Opublikowano dnia 30 grudnia 1960 r.J9*KTB» FO* /* 6g^ £ A (BIBLIOTEKA Ur\*r ..w owego! POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43823 KI. 46-c*, 1 Ib/UJ" Friedmann & Maier Hallein, Austria Pompa tloczkowa, zwlaszcza pompa zasilajaca pompe wtryskowa do paliwa Patent trwa od dnia 8 czerwca 1959 r.Wynalazek dotyczy pompy tloczkowej, a szczególnie pompy, zasilajacej pompy wtry¬ skowe na paliwo, zwlaszcza na benzyne. Pom¬ py tloczkowe maja te zalete, ze tlocza doklad¬ nie i niezawodnie, lecz wykazuja znowu te wade, ze zasysaja skokami przesylany czynnik, poniewaz praca pompy tloczkowej dzieli sie na dwa suwy tloczka, z czego zwykle tylko jeden suw dziala ssaso. Powyzsza wada wystepuje przede wszystkim w pompach tloczkowych jed- n©cylindrowych. Takie skokowe ssanie powo¬ duje w czasie trwania suwu ssacego duza pred¬ kosc w przewodzie ssacym, podczas gdy przy suwie tlocznym czynnik znajduje sie w prze¬ wodzie ssacym bez ruchu. Ta wlasciwosc pom¬ py tloczkowej odbija sie ujemnie, specjalnie w pompach zasilajacych pompy wtryskowe do paliwa; Zmienna predkosc paliwa dziala szko¬ dliwie na prace filtru paliwowego, a zwlasz¬ cza w przypadku benzyny — zmienna pred¬ kosc powoduje tworzenia sie pecherzyków w przewodzie ssacym od zbiornika do pompy, co wplywa ujemnie na dokladnosc wtrysku.Celem wynalazku jest usuniecie tej wady.Istota wynalazku polega na tym, ze w pom¬ pie tluczkowej z dwoma rózniacymi sie co do wielkosci komorami cylindrycznymi, polaczo¬ nymi ze soba zaworem zwrotnym, stosuje sie tloczki, ograniczajace powyzsze komory cylin¬ dra, które pracuja na przemian w taki sposób, ze w czasie, gdy jeden tlok zmniejsza komore cylindra, drugi tlok zwieksza te komore, a po¬ nadto komora cylindryczna o mniejszej po¬ jemnosci umieszczona jest w znany sposób przed wieksza komora cylindra, przy czym wieksza komora cylindra jest polaczona z prze¬ wodem tlocznym przez zawory zwrotne, po¬ zwalajace na przeplyw tylko w kierunku do przewodu tlocznego, podczas gdy przeplyw od przewodu ssacego do mniejszej komory cylin¬ dra jest zawsze mozliwy, gdyz jest calkowicie otwarty. Poniewaz komora cylindra polaczonaz przewodem ssacym jest mniejsza, niz ko¬ mora cylindra polaczona z przewodem tlocz¬ nym w pierwszej komorze *cyl|ndrycznej, przy suwie ssacym wprowadzona zostaje do tej ko- ^mory cylindrycznej tylko taka czesc cieczy, jaka odpowiada pojemnosci wiekszej komory cylindrycznej. Z chwila, gdy mniejsza komora cylindryczna zostaje zmniejszona przy nastep¬ nym suwie przez cofniecie tloczka, powieksza sie równoczesnie wieksza komora cylindrycz-' na. Poniewaz jednak obie komory cylindrycz-^ ne sa polaczone ze soba za posrednictwem za¬ woru zwrotnego, dzialanie ssace wiekszej ko¬ mory cylindrycznej przeniesione zostaje na mniejsza przestrzen cylindryczna i przez to przy cofaniu tloka powstaje dzialanie ssace w przewodzie ssacym. Wieksza komora cylin¬ dryczna dziala przeto jako pojemnosc robo¬ cza, podczas gdy mniejsza komora cylindrycz¬ na stanowi pojemnosc zapasowa, która dzieli dzialanie ssace wiekszego tloczka. Wiekszy tlo- fezek bierze przeto • w czasie swego suwu ssa¬ cego tylko czesc zassanej pojemnosci przewodu ssacego oraz czesc resztujaca przestrzeni zapa¬ sowej, utworzonej przez mniejsza komore cy¬ lindryczna, natomiast w czasie suwu tloczne-* go wiekszego tloczka przetloczony zostaje czyn¬ nik, magazynowany w mniejszej komorze cy¬ lindrycznej. Jesli zgodnie z przykladem wy- ' konania urzadzenia wedlug wynalazku wiel¬ kosc mniejszej komory cylindrycznej bedzie wynosic