PL44842B1 - - Google Patents

Description

opublikowano dnia 20 lipca 1961 r. 4.C'°J 2&I& O TEK A .,, ... r'otenlowego| ».; :¦+¦•¦ "ntjjpjjpolitol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44842 KI. 23 b, 1/05 Instytut Ciezkiej Syntezy Organicznej*) Blachownia Slaska, Polska Sposób rafinowania weglowodorów nasyconych naturalnych i syntetycznych (o liczbie bromowej nie wiekszej niz 10), przeznaczonych do otrzymywania srodków powierzchniowo-czynnych Patent trwa od dnia 13 kwietnia 1960 r.Podstawowym czynnikiem, decydujacym o przebiegu procesu syntezy zwiazków po¬ wierzchniowo-czynnych na drodze chlorowania czy tez chlorosulfonowania weglowodorów, jest odpowiednia jakosc produktu wyjsciowego. Jak wykazaly doswiadczenia, najdokladniejsze na¬ wet oczyszczenie za pomoca klasycznych czyn¬ ników rafinacyjnych, jak kwas siarkowy, ole¬ um, silicagel, czy ziemia odbarwiajaca nie jest w stanie, w wiekszosci przypadków zapewnic uzyskanym preparatom wysokich walorów technicznych.Nieliczne tylko grupy surowców, jak np. ole¬ je pochodzace z syntezy Fischer — Tropscha, ekstrakty karbamidowe oraz super-parafinowe nafty naturalne pozwalaja na otrzymanie de- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Alfred Hopfinger i Joanna Kruzel. tergentów o zadawalajacych wlasciwosciach w wyniku samej tylko rafinacji kwasowej czy tez hydrogenizacji. We wszystkich innych przy¬ padkach uzyskuje sie produkt koncowy o nis¬ kiej zdolnosci pioracej, ciemnej barwie i przy¬ krym zapachu. < Wyzej wymienione wady wielu preparatów typu alkiloarylosulfonianów oraz alkilosulfonianów zwiazane sa z zawartoscia w nich powaznych ilosci zanieczyszczen oleis¬ tych i polimerowych, fhie dajacych sie usunac ani na drodze destylacji pólproduktów np. do- decylobenzenu, ani na drodze rozwarstwiania.Te wlasnie oleje i polimery obnizaja zdolnosc pioraca preparatów handlowych i nadaja im przykry zapach. Szczególowe badania pozwoli¬ ly ustalic mechanizm tworzenia sie wyzej wy¬ mienionych zanieczyszczen.W procesie syntezy alkiloarylosulfonianów po stadium chlorowania weglowodorów naste¬ puje, jak wiadomo, reakcja kondensacji utwo¬ rzonych chlorków ze zwiazkami aromatycznymiprzy uzyciu chlorku glinowego jako kataliza¬ tora, surowiec naftowa zawiera liczne zwiazki wej&jw^dj^w próznej budowie chemicznej, odporng na dzialanie oleum i kwasu siarkowe¬ go, nie odporne jednakze na brakujace dziala¬ nie chlorku glinowego. Do zwiazków tych na¬ leza w pierwszym rzedzie nafteny, zawierajace wiecej anizeli szesc atomów wegla w pierscie¬ niu, pochodne dekaliny, a takze niektóre izo- parafiny. Pod wplywem dzialania chlorku gli¬ nowego nastepuje rozpad wyzej wzmiankowa¬ nych typów weglowodorów na parafiny i olefi- ny o nizszym ciezarze czasteczkowym, które moga albo ulegac polimeryzacji lub alkilowac obecne w mieszaninie reakcyjnej nafteny czy izoparafiny, np. wedlug reakcji: AlCla Ci4HSo (struktura nietrwala) C8Hi8 + C6Hi2 C«Hi2 + izo C14HM —« C2oH42 Utworzony weglowodór posiada mniej wie¬ cej te sama temperature wrzenia, co glówny produkt reakcji — alkilobenzen, skutkiem cze¬ go nie daje sie z produktu wydzielic na drodze zwykle stosowanej destylacji i jako zanieczy¬ szczenie wchodzi w sklad produktu koncowego.W przypadku syntezy sulfochlorków, weglowo¬ dory o nietrwalej budowie ulegaja przewaznie polimeryzacji. Sposób rafinacji wedlug wyna¬ lazku pozwala usunac wszystkie weglowodory o nietrwalej strukturze, utrudniajace lub wrecz uniemozliwiajace synteze alkilobenzenów, alki- lonaftalenów, alkilofenoli oraz ich sulfonowych pochodnych, a takze alkilosulfonianów.Sposób wedlug wynalazku polega na uprzed¬ nim potraktowaniu surowca przeznaczonego do syntezy srodków powierzchniowo-czynnych