Znane sa juz liczne, róznego rodzaju urza¬ dzenia i sposoby korygowania ulozenia torów, w których znajduja zastosowanie jezdzace ma¬ szyny do unoszenia lub przesuwania torów, które unosza lub przesuwaja na boki tory. W tego rodzaju maszynach do okreslenia wiel¬ kosci potrzebnego kazdorazowo skorygowania sluzy najkorzystniej sztucznie tworzona prosta odniesienia, która umieszcza sie wzdluz prze¬ znaczonego do skorygowania odcinka toru. Ta prosta odniesienia moze byc zrealizowana pra¬ wie idealnie za pomoca optycznej linii wizo¬ wania, badz za pomoca wiazki promieni lub fal, na przyklad promieni swietlnych, drgan wielkiej czestotliwosci lip, badz tez w sposób zmaterializowany, za pomoca elementu napre¬ zanego, na przyklad .drutu stalowego.Konce takiej prostej odniesienia, od odcinka do odcinka tonu, sa nieraz realizowane jako nieruchome, jednakze ten sposób ustalania po¬ lozenia obydwóch konców prostej odniesienia zabiera wiele czasu i wymaga licznego perso¬ nelu obslugujacego.Poza tym zostala juz opracowana zdalnie ste¬ rowana jezdzaca maszyna do unoszenia i pod¬ bijania torów, która byla wizowana i zdalnie sterowana za pomoca przyrzadu wizujacego, ustawionego na nieskorygowanym jeszcze od¬ cinku toru. Wt tego rdzaju maszynie urzeczywi¬ stniona za pomoca linii wizowania, stopniowa zmniejszajaca swa dlugosc, prosta odniesienia siega zatem jedynie od umieszczonego na prze¬ dzie nieruchomego punktu koncowego, az do zmieniajacego miejsce urzadzenia do unoszeniatoru. Ta linia wizowania za kazdym razem musi byc najpierw wytyczona w okreslonym, równoleglym do wymaganego polozenia torów kierunku, przy korzystaniu z punktów stalych, a nastepnie podczas robót na tym odcinku to¬ ru trzeba bylo jak najscislej utrzymywac ten jej kierunek. Zwlaszcza na lukach okreslanie wymaganej wielkosci unoszenia toru za pomoca tego rodzaju linii wizowania polaczone jest z duzymi trudnosciami, pomijajac juz to, ze pro¬ jekt zdalnego sterowania skomplikowanej ma¬ szyny do unoszenia i podbijania torów nie na¬ dawal sie do praktycznego zrealizowania, na skutek trudnosci technicznych.Wreszcie znane bylo równiez zastosowanie zmieniajacych swe polozenie obydwóch koncowi linii odniesienia, które przy stopniowym prze¬ suwaniu sie do przodu maszyny do unoszenia lub przesuwania torów, przesuwaly sie w spo¬ sób ciagly wraz z ta maszyna na sprzegnietych z nia z przodu i z tylu wózkach. Sposób ten dawal jednak niedokladne ulozenie torów, gdyz kazdorazowo jezdzace po nieskorygowanym nie plaskim odcinku toru, zmieniajace swe polo¬ zenie konce prostych odniesienia, oczywiscie nie byly w stanie dawac pewna, nie zmieniaja¬ ca swego polozenia podstawe, dla jednolitego przebiegu tej prostej.Celem wynalazku jest zatem stworzenie urza¬ dzenia, które z jednej strony zabiera jak naj- niej czasu obsludze, z drugiej strony jednak zwala na optymalnie dobre ulozenie toru, przy czym kazdorazowy przebieg nieskorygo- wanego jeszcze toru moze byc w jak naj¬ wiekszym stopniu uwzgledniany w czasie sa¬ mego korygowania.Wedlug wynalazku, przy wykonywnym w sposób ciagly korygowaniu ulozenia toru, sto¬ pniowo zmniejszajaca swa dlugosc prosta od¬ niesienia rozciaga sie od stalego