Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia do formowania elementów strunobetonowych w ru¬ chomych formach, przystosowanych do przy¬ jecia sily naciagu, obejmujacych jednoczesnie kilka jednostek, przy czym rozformowanie oraz przemieszczanie elementów strunobetono¬ wych podczas i po wytwarzaniu moze sie od¬ bywac bez znacznego wysilku fizycznego.Znane sposoby wytwarzania, przy uzyciu ru¬ chomego toru naciagowego, maja rozmaite wa¬ dy. Wytwarzanie i formowanie elementów stru¬ nobetonowych odbywa sie wedlug tych sposo¬ bów nie bezposrednio na torze naciagowym, lecz w podstawionych formach. Wytwarzanie form wedlug tych sposobów powieksza liczbe operacji, poniewaz formy moga byc wyjete *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa dypl. inz. Gergely Szikszay, Ferenc SJLnjjap^Janos Danosi i dypl. inz. Karoly Husz ^ r z toru naciagowego dopiero wówczas, gdy zostaly z nich usuniete gotowe elementy stru¬ nobetonowe. Przy znanych sposobach wytwa¬ rzania, zageszczanie wprowadzonego do formy zarobu betonowego wykonuje sie oddzielnie dla kazdej poszczególnej formy, poniewaz zna¬ ne urzadzenia wibracyjne nie moga wykony¬ wac wibracji kilku jednostek strunobetonowych wzglednie form.Wspólny dla kilku wzglednie kilkunastu form naciag powoduje zjawisko, ze przy wibrowa¬ niu pojedynczych jednostek obluzowuja sie wpiecia poszczególnych strun na koncach sa¬ siadujacych ze soba jednostek strunobetono¬ wych, uniemozliwiajac scisla przyczepnosc be¬ tonu do strun i tym samym pogarszajac jakosc elementu strunobetonowego. Stosowane dotych¬ czas urzadzenia wibracyjne nie odpowiadaja stawianym im zadaniom. Istnieja urzadzenia wibracyjne, z którymi forma zawierajaca jed¬ nostke strunobetonowa nie jest scisle polacze-na, wskutek czego nie wykonuje wspólnego z nimi^rucjiu. W górnym i^artwym punkcie kazdego skoku forma oddala sie od stolu wi¬ bracyjnego, a w poblizu dolnego punktu mar¬ twego uderza znów o stól, wskutek czego forma i stól wibracyjny szybko ulegaja zuzy¬ ciu, a wibracje wywoluja nieznosny loskot.Istnieja równiez urzadzenia wibracyjne, przy których forma jest wprawdzie przyciskana do zderzaka umieszczonego ponad stolem wibra¬ cyjnym i wskutek tego porusza sie do pewne¬ go stopnia wspólnie z elementem wibrujacym, lecz sila przyciskajaca forme do elementu wi¬ brujacego nie moze byc zmieniana odpowied¬ nio do potrzebnych wymagan. Znane urza¬ dzenia wibracyjne nie pozwalaja posuwac . w kierunku poziomym, tj. przesuwac przed¬ miotu poddawanego wibracji.Przy wibracji wielkich na ogól dlugich form napotyka sie na znaczne trudnosci przy sto¬ sowaniu znanych urzadzen. Wiecej bowiem niz jednego urzadzenia wibracyjnego nie moz¬ na stawiac pod dluga ciezka forme, poniewaz nie udaje sie uzgodnic skoków kilku urzadzen wibrujacych. Mozna to zagadnienie rozwiazac przez uruchomienie jednego urzadzenia wi¬ bracyjnego o duzej wydajnosci, lecz potrzeba do tego celu kosztownego urzadzenia o cieza¬ rze kilkunastu ton, co prowadziloby znów wskutek silnych uderzen i tarc do przedwczes¬ nego zuzycia.Dotychczas przecina sie po ukonczonym utwardzaniu betonu pojedyncze struny lacza¬ ce poszczególne elementy strunobetonowe za pomoca narzadu dzialajacego lukiem swietl¬ nym, co jest polaczone ze znacznym zuzyciem energii i elektrod weglowych; podczas przeci¬ nania zrywaja sie ostatnie struny, a poza tym luk swietlny i powstajacy przy nim gaz dzialaja szkodliwie na zdrowie robotników.Zreszta przecinanie za pomoca luku elektrycz¬ nego odbywa sie powoli.Przy