tarczki „Belleville" 13 rozszerzaja sie zno¬ wu, a wspornik sprezysty 40 opiera sie o kra¬ wedz cierna 39 tak, iz oslona zewnetrzna 26, 37, 38 jest powstrzymana od dalszego ruchu obrotowego, a nakretka posuwowa 23 zas nie moze juz obracac sie na sworzniu 1. Gdy luzy hamulcowe sa prawidlowe, jak przyjeto w za¬ lozeniu, to w tej chwili równiez i lozysko kul¬ kowe 22 dosiegnie tulei zderzakowej 32, tak iz równiez nakretka 17 zostaje powstrzymana, a tuleja 7 zas oprze sie o krawedz cierna 16.Poczynajac od tej chwili porusza sie cale urza¬ dzenie nastawcze ruchem postepowym w lewo, az do konca ruchu zwalniania, przy czym rów¬ niez i odstep pomiedzy scianka czolowa 38 i pierscieniem zderzakowym 48 zostaje nasta¬ wiony znów na wartosc pierwotna, gdyz nie na¬ stapilo wcale dociagniecie, tak iz odstep d po¬ miedzy nakretkami ryglujacymi 17 i 23 zostaje znowu sprowadzony do tej samej wartosci, jaka mial przed tym zwolnionym hamulcem przy normalnych luzach.Gdy jednak luzy hamulcowe sa zbyt duze, to naprezenie hamowania nie wystepuje, gdyz przy ruchu wlaczania hamulca scianka czolo¬ wa 38 dotknie pierscienia zderzakowego 48. Tu¬ leja 8 opiera sie wówczas swym zderzakiem 18 o krawedz cierna 15 na nakretce ryglujacej 17, a sworzen 1 zostaje jak przedtem pociagniety w prawo, przy czym najpierw pociaga za soba nakretke posuwowa 23, dopóki lozysko kulkoV we 27 nie oprze sie o pierscien zderzakowy 48 i nastepnie dalej na nakretce posuwowej 23 przytrzymanej przez lozysko kulkowe 27 i obra¬ cajacej sie na sworzniu 1. Po wykonaniu ruchu odpowiadajacego zwiekszeniu luzu pow¬ staje naprezenie hamowania, tarczki 13 zostaja scisniete, mechanizm ryglujacy 6, 40 zostaje zwolniony i ruch hamowania odbywa sie w ta¬ ki sam sposób, jak opisano poprzednio przy nor¬ malnych luzach z ta jedynie róznica, ze powiek¬ szony odstep pomiedzy nakretkami 17 i 23 prze¬ kracza miare d, wystepujaca w przypadku nor¬ malnych luzów przy zwolnionym hamulcu. Gdy hamulec jest zwolniony, to nakretka posuwowa 23 i oslona zewnetrzna 26, 37, 38 na lozysku kulkowym 43 obraca sie znowu podczas ruchu sworzenia 1 w lewo, dopóki jeszcze trwa na¬ prezenie hamowania. Gdy naprezenie hamowa¬ nia zanika a oslona zewnetrzna 26, 37, 38 z na¬ kretka 23 jest powstrzymana od dalszego obrotu wskutek oparcia wspornika sprezystego 40 o krawedz cierna 39, to w tym przypadku nakretka ryglujaca 17 nie zetknie sie jednak jeszcze swym lozyskiem kulkowym 22 z tuleja zderzakowa 32, a przy dalszym ruchu uszka 4 w lewo nakretka 17 zostaje przesunieta na swo- rzeniu 1 za pomoca sprezyny 19 i lozyska kulko¬ wego 20, dopóki to lozysko 22 nie dojdzie do tulei zderzakowej 32, przy czym przesuwanie nakretki 17 zostaje wstrzymane przez to, ze tu¬ leja 7 oprze sie o krawedz cierna. Odleglosc pomiedzy nakretka ryglujaca 17 i nakretka po¬ suwowa 23 jest wówczas znowu sprowadzona do — 5 —swej normalnej wartosci d przy zwolnionym hamulcu. Az dó tcj chwili sprezyny 41, 42 doci¬ skaly scianke czolowa 38 do pierscienia zderza¬ kowego 48, jednak z chwila oparcia sie tulei 7 na krawedzi ciernej 16 cale urzadzenie ucze¬ stniczy w ruchu równoleglym, co odbywa sie dokladnie tak samo, jak odpowiedni przebieg przy normalnych luzach. Caly nadmiar luzów w szczekach zostaje w ten sposób poprawiony.Gdy wreszcie luzy szczek hamulcowych sa zbyt male, zderzak 18 opiera sie o krawedz cier¬ na 15 i wystepuje wówczas naprezenie hamo¬ wania podczas ruchu wlaczenia jeszcze, zanim scianka czolowa 38 moze sie oprzec o pierscien oporowy 48. Gdy tarczki 13 zostana scisniete tym naprezeniem, a krawedz cierna 39 zostaje uwolniona od oparcia sprezystego 40, to nakret¬ ka