punktu, umie¬ szczonego z przodu, na nie skorygowanym je¬ szcze odcinku toru, az do zmieniajacego swe polozenie punktu, umieszczonego za jezdzaca maszyna do unoszenia lub przesuwania toru, na skorygowanym juz odcinku toru. Najwie¬ ksza zaleta tego ukladu polega na tym, ze znaj¬ dujacy sie z przodu, na nie skorygowanym je¬ szcze odcinku toru, nie zmieniajacy swego po¬ lozenia punkt, moze byc wybrany dowolnie z zastosowaniem sie do rzeczywiscie istnieja¬ cego ulozenia toru (polozenie istniejace). Zgod¬ nie z kazdorazowym faktycznym przebiegiem jeszcze nie skorygowanego toru, nie zmienia¬ jacy swego polozenia, zamocowany, z przodu koniec prostej odniesienia, jest najkorzystniej umieszczany w takim miejscu, gdzie tor ma swój tzw. „punkt najwyzszy", tzn. w stosunku do pozostalego przebiegu toru ma w tym miej¬ scu najwieksze wzniesienie. W takim miejscu tor wymaga oczywiscie najmniejszego skorygo¬ wania i tego rodzaju punkty moga zatem naj¬ lepiej byc wykorzystywane jako podstawa do korygowania odcinka toru, polozonego pomie¬ dzy takimi wlasnie punktami o najwiekszym wzniesieniu.Drugi polozony na skorygowanym juz odcin¬ ku toru koniec prostej odniesienia, moze na tym odcinku zmieniac swoje polozenie, gdyz ten odcinek toru ma juz wlasciwe, z góry usta¬ lone polozenie (polozenie wymagane). Koniec ten, pomimo przesuniec zmieniajacych jego polozenie zapewnia to, ze prosta odniesienia toru wcale nie zmienia swego polozenia, nad przeznaczonym do korygowania odcinkiem tpru.W wyniku tego zmieniania miejsca przez umieszczony w tyle koniec prostej odniesienia, w ramach wynalazku moga byc stosowane rózne korzystne zabiegi. A zatem prosta odniesienia moze na przyklad biegnac az do znajdujacego sie w tyle za maszyna do unoszenia lub prze¬ suwania toru, osobnego podwozia, które nieza¬ leznie od maszyny do unoszenia lub prostowa¬ nia toru, samo moze zmieniac miejsce swego ustawienia. Podwozie to moze na przyklad byc skonstruowane" jako maszyna do podbijania toru, sluzaca do ubijania tlucznia podkladami, które uprzednio zajely skorygowane polozenie pionowe i (lub) poziome.Mozliwa jest równiez inna odmiana, a mia¬ nowicie poprowadzenie prostej odniesienia do podwozia, które jest umieszczone za maszyna do unoszenia lub przesuwania toru, jest z nia sprzezone i wspólnie z nia jezdzi. Odleglosc pomiedzy maszyna do przesuwania toru i tym umieszczonym za nia podwoziem nalezy wów¬ czas w ten sposób dobierac, aby to miejsce to¬ ru, nad którym wlasnie znajduje sie koniec prostej odniesienia, pozostawalo calkowicie po¬ za oddzialywaniem narzedzi do unoszenia lub przesuwania toru.Jednakze najkorzystniejsze jest poprowadze¬ nie prostej odniesienia az do miejscia znajdu¬ jacego sie na samym podwoziu maszyny do unoszenia lub przesuwania toru, przy czym miejsce to musi byc wówczas polozone poza zasiegiem dzialania narzedzi do unoszenia lub prostowania umieszczonych na tej maszynie, nad skorygowanym juz odcinkiem toru Takie umieszczenie jest specjalnie korzystne przy wydluzonej maszynie do podbijania toru. Tego - 2 —rodaaju maszyrty moga wówczas byfr na prze¬ klad zaopatrzone na sw*J wystajace) do przo¬ du stronie czolowej w narzedzia do unoszenia