stosowaniu znanych sposobów, gotowe elementy strunobetonowe leza z reguly w po¬ zycji odwróconej, tj. plaszczyznami oporowymi do góry. Trzeba je zatem odwracac do wla¬ sciwej pozycji, tj. plaszczyznami oporowymi na dól za pomoca urzadzen dzwigowych i od¬ wracajacych. Transport elementów strunobe¬ tonowych na skladowisko lub do dzwigu usta¬ wionego obok kolei zelaznej odbywa sie za¬ zwyczaj w wagonach kolei normalnej lub wa¬ skotorowej. Przewóz elementów wymaga ko¬ sztownych urzadzen i przewaznie znacznego wysilku fizycznego. Dalsza wada znanych spo¬ sobów przewozu jest jego powolnosc i nieryt- micznosc.Przedmiotem wynalazku jest sposób i urza¬ dzenie do wytwarzania z dobrze zageszczone¬ go i scisle do strun przylegajacego betonu elementów strunobetonowych przy znacznym zmniejszeniu wysilku fizycznego, niezbednego do produkcji i konserwacji, przy czym tran¬ sport gotowych elementów strunobetonowych na skladowisko odbywa sie samoczynnie przez urzadzenie w rodzaju tasmy transportowej.Forma podlega wibracjom, wywolywanym przez kilka wibratorów, zaopatrzonych w po¬ datne wsporniki, i których zakres dzialania jest regulowany pneumatycznie lub hydrau¬ licznie.Stosujac sposób wytwarzania elementów stru¬ nobetonowych wedlug wynalazku, formuje sie te ostatnie przez wlewanie betonu w forme wykonana z jednej sztuki i przystosowana do przyjecia sil naciagowych, przy czym zagesz¬ czanie betonu, wprowadzanego na i pomiedzy struny naciagniete wzdluz calej formy, odby¬ wa sie w jednej lub kilku obok lub za soba lezacych przestrzeniach formy, jednoczesnie z wibracjami calej formy. Wibracje przekazy¬ wane sa formie przez kilka urzadzen wibra¬ cyjnych, zaopatrzonych w podatne wsporni¬ ki, przy czym polaczone ze soba elementy strunobetonowe podlegaja po stwardnieniu be¬ tonu i zwolnieniu naciagu, odwróceniu i roz¬ formowaniu za pomoca stosownego urzadzenia, a struny laczace poszczególne elementy podle¬ gaja przecieciu zapomoca tarcz z miekkiej stali, wirujacych przy duzej liczbie obrotów.Wynalazek opisany jest ponizej, na przy¬ kladzie wytwarzania podkladów strunobetono¬ wych, uzywanych do torów kolejowych.Na rysunkach uwidoczniono sposób wyko¬ nania wynalazku przykladowo, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny formy, fig. 2 — przekrój poprzeczny formy, fig. 3 — prze¬ krój poprzeczny wibratora, fig. 4 — przekrój podluzny wibratora, fig. 5 — widok z boku urzadzenia odwracajacego, fig. 6 — widok z bo¬ ku przecinarki strun a fig. 7 — widok od stro¬ ny czolowej przecinarki strun.Forma posiada, przez odpowiednie uksztal¬ towanie, jedna lub kilka wolnych przestrzeni.Sciany boczne stanowia dwa ksztaltowniki ko¬ rytkowe 1 lub blacha. Szersze plaszczyzny ksztaltowników 1 tworza wzgledem siebie kat ostry, przez co ulatwione jest usuniecie go¬ towego elementu strunobetonowego z formy.Ksztaltowniki 1 sa polaczone ze soba plyta r- 2denna 2 i plytami czolowymi 3. Na jednym koncu formy osadzonych jest na sworzeniu 4 i w ten sposób na stale do niej przymocowa¬ nych i dociskanych ku dolowi klinem 5 sze¬ reg plyt 6\ uformowanych faliscie i majacych za zadanie zakotwienie wiazki strun (strona lewa fig. 1). Na drugim koncu formy w prze¬ strzeni 7 umieszczony jest taki sam zestaw plyt 6 ze sworzniem 4 i klinem 5, z ta jed¬ nak róznica, ze jest przesuwany wzdluz osi formy. Przez otwór * 9 wiazka strun 8, zakot¬ wionych w plytach 6, przechodzi do nie uwi¬ docznionej na rysunku naciagarki, opierajacej sie o forme w plaszczyznie 10.Aby struny 8 biegly przez