i Opublikowano dnia 30 grudnia 1960 r.BIBLIOTEKA POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44041 KI. 21 a2, 36/01 Jerzy Strojek Gliwice, Boiska Eustachy Lazarski Gliwice, Polska Romuald Chrusciel Gliwice, Polska Górniczy telefon klatkowy do lacznosci klatki wyciagowej z maszynownia Patent trwa od dnia 6 lutego 1960 r.Przy uzytkowaniu na kopalniach szyibu wy¬ ciagowego niezbedna jest dla zwiekszenia bez¬ pieczenstwa i sprawnosci pracy lacznosc zalo¬ gi klatki wyciagowej z maszynista, a co naj¬ mniej z nadszybiem. Znaczna glebokosc i maly stosunkowo przekrój szybu wyklucza mozli¬ wosc porozumiewania sie glosem lub sygnala¬ mi swietlnymi. Powszechnie stosowana obec¬ nie mechaniczna linka sygnalowa, zwisajaca wzdluz szybu, nie nadaje sie do porozumiewa¬ nia w czasie jazdy. Ze wzgledu na silne wa¬ runki korodujace w szybie zdarzaja sie czeste wypadki zrywania linki w sytuacjach krytycz¬ nych. Próby zastosowania lacznosci radiowej nie daly zadawalajacych rezultatów. Obecny poziom elektroniki, a w szczególnosci techni¬ ki tranzystorowej, pozwolil na wykorzystanie liny wyciagowej i wyrównawczej jako toru lacza telefonicznego.Przedmiotem wynalazku jest górniczy tele¬ fon klatkowy, przeznaczony do obustronnej i równoczesnej rozmowy w czasie postoju lub ruchu zalogi klatki wyciagowej z maszynista, obslugujacym maszyne wyciagowa. Jako la¬ cze telefoniczne w szybie wykorzystana jest lina wyciagowa wraz z lina wyrównawcza. W odróznieniu od dotychczasowych rozwiazan za¬ granicznych, telefon wedlug wynalazku pracu¬ je na czestotliwosciach akustycznych równo¬ czesnie w obu kierunkach, a przy instalowaniunie wymaga izolowania klatki od liny wycia¬ gowej ani wyrównawczej, jak równiez samych lin od konstrukcji. Aparaity telefoniczne klatki wyciagowej i maszynowni sa takie same.Telefon górniczy wedlug wynalazku sklada sie z dwóch identycznych aparatów z których jeden umieszczony jest w klatce wyciagowej, a drugi w maszynowni. Kazdy z aparatów skla¬ da sie z nastepujacych zasadniczych czesci: mikrofonu, sluchawki, wzmacniacza nadawcze¬ go, wzmacniacza odbiorczego, ukladu kompen¬ sacyjnego, dwóch czujników (nadawczego i od¬ biorczego) oraz ukladu sygnalizacyjnego. Czuj¬ niki obu aparatów sa sprzezone indukcyjnie poprzez line wyciagowa i wyrównawcza.W czasie prowadzenia rozmowy wspóldziala¬ nie poszczególnych podzespolów aparatu tele¬ fonicznego opisano ponizej: Sygnal z mikrofo¬ nu wzmocniony wzmacniaczem nadawczym, in¬ dukuje w linie wyciagowej za pomoca czujni¬ ka nadawczego, prady o czestosciach akustycz¬ nych. Pirady te indukuja w czujniku odbior¬ czym drugiego aparatu napiecie, które wzmoc¬ nione we wzmacniaczu odbiorczym zasila slu¬ chawke. Sygnal przesylany lina równiez in¬ dukuje w czujniku odbiorczym wlasnego apa¬ ratu takie same 'napiecie. Sygnal ten nie dosta¬ je sie jednak do wlasnej sluchawki gdyz jest wyciszany w Ukladzie kompensacyjnym, stero¬ wanym przez wlasny nadajnik. Wyposazenie aparatu telefonu klatkowego w tego rodzaju uklad kompensacyjny umozliwia prowadzenie nim równoczesnie obusitronnej rozmowy, uzy¬ wajac do przesylania w obu kierunkach po tej samej linie identycznego pasma czestosci aku¬ stycznych."W celu nawiazania lacznosci podnosi sie slu¬ chawke w aparacie wywolujacym i mówi do mikrofonu. W telefonie oczekujacym na wywo¬ lanie (sluchawka powieszona) wyjscie wzmac¬ niacza odbiorczego jest przelaczone ze sluchaw¬ ki na uklad sygnalizacyjny. W chwili odebra¬ nia sygnalu z drugiego aparatu uklad sygna¬ lizacyjny uruchamia dzwonek i sygnal swietl¬ ny. Po podniesieniu sluchawki w telefonie wy¬ wolywanym, wzmacniacz odbiorczy przelacza sie automatycznie na zasilanie sluchawki i te¬ lefon jest gotowy do prowadzenia obustronnej rozmowy.Fig. 1 przedstawia uklad polaczen miedzy poszczególnymi podzespolami aparatu telefo¬ nicznego. Mikrofon 1 steruje wzmacniacz na¬ dawczy 3, którego sygnal wyjsciowy po przej- sciu przez uklad (kompensacyjny 5 zasila czuj¬ nik nadawczy 6. Czujnik nadawczy 6 induku- kuje w linie prady akustyczne, odbierane czuj¬ nikiem odbiorczym drugiego telefonu. Taki sam sygnal powstaje równiez w czujniku od¬ biorczym 7 wlasnego aparatu. Sygnal ten nie ulega wzmocnieniu we wzmacniaczu odbior¬ czym 4, poniewaz po drodze zostaje wyciszony w ukladzie kompensacyjnym 5. W przypadku odbierania przez czujnik odbiorczy 7 sygnalów nadawanych przez drugi aparat telefoniczny, sygnal jego nie zostaje wyciszony w ukladzie kompensacyjnym (brak wlasnego sygnalu ste¬ rujacego), lecz zostaje wzmocniony wzmacnia¬ czem odbiorczym 4, skad dostaje sie do prze¬ lacznika 11. Zaleznie od polozenia tego prze¬ lacznika wzmocniony sygnal zasila albo slu¬ chawke 2 (polozenie jak na irysunku), albo, przy powieszonej sluchawce uklad sygnalizacyjny 8, który zasila dzwonek 10 i zaróweczke 9.Fig. 2 przedstawia przyklad zastosowania telefonu klatkowego w szybie wyciagowym. W maszynowni E zainstalowany jest jeden z apa¬ ratów telefonu klatkowego a. Czujniki nadaw¬ czy 6a i odbiorczy la tego aparatu sa zainsta¬ lowane ponizej kola linowego H na wiezy szy¬ bowej. Drugi aparat telefoniczny b zainstalo¬ wany jest w klatce wyciagowej F. Czujniki na¬ dawczy 6b i odbiorczy 7b tego aparaitu sa za¬ instalowane na linie wyciagowej C powyzej klatki F. Tor lacza telefonicznego stanowi lina wyciagowa C i wyrównawcza D, polaczone ze soba konstrukcja klatek G i F. Litera H' ozna¬ czono drugie kolo linowe, a J — kolo pedne u- rzadzenia wyciagowego. PL