luta przesuwania toru oraz na swej czesci prze¬ dniej — w narzedzia do podbijania toru* a ich czesc tylna, na przyklad ponad osia jezdna, znajdujaca sie na skorygowanym juz odcinku teru, moze sluzyc do umieszczenia tylnego kon¬ ca profetej odniesienia. Na takie umiesacaenie konca prostej nie maja juz wpylywu zmiany ulozenia toru, Wykonywane przez przednia czesc maszyny.Wedlug jednej korzystnej postaci wykonania wynalazku prosta odniesienia zostaje utwo¬ rzona ze stopniowo nawijajacego sie elementu naprezonego, na przyklad z naprezonego drutu, który nawija sie na obciazony stalym momen¬ tem obrotdwym krazek naprezajacy i w ten sposób przytrzymywany jest przez ten krazek ze stalym naprezeniem.Z jednakowym powodzeniem wynalazek mo¬ ze byc stosowany aprówno do unoszenia, jak równiez do przesuwania (poprzecznego) torów.W celu uzyskania nie obciazonych bledem, do¬ kladnych wyników pomiarowych i koryguja¬ cych przy unoszeniu toru, zawsze wskafcane jest, aby w tym miejscu, w którym umieszcone sa narzedzia do unoszenia toru, mógl spoczy¬ wac na górze glówki szyny element wskazujacy odleglosc pomiedzy prosta odniesienia i szyna oraz aby jego przesuwy pionowe byly niezale¬ zne od podwozia maszyny do unoszenia toru.Jezeli w takiej maszynie do unoszenia toru prosta odniesienia zostanie zrealizowana jako element naprezony, to wówczas trzeba uwzgle¬ dnic to, ze zwis elementu .naprezonego anienia sie wraz ze zmniejszajaca sie rozpietoscia, a mianowicie staje sie coraz mniejszy. W celu wyeliminowania, wynikajacego stad bledu organ sledzacy moze zmieniac swa dlugosc, w celu nastawiania jej odpowiednio do kaz¬ dorazowej rozpietosci drutu i uzyskiwania po¬ prawnych wielkosci mierzonych.Ze wzgledu na jasnosc opisu dalsze cechy charakterystyczne wynalazku zostana teraz szczególowiej przedstawione na podstawie ry¬ sunków, które pokazuja fózne przyklady wy¬ konania wynalazku, przy czym ffg. 1—4 przed¬ stawiaja cztery warianty urzadzenia wedlug wynalazku we wzdluznym rzucie z boku, prey czym wazne z punktu widzenia wynalazku elementy charakterystyczne pnsedstawlóiur sa na rysunkach w znacznym powfsksa&niu, na¬ tomiast malo wazne dla wynalazku szczególy, ze wzgledu na jasnosc rysunku, zostaly pomi¬ niete.' l Przedstawione ha rysunkach mas&ny sa aa- wsze maszynami do unoszenia torów; nie nmiaj jednak mozna realizowac wynalazek z tymi samymi korzysciami równiez na maszynach do poprzecznego przesuwania torów, na tifefc maszynach do przesuwania torów.Na fig. 1 jest przedstawiona powszechnie znana maszyna do ttodbijania torów i. Liczba l ozahCzono te czesc maszyny do UhoSzeffla to¬ rów, która sluzy do okreslenia kaldomaBwfcj w danym miejscu wymaganej wielkosci unie¬ sienia toru. Nie zmieniajace miejsca, mocno zaciskajace jeden koniec prostej odniesienia 5, urzadzenie morzace 3 znajduje sie z przo¬ du maszyny do unoszenia torów, a zmienia¬ jacy swe polozenie koniec prostej Odniesieni* 5 znajduje sie natomiast na krazku napre¬ zajacym 4 jezdzacej maszyny do podbijania tortw l. Sama prbsta odniesienia 5 zrealizo¬ wana jest w postaci naprezonego drutu, który caesciowo nawiniety jest na krazek napreza¬ jacy 4 i pr^ez ten obciazony stalym momentem