okreslone punkty w przekroju formy, przewidziane sa tarcze roz¬ dzielcze i przekladki grzebieniowe 12 oparte jednym bokiem o progi 11 umocowane na dnie formy. Do ustalania strun w polozeniu pozio¬ mym sluza preciki 13, wsuwalne pomiedzy parzyscie umieszczone przekladki grzebieniowe.Forma obejmujaca naciag strun 8 jest prze¬ suwana na krazkach pod lej zasypowy, pod któ¬ rym umiejscowionych jest pomiedzy krazkami jeden lub kilka wibratorów.Stól urzadzenia wibracyjnego (fig. 3 i 4) wraz z forma podlegaja uniesieniu z poziomu krazków za pomoca urzadzenia wyciagajacego.W przykladowym wykonaniu, gietki przewód, wzglednie poduszka 14, stanowi element uno¬ szacy urzadzenie wibracyjne i dziala przez wtlaczanie czynnika gazowego lub plynnego.Plaszczyzny oporowe stolu wibracyjnego 15 tworza kat rozwarty, równy katowi tworzone¬ mu przez dolne plaszczyzny ksztaltowników, stanowiacych sciany boczne formy. Górne pla¬ szczyzny 16 scian bocznych formy unoszonej nad krazkami stykaja sie z podatnymi zde¬ rzakami 17. Forma znajduje sie poza tym mie¬ dzy dwoma podatnymi elementami, miano¬ wicie pomiedzy zderzakiem 17 a gietkim prze¬ wodem 14. Sila nacisku wywieranego na forme i urzadzenie wibracyjne reguluje sie stop¬ niem cisnienia w gietkim przewodzie 14. Stop¬ niem cisnienia i przez nastawienie mozna re¬ gulowac cisnienie zachodzace pomiedzy for¬ ma a stolem wibracyjnym. Przez odpowiednie nastawienie sily tloczacej i stalej sprezynuja¬ cej urzadzenia osiaga sie, ze w czasie wibro¬ wania i zageszczania, kontakt pomiedzy sto¬ lem wibracyjnym a forma nie przerywa sie.W ten sposób przez takie scisle polaczenie uni¬ ka sie znacznego loskotu i szybkiego zuzycia wibratora, oraz formy.Element wibrujacy posiada znany ksztalt z przeciwwaga i jest umieszczony w prze¬ strzeni 18.Jesli kierunek drgan nie jest prostopadly do podluznej osi formy, to wykonuje ona wsku¬ tek dzialania sil masy i tarcia ruch posuwowy tzn. ze forma odbywa powoli droge nad urza¬ dzeniem wibracyjnym wzglednie pod zasypem zarobu betonowego.Jezeli urzadzenie wibracyjne ma byc zarazem uzyte do prasowania zageszczanego betonu, dodatkowe urzadzenie 20, noszace zderzaki 17, a przymocowane do podstawy 19, winno, byc polaczone z plyta prasy 21, nastawiana w kie¬ runku pionowym. ^ Wibrowanie wielkich i dlugich form nalezy przeprowadzac za pomoca kilku urzadzen wi¬ bracyjnych, które moga byc sterowane cen¬ tralnie, przy równej fazie ruchu lub w odpo¬ wiedniej kolejnosci. Sterowanie maszyny zasi¬ lajacej gietki przewód czynnikiem tloczonym moze byc sprzezone ze sterowaniem elemen¬ tu wibrujacego.Znajdujacy sie w formie element struno¬ betonowy 1 po zageszczeniu i wibrowaniu pod¬ dawany jest w znany sposób utwardzeniu, po czym zwalnia sie naciag i odstawia forme do wywrócenia (fig. 5) Lukowate elementy wywrotu 22, obracajace sie dookola osi 23, sa rozmieszczone obok sie^ bie w takich odstepach, aby forma podczas wywracania napotykala na lukowate wsporni¬ ki profilowe. Przed wywróceniem forma jest wprowadzana na wywrót za pomoca krazków 24. Górna krawedz toczna krazków 24 znaj¬ duje sie wyzej niz plaszczyzna nosna 25 wy¬ wrotu 22, kiedy tenze znajduje sie w pozycji wyjsciowej. Na obwodzie zewnetrznym wy¬ wrotu lub wywrotów znajduje sie zebaty pier¬ scien 26, odpowiadajacy zebatemu kolu 27 napedu. Po wlaczeniu napedu wywrót obra¬ ca sie w kierunku strzalki 28; .wówczas pla¬ szczyzna nosna 25, zetknawszy sie z forma, uriosi ja z krazków wsporczych.Przedwczesnemu wypadnieciu elementu stru¬ nobetonowego