Znane jest ekstrahowanie fenoli z olejów wod-- nymi roztworami alkaliów, a pirydyny z olejów za pomoca wodnych roztworów kwasów, i zobo¬ jetnianie powstalych roztworów soli w celu od¬ zyskania fenoli lub pirydyn. Zobojetnianie wod¬ nych roztworów fenolanów mozna przeprowa¬ dzic za pomoca kwasów, najekonomiczniej za pomoca kwasu weglowego. Zobojetnianie kwasu siarkowego zawierajacego pirydyne przeprowa¬ dza sie wodnym roztworem alkaliów.Proces ten prowadzi sie najczesciej w ten spo¬ sób, ze z olejów usuwa sie najpierw wieksza czesc fenoli za pomoca 10 — 15%-wego roztworu lugu sodowego do zawartosci fenol* w oleju oko¬ lo 4 — 5%, a nastepnie obojetne oleje zawieraja¬ ce reszte fenoli i Wszystkie pirydyny traktuje sie okolo 20%-wym kwasem siarkowym. Do tego dochodzi calkowite usuwanie fenoli z oleju obo¬ jetnego, wolnego od pirydyn za pomoca wodne¬ go roztworu lugu sodowego. Ta kolejnosc ]est konieczna, poniewaz w jednostopniowym proce¬ sie nie mozna calkowicie usunac fenoli. Nie jest równiez mozliwe otrzymanie calej zawartosci pirydyn przez odfenolowanie na drodze jednora¬ zowej ekstrakcji, poniewaz sa one silnie zwia¬ zane z fenolami. Poza tym znane jest wymywa¬ nie fenoli z olejów za pomoca wodnego roztwo¬ ru fenolanu alkalicznego i traktowanie lugu fc- nolanu przesyconego fenolem za pomoca weglo¬ wodorów w celu usuniecia obecnych jeszcze ole¬ jów obojetnych. Usuwanie pozostalych przy tym resztek olejów obojetnych, zwlaszcza aldehydów przeprowadzano takze przez przedmuchiwanie para wodna. Nie bylo jednak dotychczas mozli¬ we otrzymanie zarówno pirydyn jak tez fenoli w jednym procesie produkcyjnym. Poza tym w znanych sposobach tracilo sie wartosciowe pirydyny z woda sciekowa.Wedlug wynalazku oleje zawierajace fenole traktuje sie wodnym roztworem fenolu i ekstra¬ huje wodnym roztworem fenolanu z olejów za¬ wierajacych fenole, Roztwór fenolanu zostaje w ten sposób przesycony fenolami i w celu usu¬ niecia olejów obojetnych, które przeszly do tego roztworu traktuje sie najpierw weglowodorem aromatycznym albo benzyna zawierajaca aroma¬ ty. Wodny lug fenolanu przesycony wyekstraho¬ wanymi fenolami zawiera wtedy jeszcze benzy¬ ne i slady oleju obojetnego. Skladniki .te usuwa sie nastepnie w kolumnie destylacyjnej przez •przedmuchiwanie para wodna. Ten sposób pracy normalnie oznacza sie w technice jako odparowanie do klarownej pozostalosci, tary przechodzace przez glowice kolumny rozdzielaja sie po skropleniu ' na dwie war¬ stwy — na faze wodna i faze olejowa^ Lug, fenolanu odparowany do klarownej pozo¬ stalosci odciaga sie z blota w kolumnie i pod¬ daje ewentualnie jeszcze obróbce utleniajacej.Z tego oczyszczonego lugu fenolanowego otrzy¬ muje sie w znany sposób czyste fenole przez ekstrakcje rozpuszczalnikiem zawierajacym tlen np. eterem izopropylowym. Lug fenolowy uwal¬ nia sie od rozpuszczonego eteru i stosuje w obie¬ gu kolowym znowu do ekstrakcji fenoli z oleju zawierajacego fenole.Stwierdzono, ze dzieki sposobowi wedlug wy¬ nalazku mozna otrzymac z olejów zawierajacych fenole zarówno fenole jak tez wartosciowe piry¬ dyny.Okazalo sie, ze fenole zostaja calkowicie po¬ brane z olejów albo z frakcji olejów przez lug fenolanowy w czasie ekstrakcji, z jednej strony