posuwowa 43 i cala oslona zewnetrzna 26, 37, 38 zostaje przesunieta sila naprezonych spre¬ zyn 41, 42 w prawo z jednoczesnym obrotem na lozysku kulkowym 43, dopóki scianka czolowa 38 nie zostanie zatrzymana przez pierscien oporo¬ wy 48. Przy tym tuleja posuwowa 23 zostaje wsunieta do tulei zderzakowej 32 opierajacej sie o lozysko kulkowe 22 na nakretce rygluja¬ cej 17 z jednoczesnym scisnieciem sprezymy 35, tak iz odstep pomiedzy nakretkami 17 i 23 zo¬ staje zmniejszony w porównaniu z wartoscia d wystepujaca przy normalnych luzach hamulco- • wyeh, gdy hamulec jest zwolniony, a ruch od¬ powiadajacy zmniejszeniu zostaje zakumulowa¬ ny w ustepujacej sprezynie 35. Wielkosc ruchu zakumulowana w sprezynie 35 dzieki jej po¬ datnosci jest oczywiscie zalezna od tego, czy nie byly za male luzy hamowania. Nalezy zwrócic uwage na to, ze warunki przy zwalnianiu ha¬ mulca decyduja o scisnieciu sprezyny 35 trwa¬ jacym az do nastepnego hamowania, przy czym ostateczny odstep powiedzy nakretkami ryglu¬ jacymi 17 i 23 jest ustalony przez to, na jakiej drodze tloka zanika naprezenie hamowania przy zwalnianiu hamulców, a krawedz cierna 39 zno¬ wu zetknie sie ze sprezystym oparciem 40.Przy nastepnym hamowaniu zderzak 32, 35, scisniety w ten sposób dazy do tego, aby przez oddanie nagromadzonego w nim ruchu oprzec nakretke ryglujaca 17 krawedzia cierna 16 o tuleje 7. Gdy uszko 4 a wraz z nim oslona 5.6.7.8. zostaje pociagnieta w prawo, to nakret- Jca 17 obracajac sie na lozysku kulkowym 22 zo¬ staje przesunieta przez zderzak 32, 35 w kie¬ runku zwiekszenia luzu, dopóki tuleja zderza¬ kowa 32 nie zostanie powstrzymana przez zde¬ rzak zatrzymujacy 33, tzn. dopóki nie zostanie osiagniety odstep d zdefiniowany wyzej. Dopie¬ ro gdy to nastapi, tuleja 8 moze sie oprzec swym zderzakiem 18 o krawedz cierna 15 na nakretce ryglujacej 17 i moze wystapic sila hamowania.Drazek hamulcowy 1, 2 jest wówczas wydluzo¬ ny dokladnie o miare, jaka jeszcze przy zwol¬ nieniu po uprzednim hamowaniu byla uznana za potrzebna dla osiagniecia normalnych luzów hamowania.Takie dzialanie dobrze zabezpiecza przed przy¬ padkowymi zmianami dlugosci urzadzenia na- stawczego w kierunku zwiekszenia luzów. Gdy¬ by np. opór ruchu podczas wlaczenia hamulca przy normalnych luzach byl z jakiejkolwiek przyczyny zbyt duzy, tak iz nie tylko sila spre¬ zyn 41, 42 zostalaby przezwyciezona, a tuleja 8 zostalaby docisnieta zderzakiem 18 do krawedzi ciernej 15 na nakretce ryglujacej 17, lecz rów¬ niez i tarczki sprezyste 13 zostalyby scisniete, a mechanizm ryglujacy 6, 40 zostalby zawczasu zwolniony tak, iz odstep pomiedzy nakretkami 17, 23 skrócilby sie ponizej wartosci d, to na¬ kretka 17 po oparciu sie scianki czolowej 38 0 pierscien oporowy 48 bedzie jednak przesunie¬ ta dalej w prawo z pokonaniem oporu ruchu, tak iz odleglosc pomiedzy nakretkami 17 i 23 staje sie znowu wieksza. Czy przy nastepnym ha¬ mowaniu ma nastapic powiekszenie dlugosci urzadzenia, decyduje nie przypadkowe zmniej¬ szenie odstepu miedzy nakretkami 17 i 23 pod¬ czas ruchu hamowania lecz wartosc, na jaka ten odstep zostal nastawiony przy zwalnianiu hamulców. Podczas zwalniania hamulców wspomniane opory ruchu nie maja moznosci sci¬ sniecia tarczek 13, lecz nastawienie odstepu po¬ miedzy nakretkami 17, 23 bedzie zalezne tylko od tego, przy jakim suwie hamowania zanika czynne naprezenie hamowania. Jest to wazna zaleta w porównaniu z samoczynnymi urzadze¬ niami nastawczymi o znanym dotychczas dzia¬ laniu, w których ruch nastawienia w kierunku zwiekszenia luzów jest okreslony co do wiel¬ kosci juz przez sily, wystepujace w drazku ha¬ mulcowym przy ruchu