z wywrotu zapobiegaja obejmy, które powoduja, ze element jest ujety w wy¬ drazeniu wywrotu. Po wykonaniu przez wy¬ wrót obrotu o okolo 180°, element strunobe^ tonowy wypada z formy i umiejscawia sie na krazkach wsporczych 30. Nastepnie wywrót 22 jest obracany z powrotem do swego poloze¬ nia wyjsciowego, a elementy sa usuwane z wywrotu. Równiez usuwane sa formy, które — 3 —po wypróznieniu znalazly sie z powrotem na krazkach wsporczych 24.Opisane wyzej przykladowo urzadzenie wy¬ wrotu moze byc równiez wykonane w taki sposób, ze po usunieciu elementów strunobe¬ tonowych z wywróconych form, te ostatnie sa skladane na te same krazki wsporcze. Ten sposójb wykonania pozwala w porównaniu z wyzej opisanym zaoszczedzic jeden rzad krazków i jedno stanowisko robocze. Aby osiagnac to do rozformowania umieszcza sie nad walem cylindrycznego urzadzenia dwa czesciowo skladajace sie z napedzanych kraz¬ ków ciagi krazków, oddalone w równych od¬ stepach ocL osi walu. Z formy doprowadzonej na jeden ciag krazków i na nim przytrzyma¬ nej za pomoca odpowiedniego i urzadzenia, po obrocie calego urzadzenia o 180°, element stru¬ nobetonowy wypada na drugi ciag krazków, z którego jest nastepnie usuniety. Opadanie form jest amortyzowane za pomoca urzadze¬ nia amortyzujacego, uruchamianego dzwignia.Po tej operacji wywrót powraca do poloze¬ nia wyjsciowego, a forma moze byc z niego usunieta. Urzadzenie cylindryczne spoczywa na krazkach i jest napedzane za pomoca pierscie¬ nia zebatego. Przy tym rozwiazaniu konstruk¬ cyjnym wywrót cylindryczny sklada sie tylko z dwóch rzedqw krazków, a doprowadzenie i usuwanie form odbywa sie na jednym i tym samym rzedzie krazków.Uruchamianie wywrotu moze byc równiez zautomatyzowane, a w'aczanie lub wylaczanie krazków pednych moze byc sprzezone z ru¬ chem wywrotu.Rozformowane i polaczone ze soba strunami elementy strunobetonowe sa nastepnie dopro¬ wadzane na krazkach do przecinarki drutu (fig. 6 i 7), Belka nosna 31 przecinarki jest zamocowana na podstawie 32 w sposób ruchomy za pomoca sworznia 33. Na jednym koncu belki nosnej 31 umieszczone sa lozyska 36 osi 35 tarczy ze stali miekkiej 34, kolo pasowe 37 i oslona, na prze¬ ciwleglym koncu belki znajduje sie naped 39 z kolem pasowym 40, Ciezar czesci skladowych przecinarki, pumieszczonych na obu koncach ,belki nosnej i ich odleglosc od sworznia 33, ustalona jest w ten sposób, ze ta czesc belki 31, rozdzielonej przez polozenie sworznia 33 na dwie czesci, która obciazona jest napedem 39, wywoluje wiekszy moment obrotu w prze¬ kroju belki nosnej, znajdujacym sie w poblizu sworznia 33, wskutek czego tarcza 34 znajdu¬ je sie przy polozeniu wyjsciowym przecinarki w polozeniu górnym i moze byc opuszczona za pomoca uchwytu 41 przy niewielkim wysil¬ ku. Zderzak 42 sluzy zarazem do ogranicze¬ nia liczby obrotów tarczy 34. Dla umozliwie¬ nia dokladnego nastawienia, cale urzadzenie moze byc przesuwalne w kierunku poprzecz¬ nym za pomoca urzadzenia wbudowanego w sworzen 33 i przez obrót srubowo wyfor-f mowanej czesci sworznia.Elementy strunobetonowe sa wprowadzane na ciag krazków 43 recznie, badz tez za po¬ moca umieszczonych pomiedzy krazkami elek¬ trycznie napedzanych krazków, sa przesuwane pod przecinarke. Przecinarka zaopatrzona jest w zderzaki, które zatrzymuja element struno¬ betonowy w takim polozeniu azeby struny wy¬ stajace z betonu, a które maja byc przeciete, znalazly sie pod tarcza 34. Gdy tarcza jest dociskana do strun to podlegaja one topnie¬ niu i zerwaniu. Przecinanie strun