za pomoca wodnego roztworu lugu fenolanowe¬ go, a z drugiej strony za pomoca niskowrzacych weglowodorów, zwlaszcza aromatów, i ze przy tym równoczesnie zostaja rozpuszczone wartos¬ ciowe pirydyny. W oleju pozostaja wówczas tyl¬ ko niewiele znaczace wysokowrzace zasady.Wodny roztwór lugu fenolanowego zawierajacy fenol i pirydyne, traktuje sie nastepnie para wodna, przy czym zostaja odpedzone za pomocn pary wodnej rzesztki olejów obojetnych i wiek¬ sza czesc pirydyn. Do tego dochodzi ekstrakcja lugu fenolanowego "zawierajacego fenole za po¬ moca eteru izopropylowego w celu odzyskania fenoli. Niewielkie slady zasad, które pozostaly jeszcze w lugu fenolanowym zostaja takze wy¬ myte przez eter izopropylowy. Eter izopropylo¬ wy zostaje najpierw przemyty rozcienczonym kwasem siarkowym w celu calkowitego usunie¬ cia zasad azotowych. Po oddestylowaniu eteru izopropylowego i rozfrakcjonowaniu fenoli otrzy¬ muje sie frakcje fenolowe rozpuszczalne w lugb i odporne na swiatlo. Fenole okresla sie jako odporne na swiatlo, jesli przynajmniej w trzy dni po ich destylacji sa jeszcze bezbarwne. Wy¬ stepowanie scieków zawierajacych zanieczysz¬ czenia, których nie mozna z tego powodu spusz¬ czac do kanalów sciekowych stanowi zawsze wa¬ de sposobu. Dlatego dalsza zaleta sposobu we¬ dlug wynalazku jest to, ze zanieczyszczone wody otrzymywane przy odparowaniu do klarownej pozostalosci mozna z powrotem zastosowac w procesie. Dotychczas wodny destylat z kolumny odparowujacej do klarownej pozostalosci zawie¬ ral okolo 10 — 20 g/litr przewaznie krezoli i ksy- lenoli. Przy takim sposobie otrzymywania fenoli niedostepna ilosc fenoli wynosi 2 — 4% ilosci czystych fenoli, które nalezy otrzymac.Wedlug wynalazku strat tych unika sie dzieki temu, ze ogrzewanie lugu fenolanu odparowy¬ wanego do klarownej pozostalosci nastepuje po¬ srednio, a otrzymywany wodny destylat po skro¬ pleniu zawraca sie do procesu. Prowadzi sie to w tym celu w ten sposób, ze destylat zostaje zmieszany z lugiem fenolanowym. Mieszanie to moze nastapic w kazdym etapie procesu, przed odprowadzeniem do klarownej pozostalosci.Dodawanie destylatu z lugu fenolanowego przed ekstrakcja z weglowodorami, korzyst¬ nie benzyna zawierajaca aromaty daje szcze¬ gólne korzysci, poniewaz przez rozcienczenie za pomoca wodnego destylatu zawierajacego fenole zostaje obnizona rozpuszczalnosc ole¬ jów obojetnych w przesyconym lugu fenola¬ nowym. Przez rozcienczenie lugu fenolanowego zostaje obnizone dzialanie fenoli jako posredni¬ ków przy rozpuszczaniu olejów obojetnych tak, ze ekstrakcja weglowodorami przebiega lepiej i potrzeba mniej weglowodorów.Jezeli odparowywanie do klarownej pozosta¬ losci nie przebiega sposobem wedlug wynalazku przez posrednie ogrzewanie lugu fenolanowego lecz przez bezposrednie wdmuchiwanie pary wodnej, wówczas zawracanie destylatu nie jest mozliwe, poniewaz w tym przypadku lug feno¬ lanowy zostalby silnie rozcienczony. W tym przypadku zaleca sie opary z odparowywania do klarownej pozostalosci wymywac lugiem feno¬ lanowym albo wodnym roztworem lugu alka¬ licznego. W ten sposób otrzymuje sie destylat, który wprawdzie zawiera jeszcze pirydyny, jed¬ nak jest wolny od lugu fenolanowego. Azeby oprócz fenoli otrzymac