Wynalazek dotyczy ciezarkowego regulatora odsrodkowego, nadajacego sie szczególnie do pomp wtryskowych do paliwa w sUnJtach spa¬ linowych. Takie ciezarków? regulatory odsrod¬ kowe posiadaja zwykle kilka, np. dwa ciezarki odsrodkowe. Gdy ciezarki odsrodkowe obracaja sie wokól poziomej lub prawie poziomej osi, wówczas przy pewnej okreslonej ttczbfe obro¬ tów sila odsrodkowa przewyzsza ciezar wlasny ciezarka odsrodkowego. Jednak przy mniejszej liczbie obrotów, wyzej lezacy ciezarek odsrod¬ kowy pod dzialaniem sily ciezkosci móglby o- pasc w dól i dlatego przy takich ciezarkowych regulatorach odsrodkowych wymaga sie, aby ciezarki odsrodkowe byly razem sprzezone. Zna¬ ne sa sposoby wykonania, w których sprzeze¬ nie ciezarków odsrodkowych zachodzi aa po¬ srednictwem tulejki regulatora. Przy ciezar¬ kach odsrodkowych osadzonych na podstawke nosnej, polaczenie z tulejka regulatora, zachodzi np. w ten sposób, ze ciezarki odsrodkowe po¬ siadaja ramiona dzwigniowe, które zaczepiaja sie sworzniami lub kulakami o rowek tulejki Eregulaitora. Podobne znane sposoby wykonania maja jednak te wade, ze zetkniecie pomiedzy tulejka a wprowadzonymi na ramieniu dzwig¬ na ciezarkami odsrodkowymi cylindrycznie u- ksztaltowanych kulaków lub sworzni ogranicza sie do linii plaszcza powierzchni cylindrycz¬ nej. Takie wykonanie podlega jednak silnemu scieraniu i przy postepujacym zuzyciu zmienia sie cylindryczny ksztalt sworzni i kulaków. Pod wplywem zuzycia powstaje nowy ksztalt, któ¬ rego promien krzywizny nie zgadza sfte z pier¬ wotnym promieniem krzywiony i przez to zroie- nda sie w niepozajdany sposób prawidlowosc sily przenoszonej z tulejki regulatora.Wynalazek odnosi sie w szczególnosci do cie¬ zarkowego regulatora odsrodkowego, przynaj¬ mniej z dwoma ciezarkami odsrodkowymi, sprzezonymi za pomoca tulejki regulatora, pro¬ wadzonymi na obracajacej sie podstawie nos-i*ej;~ odznacza sie zasadniczo tym, ze tulejka regulatora opiera sie z jednej strony na cie- zarkach qgsirodkojwych, a z drugiej strony w Odli.jWW p^EdWej -od miejsca oparcia — jest usozyjjteowam za posrednictwem krótkiej cy- liadp^fflttiej prowadnicy na podstawie nosnej.I3$eki temu, ze tulejka regulatora jest umiesz¬ czonewsamych ciezarkach odsrodkowych, po¬ laczenie miiectey nimi i tulejka regulatora mo¬ ze byc w ten sposób wykonane, ze tylko w bar¬ dzo malym stopniu ulega zuzyciu. Dzieki temu jednak, ze osadzentie tulejki regulatora na pod¬ stawie nosnej ciezarków odsrodkowych jest wykonane w odleglosci osiowej od lozyska tu¬ lejki regulatora na ciezarkach odsrodkowych, mozna uwzglednic nieuniknione niedokladnos¬ ci wykonania w zakresie dopuszczalnego bledu obliczen, bez obawy zmiany polozenia nasadki regulatora. Dla takiego osadzenia tulejki regu¬ latora na podstawie nosnej ciezarków odsrod¬ kowych okazuje sie bardzo korzystne zastoso- wainje krótkiej, cyMndrycznej prowadnicy na jednym srodkowym sworzniu podstawy nosnej ciezarków odsrodkowych, przy czym taka krót¬ ka osiowa prowadnica pozwala na pewien luz.Wykonanie zgodnie z wynalazkiem umozliwia z jednej strony przeprowadzenie zarówno po¬ laczenia ciezarka odsrodkowego z tulejka re¬ gulujaca praktycznie bez zuzywania sie, a