moze byc dokonywane w ciagu kilku sekund.Jezeli dlugosc strun pomiedzy poszczególny¬ mi elementami strunobetonowymi jest zbyt wielka, struny przecinane sa dwiema tarcza¬ mi, rozdzielonymi pierscieniem odpowiedniej szerokosci i wirujacym na tej samej osi 35.W przypadku wytwarzania dluzszych elemen¬ tów strunobetonowych, wzglednie stosowania dluzszych form, przecinarka bedzie przymo¬ cowana do nieruchomej podstawy,, ale usta¬ wiona ruchomo na torze jezdnym, ulozo¬ nym równolegle do podluznej osi wprowadza¬ nych elementów. Przy takim polozeniu prze¬ cinarka moze byc przesuwana ponad elemen¬ tami strunobetonowymi i laczacymi je stru¬ nami.Do operacji przecinania strun przygotowuje sie z reguly kilka elementów betonowych lub ich rzedów, aby niezabetonowane odcinki strun, laczace poszczególne elementy, lezaly obok sie¬ bie. W celu przeciecia strun tarcza 34 winna byc przesuwalna równiez w kierunku poprzecz¬ nym. Dlatego podstawa przecinarki sklada sie z dwóch czesci. Czesc dolna przesuwa sie po szynach ulozonych równolegle do podluznej osi elementów strunobetonowych, podczas gdy czesc górna, na której spoczywa wlasciwy na¬ rzad tnacy, winna byc przesuwalna po szy¬ nach wbudowanych na podstawie przecinarki w kierunku poprzecznym wzgledem pierwszych szyn.Po przecieciu strun elementy strunobetono¬ we sa przesuwane na poziomym i pochylym ciagu krazków. Elementy leza na nim w polo¬ zeniu normalnym, tj. plaszczyzna oporowa ku -« - ; Jdolowi i doprowadzane sa pod urzadzenie prze¬ ladunkowe, np. pod dzwig. Pomiedzy krazka¬ mi ciagu wbudowane sa krazki elektrycznie napedzane, poza tym niektóre ciagi sa tak zbu¬ dowane, ze moga byc podnoszone lub opusz¬ czane. Na koncu ciagu transportowego dobu¬ dowany jest prostopadle do niego odcinek cia¬ gu krazków, na którym mozna skladac w rów¬ nych rzedach kilka elementów strunobetono¬ wych, które nastepnie, np. za pomoca dzwigu za jednym uchwytem, moga byc przeniesione do wagonu kolejowego lub na skladowisko. * W przykladowym rozwiazaniu konstrukcyj¬ nym wynalazku, utwardzanie betonu odbywa sie w komorach naparzania wedlug znanych sposobów. Jezeli ruchome formy nie sa za¬ opatrzone w kola jezdne, utwardzanie moze sie odbywac w komorach o zdejmowalnych pokrywach. W tym przypadku formy groma¬ dzone sa w komorze, w której po nalozeniu pokrywy nastepuje dojrzewanie.Stosowanie form ruchomych daje te szcze¬ gólna korzysc, ze utwardzanie elementów stru¬ nobetonowych moze odbywac sie równiez w autoklawie, a zatem przy nadcisnieniu. Wy¬ miary wewnetrzne autoklawu mozna tak usta¬ lic, aby odpowiadaly ksztaltowi form. Auto¬ klaw mozna wykonac w sposób ekonomiczny z jednolitej rury stalowej. Mozna do tego ce¬ lu uzyc równiez rur o wiekszej srednicy, któ¬ re pomieszcza równoczesnie kilka form. Wy¬ trzymalosc betonu utwardzonego tym sposo¬ bem bedzie wieksza niz wytrzymalosc betonu utwardzonego w komorze naparzania pod atmosferycznym cisnieniem pary. Ten sposób umozliwia wytwarzanie betonu z tanszego za- robu betonowego i uzyskanie przez to znacznej korzysci.Uzyta w tym przykladzie forma moze byc wytwarzana w podwójnym lub kilkakrotnym wykonaniu, tzn. ze przestrzenie puste formy moga byc ulozone w rzedach równoleglych wzgledem siebie.Istota wynalazku nie jest zwiazana ze szcze¬ gólami wykonania, kolejnoscia, detalami po^- trzebnych do poszczególnych operacji maszyn i urzadzen. Jesli nastapi ich zmiana na inne szczególy wykonania w kolejnosci maszyn o tym samym dzialaniu, zakres ochrony wy¬ nalazku nie dozna zmiany. PL