podczas odparowywania do klarownej pozostalosci równiez wartosciowe - 2 -pirydyny, zaleca sie opary, które moga powstac zarówno przy posrednim odparowywaniu, jak tez przy wdmuchiwaniu pary wodnej przemy¬ wac w specjalnej kolumnie albo w samej ko¬ lumnie od odparowywania do klarownej pozo¬ stalosci za pomoca okolo 20%-towego kwasu siarkowego, który wprowadza sie przez glowice kolumny. Z górnej czesci kolumny odciaga sie wówczas goracy, o temperaturze okolo 100°C kwas siarkowy, zawierajacy pirydyny i zobo¬ jetnia za pomoca wodnego roztworu alkaliów.Podczas gdy przy znanym sposobie otrzymywa¬ nia pirydyn za pomoca wodnego roztworu kwa¬ su siarkowego zostaja rozpuszczone równiez ole¬ je obojetne, które nastepnie trzeba usunac przez odparowywanie do klarownej pozostalosci kwa¬ su siarkowego zawierajacego pirydyny, nie jest to konieczne w sposobie wedlug wynalazku, po¬ niewaz w wyzszej temperaturze wynoszacej 100°C w kwasie siarkowym zawierajacym piry¬ dyny nie powstaja zadne oleje obojetne. W przy¬ padku kiedy odparowywanie do klarownej po¬ zostalosci nastepuje za pomoca swiezej p*ry. przemywanie za pomoca lugu sodowego i prze¬ mywanie za pomoca kwasu siarkowego mozna polaczyc w taki sposób, ze ponizej miejsca od¬ prowadzenia kwasu siarkowego zawierajacego pirydyny, do kolumny doprowadza sie lug feno- lanowy taki, jaki stosuje sie w czasie ekstrakcji, albo wodny roztwór lugu sodowego w celu od¬ zyskania fenoli zawartych w parze kolumny do odparowywania do klarownej pozostalosci.Przez glowice kolumny odbiera sie wode, która zawiera w malych ilosciach nieznaczne zanie¬ czyszczenie tak, ze mozna ja wprowadzic do ka¬ nalu sciekowego.Jezeli do wymywania fenoli zastosuje sie za¬ równo lug alkaliczny jak tez lug fenolanowy, wówczas wodny roztwór lugu alkalicznego, ko¬ rzystnie doprowadza sie o kilka pólek ponizej miejsca odprowadzenia kwasu siarkowego za¬ wierajacego pirydyny i regenerowanego lugu fenolanowego. Takie postepowanie wykazuje te korzysc, ze mozna stosowac bardzo mala ilosc lugu sodowego.Lug sodowy do wymywania fenoli mozna z powrotem odprowadzic z kolumny powyzej miejsca odprowadzenia przesyconego lugu feno¬ lanowego albo odprowadzic obok miejsca, gdzie gromadzi sie bloto destylacyjne wspólnie z od¬ parowywanym do klarownej pozosialosci prze¬ syconym lugiem fenolanowym. W przypadku kiedy do przemywania par powstajacych przy odparowywaniu do klarownej pozostalosci sto¬ suje sie lug sodowy i kiedy odprowadza sie go z kolumny razem z odparowanym do klarownej pozostalosci lugiem fenolanowym, mozna z lugu prowadzonego w obiegu kolowym po ekstrakcji fenoli za pomoca eteru izopropylowego, ilosc fe¬ nolami odpowiadajaca ilosci lugu sodowego i rozlozyc W zwykly sposób kwasem w celu uzyskania zawartych w ram jeszcze fenoli.Sposób wedlug wynalazku wykazuje nie tylko te zalete, ze zawartosc fenolj w wodnym kon¬ densacie z odparowywania do klarownej pozo¬ stalosci Jest znacznie obnizona, lecz równiez to, ze olejowy kondensat zawiera jeszcze tylko 1/8 do 1/5 dotychczas zwykle obecnej ilosci fenolu.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, jze równoczesnie z odparowywaniem do klarownej pozostalosci badz przez wdmuchiwa¬ nie pary wodnej, badz przez posrednie