z dru¬ giej strony — obniza równiez tarcie lozyska tulejki regulatora i w ten sposób podwyzsza jego czulosc. Ma to szczególne znaczenie w ta¬ kich regulatorach, u których w tulejce zacze¬ piony jest uklad dzwiigniowy, obciazony spre¬ zyna, który oddzialywuje na czlon przesuwaja¬ cy przetlaczana ilosc, np. na drazek regulujacy póknpy wtryskowej. Przy takich konstrukcjach mozna mówic o dwóch ukladach, z których je¬ den sklada sie z mechanizmu pomiarowego z ciezarkami odsrodkowymi lacznie z tulejka re¬ gulatora, a drugi z ukladu dzwigniowego, przy czym oba systemy stykaja sie w miejscu przej¬ scia -od tulejki -regulatora do ukladu dzwignio¬ wego. Przy wystapieniu drgan, z obu ukladów zmuszony do drgan zostaje oczywiscie wów¬ czas ten uklad, który wykazuje odpowiednie tarcie wlaisne. Kiedy wiec w udoskonalonym zgodnie z wynalazkiem urzadzeniu zmniejszy sie tarcie wlasne ukladu mechanizmu piomdaro- wego, wówczas ogranicza sie równiez wplyw wystepujacych drgan na mechanizm pomiarowy, podczas gdy uklad dzwigniowy pozostaje w spokoju, tak ze unika sie stalego niszczacego tarcia "urzadzenia przetlaczajacego. W ciezarko¬ wym -regulatorze odsrodkowym wedlug wyna¬ lazku, z ciezarkami osadzonymi wychylnie w znany sposób, które posiadaja ramiona dzwig¬ niowe zachodzace w* tulejke regulatora, ciezar¬ ki odsrodkowe osadzone sa kazdym ramieniem w tulejce regulatora za posrednictwem kulis¬ tych czopów wchodzacych w cylindryczne o- twory lezace prawie równolegle osiowo do osi wahan ciezarków odsrodkowych. Tulejka re¬ gulatora jest przy tym osadzona za posred¬ nictwem tych kulistych czopów na ramio¬ nach dzwigniowych ciezarków odsrodkowych, przy zachowaniu warunku, ze konce tych ra¬ mion dzwigniowych opisuja ruch lukowy, któ¬ ry jest tak obliczony, ze tulejka regulatora mio- ze bez trudnosci obracac sie wokól swej osi, poniewaz kuliste czopy wspóldzialaja z cylin¬ drycznymi otworami. To rozmieszczenie jest tak dobrane, ze w poblizu miejsca laczenia sie ciezarków odsrodkowych i tulejki regulatora, powstalego przez wnikanie do cylindrycznych otworów czepów kulistych, przewidziane sa dodatkowe powierzchnie prowadzace pomiedzy tulejka regulatora a podstawa nosna ciezarków, które podpieraja jedynie tylko w kierunku osi otworów cylindrycznych tulejke regulatora na¬ przeciw podstawy nosnej tych ciezarków. Na skutek osadzenia tulejki regulatora w cylin¬ drycznych otworach, moze ona wykonac ruch w kierunku tych cylindrycznych otworów i dla¬ tego dodaje sie obliczone dodatkowe powierzch¬ nie prowadzace, które ograniczaja lub wyklu¬ czaja moziwlosc tego ruchu. Zgodnie z prak¬ tyczna postacia wykonania wynalazku, rozmiesz¬ czenie przeprowadza sie tak, ze tulejka regu¬ latora jest w znany sposób umieszczona na o- siowym czepie podstawy nosnej ciezarków od¬ srodkowych, w sposób umozliwiajacy przesu¬ wanie osiowe, tak ze tulejka regulatora wyka¬ zuje promieniowe wywiercenia cylindryczne, w* których tkwia umocowane *¦ na ramionach dzwigni kuliiste czopy i ze tulejka regulatora posiada w poblizu tych cylindrycznych wywier- cen plaskie, prostopadle do osi wywiercen cy¬ lindrycznych umieszczone powierzchnie pro¬ wadzace. ' " Kuliste czopy, osadzone w