hamowania, a czesto nie dajace sie obliczyc.W odmianie wykonania urzadzenia nastaw- czego o dzialaniu pojedynczym wedlug fig. 5 i 4 wiekszosc szczególów jest calkowicie lub za¬ sadniczo zgodna z odpowiednimi szczególami opisanego wyzej urzadzenia nastawczego o pod¬ wójnym dzialaniu wedlug fig. 1 i 2, tak iz uzy¬ to tych samych oznaczen. Z tego wzgledu do¬ kladny opis wszystkich szczególów urzadzenia przedstawionego na fig. 4 15 staje sie zbedny i wystarcza tylko krótko wyjasnic, na czym po¬ lega róznica miedzy odmiana wykonania wedlug fig. 4 i 5 a odmiana wedlug fig. 1 i 2. O ile sila sprezyn 41, 42 w odmianie wykonania wedlug fig. 1 i 2 jest przenoszona przez narzad urucha¬ miajacy 38.37.26, nakretke posuwowa 23, swo- — 6 —rzen 1, nakretke ryglujaca 17 i tuleje rygluja¬ ca? na narzad ryglujacy 6, to w odmianie wy¬ konania wedlug fig* 4 i 5 sila sprezyny 41 jest przenoszona równiez przez narzad 38, 37, 26 i na¬ kretke 23 na narzad ryglujacy 6, natomiast z na¬ kretki 23 sila zostaje przeniesiona za pomoca pierscienia oporowego 55, umocowanego na na¬ kretce, bezposrednio na tuleje 8, z której zo¬ staje przeniesiona na tuleje 7 stanowiaca w tym przypadku jedna calosc z narzadem rygluja¬ cym fi. Tarczki „Belleville" 13 wedlug fig. 1 sa zastapione na fig. 4 przez krótka gruba sprezy¬ ne .srubowa 13a. Tuleja 5 i tuleja ryglujaca 7 maja pare zderzaków 56 wzglednie 57, które wspóldzialaja w celu ograniczenia scisniecia sprezyny 13a pod dzialaniem naprezenia hamo¬ wania przy hamowaniu. Nakretka ryglujaca 17 wspóldziala w tym przypadku tylko w jednym kierunku ze zderzakiem a mianowicie z umo¬ cowanym na tulei 8 zderzakiem 18 w celu prze¬ niesienia sily hamowania. Aby zapobiec prze¬ kreceniu tulei ryglujacej 17 wzgledem rury 2 jest ona zaopatrzona w czop 58 wpuszczony do rowka 59 w tulei 5 osadzonej na rurze 2. Rura 2 jest przylaczona do uszka 4 a mianowicie za pomoca obrotowo osadzonej czesci 60, a po¬ miedzy ta czescia i uszkiem 4 umieszczona jest tarczka naprezna 61. W ten sposób mozna prze¬ krecic reka rure 2 wzgledem uszka, dzieki cze¬ mu mozna w razie potrzeby wykonac nasta¬ wianie reka np. przy wymianie szczek hamul¬ cowych. Aby ulatwic reczne przekrecanie ru¬ ry 2 jest umocowany na niej pierscien 62 za¬ opatrzony w pewna liczbe wystepów 63. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samoczynne urzadzenie nastawcze do ha¬ mulców, skladajace sie z drazka hamulco¬ wego podzielonego na dwie poosiowo prze¬ suwne wzgledem siebie czesci i z dwóch na¬ rzadów ryglujacych, z których jeden, jako narzad ryglujacy sluzy do przenoszenia sily podczas hamowania z jednej czesci drazka na druga, drugi zas narzad ryglujacy, jako narzad posuwowy, jest czynny pomiedzy jed¬ na czescia drazka i narzadem uruchamia¬ jacym, który za pomoca urzadzenia steru¬ jacego, dzialajacego w zaleznosci od ruchu hamulca przy hamowaniu jest przesuwny poosiowo na drugiej czesci drazka i pozo¬ staje pod dzialaniem sily sprezystej, daza¬ cej do przesuniecia narzadu uruchamiaja¬ cego w kierunku "zmniejszenia luzów ha¬ mulcowych, znamienne tym, ze posiada wy¬ zwalany pod dzialaniem naprezenia hamo¬ wania w drazku hamulcowym mechanizm ryglujacy (6.40) który w. razie braku napre¬ zenia hamowania w drazku hamulcowym utrzymuje zaryglowany narzad uruchamiaja¬ cy (26, 37, 38) w kierunku zmniejszenia lu¬ zów w stosunku do omówionej czesci draz¬ ka (1) za pomoca narzadu posuwowego (25) dzialajacego pomiedzy wspomniana czescia i narzadem uruchamiajacym (26, 37, 38), a w polozeniu wyzwolonym pozwala na przesu¬ niecie narzadu uruchamiajacego (26, 37, 38) po drazku hamulcowym w kierunku zmniej¬ szenia luzów.

2. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1, w którym obydwa narzady posiadaja postac nakretek osadzonych na sworzniu srubowym o niesamobamownym nachyleniu gwintu, znamienne tym, ze narzad uruchamiajacy (26, 37, 38) jest osadzony na drugim draz¬ ku (2) nie tylko przesuwnie poosiowo, lecz i obrotowo a mechanizm ryglujacy (6.40) dziala pomiedzy tymi dwiema czesciami ja¬ ko sprzeglo niezalezne od wzajemnego prze¬ suniecia poosiowego narzadu uruchamiaja¬ cego (26, 37, 38) i wspomnianej drugiej cze¬ sci drazka (2) tak, iz mechanizm ryglujacy (6.40), w razie braku naprezenia hamowania w drazku hamulcowym, nie pozwala na przekrecenie narzadu uruchamiajacego (26, 37, 38), natomiast w polozeniu zwolnio¬ nym daje moznosc narzadowi uruchamia¬ jacemu (26, 37, 38) i tym samym równiez nakretce posuwowej (23) obracania sie, a wiec i przesuwania sie równiez w stosun¬ ku do sworznia srubowego (I) w kierunku zmniejszenia luzów.

3. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 112 znamienne tym, ze mechanizm ryglujacy po¬ siada narzad ryglujacy (6), który w pew¬ nych granicach jest przesuwny poosiowo na wspomnianej drugiej czesci drazka (2) i, w razie braku naprezenia hamowania w drazku hamulcowym stanowi zderzak opo¬ rowy dla zderzaka sprezystego (40), osadzo¬ nego na wspomianej drugiej czesci drazka (2) zarówno obrotowo jak i przesuwnie i z tym zderzakiem sprezystym tworzy wspóldzialanie cierne, przy czym pomiedzy zderzakiem sprezystym (40) i narzadem uru¬ chamiajacym (26, 37, 38) przesuwnym po¬ osiowo na wspomnianej drugiej czesci draz¬ ka (2) za pomoca urzadzenia sterujacego (48) jest umieszczona jedna lub kilka sprezyn (40, 41), które w znany sposób wywieraja sile sprezysta, popychajaca narzad urucha¬ miajacy (26, 37, 38) w kierunku zmniejsze- pia krzu.

4. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1—3, znamienne tym, ze nakretka ryglujaca (17)do przenoszenia sily podczas . hamowania wspóldziala z omówiona druga czescia draz- Ha (2) za pomoca narzadu ryglujacego (6), przesuwnego w pewnych granicach na draz. ku, przy czym ten drazek (2) do podparcia osadzonego na nim zarówno obrotowo jak i przesuwnie poosiowo zderzaka sprezy¬ stego (40) posiada oprócz wspomnianego na¬ rzadu ryglujacego (6; równiez zderzak opo¬ rowy, np. w postaci poosiowego lozyska kul¬ kowego (43), który przez oddzialywanie na¬ prezenia hamowania w drazku hamulcowym zaczyna dzialac zamiast narzadu urucha¬ miajacego (ti), przy czym w przeciwienstwie do tego narzadu stawia maly opór dla obra¬ cania sie zderzaka sprezystego (40) i tym samym obracania sie sprezyny lub sprezyn (40, 41) oraz narzadu uruchamiajacego (26, 31, 38h 5. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1—4, znamienne tym, ze pomiedzy wspomniana druga czescia drazka (2) i narzadem ryglu¬ jacym (6) osadzonym na drazku przesuwnie poosiowo posiada zderzak sprezysty (13, 13a), który jest dostatecznie silny, aby nie pozwo¬ lic wspomnianej drugiej czesci drazka (2), dopóki w drazku hamulcowym nie ma wca¬ le naprezenia hamowania, na opieranie sie o zderzak sprezysty 40 i podpieranie go za pomoca lozyska kulkowego 43. 6. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze wspomniany zderzak sprezysty (13, 13a), jest dostatecznie silny, aby nie ustepowal takiemu naprezeniu ha¬ mowania w drazku hamulcowym, które jest mniejsze niz sila sprezysta, uruchamiajaca narzad (26, 37, 38) w kierunku zmniejszenia luzów i w tym celu sklada sie np. z pew¬ nej liczby tarczek „Belleville" 13. 7. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada sprezyscie podat- ^^^narzad_(52, 35) spelniajacy podwójna ro¬ le, a^mianowlcle^ czesciowo role narzadu T^zderaakowego (32), który dziala pomiedzy dwoma narzadami ryglujacymi (17, 23) i ustala pomiedzy nimi odstep (d) istnieja¬ cy przy normalnych luzach hamulcowych przy zwolnionym hamulcu, gdy podczas przesuniecia narzadu posuwowego (23) w kie¬ runku zmniejszenia luzów, narzad rygluja¬ cy (17) zostaje wprowadzony w polozenie, w którym blokuje obydwie czesci drazka (1, 2) przed wzajemnym przesunieciem w kierunku zmniejszenia luzów, a czesciowo odgrywa role sprezyny podatnej (35) pomie¬ dzy dwoma narzadami ryglujacymi (17, 23), ustepujacej przy. dalszym ruchu' przesuwa¬ nia narzadu posuwowego (23) w kierunku zmniejszenia luzów, ewentualnie wystepuja¬ cych podczas hamowania. 8. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze sprezyscie podatny na¬ rzad (32, 35) jest wykonany w postaci zde¬ rzaka sprezystego, osadzonego na narzadzie posuwowym (23). 9. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 8, znamienne tym, ze zderzak sprezysty skla¬ da sie ze sprezyny (35) naprezonej pomiedzy zderzakiem sprezystym (30) na narzadzie po¬ suwowym (23) i tuleja oporowa (32) prze- . suwria na tym narzadzie oraz ze zderzaka zatrzymowego (33), ograniczajacego stopien przesuwania tulei oporowej (32) w kierunku dzialajacej na nia sily napietej sprezy¬ ny (35): 11. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze poosiowe lozysko kulko¬ we (22) na nakretce ryglujacej (17) jest wy¬ konane w postaci zderzaka do wspóldziala¬ nia z oparciem utworzonym przez tuleje zde¬ rzakowa (32). 12. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 2 i 7, znamienne tym, ze posiada sprezyne (19), napieta pomiedzy nakretka ryglujaca (23) i wspomniana druga czescia drazka (2) za posrednictwem poosiowego lozyska kulko¬ wego (20), która to sprezyna jest slabsza od sprezyny (35) w podatnym sprezyscie narza¬ dzie (32, 35) i dazy do przesuniecia nakret¬ ki ryglujacej (17) w takie polozenie, w któ¬ rym blokuje obydwie czesci drazka (1, 2) przed wzajemnym przesunieciem w kierun¬ ku zwiekszenia luzów. 13. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze przesuwny osiowo na¬ rzad ryglujacy (6) jest polaczony ze zderza¬ kami (18), o które uderza narzad ryglujacy (17) tylko w jednym kierunku w celu prze¬ noszenia sily hamowania, natomiast w polo¬ zeniu spoczynkowym hamulca jest w kie¬ runku przeciwnym podparty bezposrednio przez narzad posuwowy (23) za pomoca znajdujacego sie na nim zderzaka (55). Svenska *A,k ti ebolage.t B r o msregulator Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych '10. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 2 i 8, znamienne tym, ze posiada poosiowe lozy¬ sko kulkowe (22), za posrednictwem którego zderzak sprezysty (32, 35) wywiera sile po¬ miedzy nakretkami ryglujacymi (17, 23). 11. 13. — 8 —Do opisu patentowego nr J7108 Ark. 1 ^e /< LDo opisu patentowego nr 37106 Ark. 2 4o yt /37 ';';';;;';';/;'// ;//. *9 S"0 Zakl. Graf. Domu Slowa Polskiego. Zam. 3924'A. Pap. druk. sat. ki. III 70 g. 150 egz. PL