okolo polowy wielkosci wiekszej ko¬ mory cylindrycznej, wówczas w czasie kazde¬ go-suwu z przewodu ssacego zassana zostanie prawie jednakowa ilosc cieczy i ssanie roz¬ dzielone bedzie równomiernie na oba suwy tloka, tak ze unika sie szczytowej predkosci w czasie suwu ssacego w przewodzie ssacym.Wazne jest przy tym, by zarówno miedzy mniejsza i wieksza komora cylindra, jak tez miedzy duza komora cylindryczna i przewo¬ dem tlocznym, przewidziane bylo urzadzenie sterujace, pozwalajace na przeplyw w kierun¬ ku od przewodu ssacego do przewodu tloczne¬ go, to znaczy by polaczenie miedzy mniejsza pojemnoscia cylindra w czasie suwu ssacego wiekszego tloczka i polaczenie miedzy wiek¬ sza komora cylindra i przewodem tlocznym w czasie suwu tlocznego bylo otwarte. Tego rodzaju urzadzenia sterujace stanowia, jak wspomniano, zawory zwrotne, otwierajace sie w kierunku od przewodu ssacego do przewo¬ du tlocznego.Proponowano juz stosowac przy pompach tloczkowych dwie polaczone ze soba komory cylindryczne o róznych wielkosciach. Przy tym samym wykonaniu przewód ssacy byl pola¬ czony z mniejsza komora cylindryczna, a mniej¬ sza komora z wieksza komora cylindryczna, przez zawory zwrotne, otwierajace sie w kie¬ runku od przewodu ssacego do przewodu tlocz¬ nego, podczas gdy polaczenie z wiekszej ko¬ mory cylindrycznej do przewodu tlocznego by¬ lo zawsze otwarte. W ten sposób czynnik byl zasysany przez mniejsza komore cylindrycz¬ na i wtlaczany do wiekszej komory cylindrycz- '.£- nej, a stad tloczony dalej do przewodu tlocz¬ nego. Poniewaz pojemnosc wiekszej komory cylindrycznej byla wieksza, niz pojemnosc mniejszej komory cylindrycznej, przy kazdym suwie w duzej komorze czesc transportowa¬ nego czynnika byla z powrotem wyssana z przewodu tlocznego. Celem tego urzadzenia, przeznaczonego do pomp wtryskowych, bylo ponowne odessanie z przewodu tlocznego iT tym samym zmniejszenie cisnienia w tym przewo¬ dzie, podczas gdy ssanie z przewodu ssacego odbywalo sie jak dotychczas skokami/ W przykladzie wykonania urzadzenia wedlug niniejszego wynalazku pompa tloczkowa po¬ siada tlok osiowo sprzezony z tloczyskiem, który ogranicza mniejsza komore cylindryczna, polaczona z przewodem ssacym strona, zwró¬ cona do tloczyska, a wolnym koncem ogranicza wieksza komore cylindryczna, polaczona z prze¬ wodem tlocznym. Wykonanie tego rodzaju jest jako takie znane, umozliwia jednak w sposób prc&ty i korzystny osiagniecie celu niniejszego wynalazku. Przekrój tloczyska zmniejsza po¬ jemnosc cylindryczna od strony zwróconej do tloczyska, a warunek aby mniejsza komora cylindryczna równala sie mniej wiecej polo¬ wie wiekszej komory cylindrycznej zostaje spelniony wówczas, gdy powierzchnia prze¬ kroju tloczyska odpowiada w przyblizeniu polowie powierzchni przekroju tloka. W ten sposób mozna przy pomocy prostych srodków, stosujac tylko jeden tloczek, rozdzielic ssanie pompy równomiernie na dwa suwy. Konstruk¬ cyjnie proste rozwiazanie otrzymuje sie, jesli w mysl wynalazku kanal laczacy, albo kanaly laczace niniejsza komore cylindryczna z wie¬ ksza komora cylindryczna i zawór zwrotny umieszczone zostana w tloczku. W ten sposób mozna przestrzen martwa wiekszej komory cylindrycznej zmniejszyc do minimum, ponie¬ waz takie umieszczenie zaworu zwrotnego umozliwia sprowadzenie tloczka w wiekszej komorze cylindrycznej prawie do dna cylindra.Wykonanie urzadzenia wedlug wynalazku, zastosowane do pompy zasilajacej pompe wtry- — 2 —skowa do paliwa, laczy korzysci wynikajace z' prostej budowy, niezawodnosci w dzialaniu