ramionach dzwig¬ niowych ciezarków odsrodkowych moga byc wykonane z tak twardego materialu, ze ich zu¬ zycia nie potrzeba praktycznie brac pod uwage.Polaczenie kazdego ciezarka odsrodkowego z tulejka regulatora ogranicza sie do jednego ku¬ listego sworznia, poniewaz inaczej skrecenie tulejki regulatora, odpowiadajace lukowej dro¬ dze kulistego czopa, byloby niemozliwe. Aby jednak uniknac niebezpieczenstwa, by w przy- — 2 —padku pekniecia kulistego czopa odpowiedni ciezarek odsrodkowy nie zostal pod dziala¬ niem sily odsrodkowej wyrzucony na zewnatrz, tulejka regulatora moze zgodnie z wynalazkiem posiadac odsady, które obejmuja z malym lu¬ zem ramiona dzwigni ciezarków odsrodkowych zaopatrzonych w kuliste czopy, przy czym ra¬ miona dzwigniowe w zasiegu tych odsad posia¬ daja celowo cylindryczne powierzchnie kon¬ centryczne do osi czopów kulistych. Te srodki umozliwiaja nie tylko unikniecie niebezpieczen¬ stwa uszkodzenia obudowy regulaitora w wy¬ padku pekniecia czopa kulistego, lecz nawet regulator przy zlamaniu czopa kulistego moze byc dalej w ruchu.Wykonanie wedlug wynalazku umozliwia rów¬ niez smarowanie lozysk tulejki regulatora przy ciezarkach odsrodkowych, dzieki czemu unika sie calkowicie scierania. Ciezarkowe regulato¬ ry odsrodkowe pracuja zwykle w mgle olejo¬ wej, jednakze wskutek sily odsrodkowej unie¬ mozliwiony jest praktycznie dostep oleju do czesci prowadzacych tulejki regulatora w zna¬ nych odmianach konstrukcyjnyeh. Zgodnie z wynalazkiem mozna teraz pusta wewnatrz na¬ sadke regulatora w zasiegu bliskim osi zaopa¬ trzyc w przechodzace na wylot otwory, przez które mgla olejowa moze bez przeszkód prze¬ nikac, a wewnatrz tulejki regulatora mozna wy¬ konac pierscieniowy rowek, z którego wychodza ukosnie na zewnatrz przebiegajace kanaly, pro¬ wadzac do cylindrycznych otworów dopasowa¬ nych do czopów kulistych, przy czym celowe jest, aby czop podstawy nosnej ciezarków od¬ srodkowych, prowadzacy tulejke regulatora, byl pusty i posiadal promieniowe otwory prze¬ lotowe. W ten sposób umozliwia sie trwale po¬ laczenie tulejki regulatora z ciezarkami odsrod¬ kowymi praktycznie wolne od luzu i przez to utrzymuje sie stale w prosty sposób dokladnosc regulowania.Wynalazek uwidoczniony jest na przykladzie wykcinania na rysunku., gdzie fig. 1 przedstawia przekrój osiowy regulatora wedlug linii 7 — I na fig. 3, fig. 2 — przekrój osiiowy wedlug II—II na fig. 3, fig. 3 — promieniowy przekrój wzdluz linii III —III na fig. 1, a fig. 4 — tulejke re¬ gulatora w takim samym przekroju jak na fig. 1, lecz perspektywicznie.Podstawa nosna 1 ciezarków odsrodkowych osadzona jest na wale 2, np. na wale pompy wtryskowej. Na podstawie nosnej umieszczone sa dwa ciezarki odsrodkowe 3, 4, które moga wychylac sie dokola osi 5. Na srodkowym sworz¬ niu 6 podstawy nosnej 1 umieszczona jest asior- wo przesuwna tulejka 7 regulatora. Ciezarki odsrodkowe 3, 4 posiadaja ramiona dzwignio¬ we 8, 9, które zachodza w tulejke regulatora.Ruch tulejki regulatora jest przenoszony przez dzwignie dwuramienna 11, umieszczona wychyl- nie wokól osi 10, na czlon przesuwajac przetloczona ilosc, wzglednie drazek reguluja¬ cy.Na czopie 6 (fig. 1 i 2) tulejka