krazek jest w sposób ciagly przytrzymywac z jednakowym naprezeniem. Obciazenie starym momentem krazka naprezajacego 4 moze na przyklad odbywac sie hydraulicznie, prty Czym zachowanie stalego momentu obrotowego Ife- pewnia dlawik. Uniesiony do góry przez ffiaizy- ne do unoszenia tirów i w swym nowym poifcH zeniu w jakikolwiek dowolny sposób przytfzy- many tor zostaje podbity za pomoca narzedzi 6 maszyny do pomijania torów i, która jesdzi w dowolnej odleglosci za maszyna do unoszenia torów. Urirtesaciony w tyle koniec prostej od¬ niesienia 5 znajduje sie zawsze na maszynie do podbijania torów 1, niezmiennie na skorygo¬ wanym juz odcinku toru i w ten sposób zaw¬ sze zapewnione zostaje poprawne, do wymaga¬ nego polozenia toru równolegle, polozenie na¬ prezonego drufti 5.Element 2, wskazujacy kazdorazowa odle¬ glosc pomiedzy napr^onym drutem 5 i przy* nalezna szyna Iz toru, ma swe przesuwy pio¬ nowe uniezaleznione od podwozia 8 rhaSzyny do unoszenia tofów, a to dlatego, ze rama T toczy sie na wlasnych kolach V i przesuw*** jest spoczywajac na szynach 12, a zatem ruchy wykonywane przez chwytaki $ i cylindry 10 do unoszenia toru nie moga oddzialywac znie¬ ksztalcajac© na polozenie wysokosciowe organu wskazujacego 2. Podnosnikowe urzadzenie ma¬ szyny do unoszenia toru moze bys oczywiscie dowolnej konstrukcji, natomiast pokazane na rysunku urzadzenie, skladajace si« t chwyta¬ ków 9, cylindrów unOSzacydh tó 6t*& t (*pi€«H - 3 -jacych sie o górna powierzchnie podloza z tlu¬ cznia stempli 20', ma schematycznie przedsta¬ wiac jedna z najprymitywniejszych postaci wy¬ konania tego urzadzenia.W przedstawionym przykladzie wykonania jezdzace urzadzenie mocujace 3 ze znajdujacym sie na nim niezmieniajacym polozenia koncem naprezonego drutu 5 moze byc przymocowane do szyn 12 toru za pomoca zacisku szynowego U. Urzadzenie mocujace 3 nie koniecznie musi byc unieruchamiane; jest równiez mozliwe zaopatrzenie wózka z urzadzeniem mocujacym 3 we wlasny naped jazdy, który by równiez pracowal w sposób ciagly ze stala moca i w ten sposób drut 5 móglby byc wówczas napre¬ zany przez ten naped, a odleglosc pomiedzy urzadzeniem mocujacym 3 a maszyna do pod¬ bijania toru 1 mogla by byc zmieniana jedynie przez stopniowe nawijanie drutu 5 za pomo¬ ca krazka 4. W ten sposób przy przechodzeniu do nastepnego przeznaczonego do korygowania odcinka toru napedzany wózek urzadzenia mo¬ cujacego 3 móglby byc przesylany za pomoca wlasnego napedu na dowolne miejsce nieskory- gowanego jeszcze odcinka toru przez zwykle tylko odwijanie drutu 5 z krazka naprezaja¬ cego 4.Szyny 12 toru spoczywaja jak zwykle na po¬ przecznych podkladach 13, które z kolei ulozo¬ ne sa na podlozu z tlucznia; podloze toru zo¬ stalo oznaczone liczba 15.Sposób dzialania przdstawionego na fig. 1 urzadzenia jest nastepujacy. Urzadzenie mocu¬ jace 3 zostaje ustawione i unieruchomione na dowolnie wybranym koncu przeznaczonego do skorygowania odcinka toru. Maszyna 8, 9, 10 do unoszenia toru rozpoczyna teraz swa prace na przeznaczonym do skorygowania odcinku toru przez unoszenie go do góry przy co szó¬ stym lub co ósmym podkladzie i przez ustale¬ nie w nowym wlasciwym polozeniu wysoko¬ sciowym. Wielkosc podnoszenia w odniesieniu do naprezonego drutu 5 jest przy tym okresla¬ na za pomoca przyrzadu wskazujacego 2. Na¬ prezony drut 5 rozciaga sie od ustawionego na z góry okreslona wysokosc urzadzenia mocuja¬ cego 3, az do krazka naprezajacego 4 maszyny do podbijania toru, która w calosci zawsze znajduje sie we wlasciwym polozeniu wysoko¬ sciowym, gdyz ona wlasnie jezdzi po skorygo¬ wanym juz odcinku toru. Maszyna do podbijania toru 1 za pomoca swych narzedzi 6 podbija podloze 14 toru pod kazdym poszczególnym podkladem 13 i zapewnia w ten sposób wlas¬ ciwe i bezbledne ulozenie toru.Innego rodzaju uklad pokazuje fig. 2, przy czyni stanowiacy prosta odniesienia naprezo¬ ny drut 5 rozciaga sie do podwozia 16, znów podporzadkowanego maszynie 8, 9, 10 do uno¬ szenia toru, ale z nia sprzezonego i razem prze¬ wozonego. Podwozie 16 jest utrzymane w okre¬ slonej odleglosci od podwozia 8 maszyny do unoszenia toru za pomoca preta 11 lub elemen¬ tu podobnego i ma na sobie osadzony krazek kierunkowy 18, poprzez który naprezony drut 5 poprowadzony zostaje do krazka naprezaja¬ cego 4, umieszczonego na maszynie do uno¬ szenia toru. Tego rodzaju uklad jest dlatego wskazany, ze na podwoziu 8 maszyny do uno¬ szenia toru normalnie znajduje sie agre¬ gat napedzajacy krazek naprezajacy; poza tym sam krazek naprezajacy 4 moze oczywiscie byc umieszczony równiez na podwoziu 16, zamiast krazka kierunkowego 18.Sposób dzialania tego urzadzenia jest zasad¬ niczo taki sam, jak urzadzenia przedstawionego na fig. 1. Po wybraniu miejsca i unierucho¬ mieniu urzadzenia mocujacego 3 za pomoca zacisku 11, drut 5 zostaje naprezony za pomoca krazka naprezajacego 4 wózka 8 unoszacego tor. Rozumie sie samo przez sie, ze wózek 8 jest wyposazony w hamulce, aby mógl stac na miej¬ scu pomimo naprezenia drutu 5. Opisane juz po¬ przednio urzadzenie wózka do unoszenia to¬ rów, skladajace sie z chwytaków 9, cylindrów unoszacych 10 i stempli unoszacych 10* unosza teraz tor dopóty, dopóki nie zostanie osiagnieta z góry wyznaczona wielkosc uniesienia, odczyta¬ na na przyrzadzie wskazujacym 2.Jak juz bylo wspomniane, zwis naprezonego drutu 5, który zmniejsza sie w miere zmniej¬ szania sie rozpietosci, moze stanowic zródlo ble¬ du i dawac niewlasciwe wyniki pomiaru. Aby wyeliminowac tego rodzaju blad przwidziane jest urzadzenie, przedstawione tylko schematy¬ cznie na fig. 3. Urzadzenie to obejmuje znów maszyne do podbijania torów 1 oraz, od strony czola maszyny, zmieniajacy swa wysokosc i pro¬ wadzony w ramieniu V stojak 7, wyposazony w hrazek biezny V i przeznaczony dla umiesz¬ czenia przyrzadu wskazujacego 2. Naprezony drut 5 jest znów poprowadzony pomiedzy nie zmieniajacym miejsca, unieruchamianym urza¬ dzeniem mocujacym 3 z zaciskami szynowymi 11 a krazkiem naprezajacym 4, który znajduje sie wprost na jezdzacej maszynie do podbijania torów 1, a mianowicie ponad znajdujaca sie juz na skorygowanym odcinku toru osia jezdna 20.Krazek kierunkowy 19 dla naprezonego drutu 5 jest umieszczony w takiej odleglosci od osi — 4 —jezdnej 20, ze naprezony drut 5 uzyskuje prze¬ bieg scisle równolegly do z góry ustalonego, wymaganego polozenia toru kolejowego. Teore¬ tyczny przebieg naprezonego drutu 5 jest nary¬ sowany linia kreskowa, natomiast linia ciagla pokazany jest rzeczywisty jego przebieg z nie¬ uniknionym zwisem.W celu uwzglednienia przy pomiarach ciagle zmieniajacego sie zwisu, krazek naprezajacy 4 jest sprzezony obrotowo z nieokragla ta^rza 24, poprzez przekladnie zebata 21, zebatke 22 i uklad ciegien 23. Na obwodzie nieokraglej tar¬ czy opiera sie uksztaltowany w postaci wzdluz¬ nie przesuwanego popychacza przyrzad wska¬ zujacy 2, przy czym nieokragla tarcza 24 obraca sie synchronicznie zawsze o nieznacz¬ ny kat, odpowiadajacy przebytej przez maszy¬ ne 1 drodze i obrotowi krazka naprezajacego 4, tak ze calkowita dlugosc organu sledzacego, skladajacego sie z stojaka 7 i przyrzadu 2 sto¬ pniowo sie zmienia; a zatem im mniejsza jest ropietosc drutu 5 i im wiecej drutu zostalo na¬ winiete na krazek naprezajacy 4, tym mniej¬ szy jest równiez zwis drutu i tym dluzszy mu¬ si byc przyrzad wskazujacy, skladajacy sie w tym przypadku z czesci 7 i 2, aby poprawnie pokazywac, ze osiagnieta zostala wlasciwa wy¬ sokosc uniesienia toru. Ze wzgledu na przej¬ rzystosc rysunku na fig. 3 nie zostalo pokazane urzadzenie do unoszenia toru, umieszczone rów¬ niez od strony czoja maszyny So podbijania torów 1, w obszarze dzialania przyrzadu wska¬ zujacego 2; jest ono natomiast przedstawione schematycznie na nastepnej z kolei fig. 4.Z fig. 4 mozna zorientowac sie co do sposobu pracy urzadzenia wedlug wynalazku, w najko¬ rzystniejszej odmianie jego wykonania. Zaste¬ pujacy prosta odniesienia naprezony drut h roz¬ ciaga sie w tym przypadku — tak jak na fig. 3 — az do podwozia 1 maszyny do podbijania torów, wyposazonej w umieszczone od czola urzadzenie 10 do podnoszenia torów, a scislej do krazka naprezajacego 4, umieszczonego po¬ nad jedna z dw$ch osi tej maszyny. Poloze¬ nie wysokosciowe tego krazka naprezajacego jest zatem wyzaczone od polozenia juz skory¬ gowanego odcinka toru. Przednia czesc ma¬ szyny 1 wyposazona jest w urzadzenie 10 do podnoszenia torów i w przyrzad wskazujacy 2, osadzony z mozliwoscia pionowego przesuwu w ramieniu V; ta przednia czesc siega do przo¬ du az nad odcinek nie skorygowanego jeszcze toru. Jezeli tor 12, 13 zostanie uniesiony do góry, to nie ma to zadnego wplywu na krazek naprezajacy 4, a równiez nie zmieni sie prze¬ bieg naprezonego drutu 5. Natomiast przy¬ rzad wskazujacy 2, który za posrednictwem kola T spoczywa na górnej powierzchni glówki szyny, zostaje równiez uniesiony do góry przez unoszona szyne 12 i pokazuje w ten sposób, kiedy zostanie osiagniete wlasciwe wysokoscio¬ we polozenie toru.Rozumie sie samo przez sie, ze wynalazek mozna stosowac jeszcze w innych odmianach, bez wykraczania jednak poza jego ramy. W szczególnosci wynalazek nie ogranicza sie tylko do unoszenia torów, lecz dotyczy równiez urza¬ dzen do korygowania polozenia toru, przez po¬ przeczne jego przesuwanie. Jak juz bylo wspomniane, prosta odniesienia moga byc rów¬ niez inne elementy, na przyklad promienie swietlne, fale elektromagnetyczne lub linia wi¬ zowania, przy czym najkorzystniejszym okazalo sie — zwlaszcza przy pracach na lukach — za¬ stosowanie elementu naprezonego. PL