chlorkiem glinowym lub któryms z jego licz¬ nych polaczen kompleksowych.Pod wplywem wyzej wymienionego czynnika wszystkie nietrwale weglowodory ulegaja roz¬ kladowi. Co wiecej, w przypadku prowadzenia procesu rafinacji w niezbyt wysokich tempera¬ turach (ponizej 60°C) i w srodowisku calkowi¬ cie bezwodnym, utworzone polimery oraz pro¬ dukty alkilowania nie zanieczyszczaja surowca weglowodorowego, tworzac z chlorkiem glino¬ wym ciekle polaczenie addycyjne, nierozpusz¬ czalne w rafinowanym oleju.Polaczenie to mozna ilosciowo wydzielic na drodze rozwarstwiania. W wiekszosci przypad¬ ków rafinat jest dostatecznie czysty, aby po przemyciu niewielka iloscia alkaliów mógl byc uzyty bezposrednio do syntezy. Tylko w przy¬ padkach szczególnych, gdy ilosc utworzonych polimerów jest bardzo znaczna, zachodzi ko¬ niecznosc redestylacji rafinatu.Procesowi rafinacji sprzyja obecnosc nie¬ wielkiej ilosci chlorowodoru. Uzyskany w wy¬ niku rafinacji surowiec weglowodorowy poz¬ wala na otrzymanie preparatów powierzchnio¬ wo czynnych o bardzo wysokiej zdolnosci pio¬ racej i pieniacej, o barwie bialej lub kremo¬ wej, niemal zupelnie wolnych od zanieczyszczen oleistych.Przyklad. W kolbie szklanej o pojemnosci 10 litrów umieszcza sie 6 kg rafinowanej wol¬ nej od polaczen siarkowych i olefinowych, nafty parafinowej destylujacej w granicach 210—240°C, uruchamia mieszadlo i wprowadza 180 g technicznego chlorku glinowego i mie¬ sza w ciagu póltorej godziny, podnoszac wolno temperature od 20°C do 50°C. W miare po¬ stepu Tafinacji, pylisty chlorek glinowy zmie¬ nia stopniowo swa postac, przechodzac pod koniec procesu w lepki brunatny szlam nie mieszajacy sie z surowcem naftowym.Po zakonczeniu mieszania, zawartosc kolby przenosi sie do rozdzielacza i oddziela szlamy chlorku glinowego. Oczyszczony surowiec wy¬ trzasa sie z niewielka iloscia alkaliów, a na¬ stepnie poddaje reakcji w celu otrzymania al- kilobenzenosulfonianu sodowego. Proces polega na fotokatalitycznym chlorowaniu rafinowanego produktu, kondensacji otrzymanego chlorku kerylu z benzenem wobec chlorku glinowego, a dalej na destylacji prózniowej i sulfonowa¬ niu wydzielonej frakcji monoalkilobenzenowej.Analogiczna synteza alkilobenzenosulfonianu sodowego z identycznego surowca — jedynie z pominieciem" wyzej opisanego procesu rafi¬ nacji chlorkiem glinowym, daje produkt o 'znacznie gorszych wlasciwosciach. Charaktery¬ styke obu uzyskanych produktów obrazuje przytoczona ponizej tabelka: Alkilobenzeno- Alkilobenzeno- sulfonian sodowy sulfonian sodowy z surowca rafino- otrzymany z ana- wanego chlor- logicznego su- kiem glinowym rowca nierafino- wanego chlor¬ kiem glinowym Barwa uzyskanej pasty Zapach % czesci nieak¬ tywnych (calosc masy organicznej pasty — 100°/o Zdolnosc pioraca kremowa lekki, charakte¬ rystyczny 3.2 33% brazowa intensywny, przykry, naftowy 10,8 24% — 2 —Produkt uzyskany z surowca rafinowanego chlorkiem glinowym zachowuje wyzej wymie¬ nione wlasciwosci w ciagu dlugotrwalego ma¬ gazynowania, podczas gdy produkt z surowca nierafinowanego ciemnieje stopniowo coraz bardziej, obnizajac równoczesnie swa zdolnosc pioraca. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób rafinowania weglowodorów nasyco¬ nych naturalnych i syntetycznych (o liczbie bromowej nie wiekszej niz 10), przeznaczonyen do otrzymywania srodków powierzchniowo- -czynnych, znamienny tym, ze produkt wyj¬ sciowy traktuje sie chlorkiem glinowym lub któryms z jego polaczen adycyjnych w celu przeprowadzenia zawartych w surowym pro¬ dukcie zanieczyszczen w zwiazki komplekso¬ we, które dzieki swej nierozpuszczalnosci w ra- finacie daja sie z niego w sposób mechaniczny usunac. Instytut Ciezkiej Syntezy Organicznej PL