regulatora 7 jest prowadzana jedynie za posrednictwem krót¬ kiej cylindrycznej prowadnicy 12. W osiowym odstepie od tej prowadnicy 12 ramiona 8, 9 ciezarków odsrodkowych sa doczepione prze¬ gubowo do tulejki 7 regulatora. Na ramionach dzwigni 8, 9 sa mocno osadzane kuliste czopy 13, 14 a tulejka regulatora 7 posiada cylindrycz¬ ne otwory 15, 16, w które zachodza kuliste czo¬ py 13, 14. Kuliste czopy moga byc praktycznie prowadzone bez luzu w tych cylindrycznych otworach, tak ze tulejka regulatora za posred¬ nictwem tych otworów 15, 16 i kulistych czo¬ pów 13, 14 sama uklada sie pod ciezarkami od- sirodkowymi 3, 4, które ze swej strony sa osa¬ dzone za posrednictwem osi 5 na podstawie nos¬ nej 1. Kuliste sworznie opisuja przy obrocie ciezarków odsrodkowych droge w ksztalcie lu¬ ku dokola osi 5, które sa jednak tak wykonane, ze tulejka regulatora przy odchyleniu ciezar¬ ków odsrodkowych obraca sie dokola wlasnej cci, co v.wskutek kulistego ksztaltu czopów 13, 14 zostaje bez trudu umozliwione. Tym samym uwzgledniono dokladnosc wykonania w ramach dcjpuszczalnej tolerancji, tak ze prowadzenie tulejki regulatora na czepie 6 ogranicza sie do krótkiej cylindrycznej prowadnicy 12, która jesit umieszczona w odleglosci osiowej od kulis¬ tych czopów* Promieniawo clo cylindrycznych otworów 15, 16 ustawiane jest prowadzenie tu¬ lejki regulatora przez kuliste sworznie 1$, 14.W kierunku osi tych cylindrycznyich otworów bylby jednakze jeszcze mozliwy pewien luz tu¬ lejki regulatora. Aby tego luzu uniknac wzgled¬ nie go ograniczyc, tulejka regulatora posiada dodatkowe powierzchnie prowadzace 17. Dalej przewidziaine sa odsadzenia, które rozszerzaja sie na ramiona dzwigni 8,9, zaopatrzone w ku¬ liste sworznie 13, 14. Ramiona dzwigniowe 8, 9 posiadaja w zasiegu tych osadzen celowo cy¬ lindryczne powierzchnie, koncentryczne do osi kulistych sworzni 13, 14.W poblizu osi tulejka 7 regulaitora posiada przechodzace na wylot otwory dla mgly ole¬ jowej, które znajduja sie w obudowie regula¬ tora. Ta mgla olejowa przenika do, otworu 19 — 3 —caopa 4 (fig, i£ i pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej zosiafe wjnpetoinieta praez prorademewe o- fafflry £# aa uwineli; tam mgla olejowa zbiera wym 2f fedejkl 7 nctftetora I pod ctealami«em sily odkuiSuMPiuj Jest wciskana przez prowa¬ dzacy ttfcofaie na zewnatrz kanal 22 do cyiin- *y*mych obrarów 15, 16 tak, ze jest zabez¬ pieczone smarowanie kulistych sworzni 13, H.Przenoszenie ruchu tulejki regulatora na dwuraiinlenna dzwignia 11 odbywa sie za po¬ srednictwem kulistego lub beczkowatego kraz¬ ka 24 (%. 2), obracajacego sie dckola osi 23 1 (umieszczonego obrotowo no dzwigni li. Jak uwidoczniono na fig. 2, krazek 24 jest umieaz- czony nieco na zewnatrz tulejki 7 regulatora i tym ftamym przy obrccie tulejki 7 regulatora przebiega po jej powierzchni czolowej. W ten sposób z jednej strony zmniejsza sie tarcie w miejscu przenoszenia, a z drugiej strony osia¬ ga sie to, ze puofcty zetkniecia pomiedzy kraz¬ kiem 24 a powierzchnia czopowa 25 tulejki 7 regulatora stale sde przesuwaja zarówno na obowodzie krazka 24, jak i na powierzchni czolowej 25, tafc ze zuzycie zostaje Obnizone do minmaum. PL