oraz latwego napedu pompy tloczkowej za po¬ moca kciuka, umieszczonego na wale pompy wtryskowej, z korzysciami wynikajacymi w osiagnieciu równomiernego zasilania przez pom¬ pe. Wykonanie to wyklucza poza tym wady, jakie wykazuja oba te rodzaje pomp, które przy zwyklej pompie tloczkowej ujawniaja sie w zmianie predkosci zasysania, a przy pompach równomiernie zasilajacych, wzgledaie zasysaja¬ cych w skomplikowanej budowie i w trud¬ nosci z napedem.Na rysunku przedstawiono przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku w ujeciu sche¬ matycznym, przy czym uwidoczniono pompe zasilajaca wtryskowa na paliwo w przekroju osiowym.W ^cylindrze 1 pompy tloczkowej prowadzo¬ ny jest tloczek 2. Pompa pomocnicza jest przy¬ mocowana z boku za pomoca kolnierza 3 do kadluba pompy wtryskowej. Naped tloczka 2 odbywa sie za pomoca tloczyska 4, które z ko¬ lei napedzane jest za pomoca kciuka, umiesz¬ czonego na wale pompy wtryskowej. Tloczek 2 jest sprzezony z tloczyskiem 4 w kierunku osiowym za pomoca zaczepu 6 wchodzacego do podtoczonego w tloku 2 otworu 5, przy czym w kierunku osiowym zastosowany jest luz.W ten sposób mozna tloczek 2 na gladzi 7 cylindra, a tloczysko 4 w prowadzeniu 8, szczel¬ nie przesuwac, przy czym nie oddzialywuje na prowadzenie niedokladnosc wykonania.Zwrócona w strone tloczyska 4 górna plasz¬ czyzna 9 tloczka ogranicza mniejsza komore cylindra 10, a odwrócona od tloczyska strona 11 tloka 2 ogranicza wieksza komore cylin¬ dryczna 12. Pojemnosc cylindra po stronie zwróconej do plaszczyzny 9 tloka 2, jest zmniej¬ szona przez same tloczysko 4, wchodzace do przestrzeni cylindrycznej. Powierzchnia prze¬ kroju Ft tloczyska 4 odpowiada polowie po¬ wierzchni przekroju F2 otworu 7 cylindra, tak ze pojemnosc komory cylindrycznej 10 równa sie polowie pojemnosci komory cylindrycz¬ nej 12.Do mniejszej komory cylindrycznej 10 do¬ prowadzony jest przewód ssacy 13 od zbior¬ nika do pompy. Do wiekszej komory cylin¬ drycznej 12 doprowadzony jest przewód tlocz¬ ny 14, prowadzacy do pompy wtryskowej przez dociskany sprezyna 15 zawór zwrotny 16, otwierajacy sie w kierunku przewodu 14. Obie komory cylindryczne 10, 12 sa polaczone ze soba otworami 17, wierconymi w tloku 2 oraz przez dociskany sprezyna 18 zawór zwrotny 19, otwierajacy w kierunku wiekszej komory cy¬ lindrycznej 12.Przy wykonaniu suwu przez tlok 2 w pra¬ wo, paliwo wtloczone zostaje z wiekszej ko¬ mory cylindrycznej 12 przez zawór zwrotny 16 do przewodu tloczacego 14, podczas gdy rów¬ noczesnie zassane zostaje paliwo z przewodu ssacego 13 do mniejszej komory cylindrycz¬ nej 10. Przy cofaniu sie tloka 2 w lewo wy¬ stepuje ssanie w wiekszej komorze cylindrycz¬ nej 12} które oddzialywuje na mniejsza komo¬ re 10, Przez posuw tloka 2 w lewo zostaje wprawdzie zmniejszona mniejsza przestrzen 10, jednak nie dziala to jak suw tloczny, ponie¬ waz to zmniejszenie przestrzeni komory prze¬ wazone zostaje przez dzialanie ssace wiekszej komory 12. Przy wykonaniu przez tlok 2 suwu w prawo, powstaje dzialanie ssace odpowia¬ dajace pojemnosci mniejszej komory cylin¬ drycznej 10. Przy wykonaniu przez tlok 2 sur wu na lewo, powstaje dzialanie ssace, odpo¬ wiadajace pojemnosci wiekszej komory cylin¬ drycznej 12 mniej o objetosc mniejszej komo¬ ry cylindrycznej 10. Poniewaz mniejsza komora cylindryczna 10 posiada pojemnosc o polowe mniejsza, niz wieksza komora cylindryczna 12, nastepuje przy obu suwach kazdorazowo jed¬ nakowe zasysanie w przewodzie ssacym tak. ze dzialanie ssace zostaje równomiernie roz¬ dzielone na oba suwy. PL